A wogóle, to na wiosnę 2009 pesymizm był na poziomie dołków z poprzedniego cyklu, co też daje do myślenia…:-): http://www.bankier.pl/inwestowanie/notowania/macro/profil.html?id=51&size=big&type=max

Zresztą jak widać na drugim wykresie, ludzie mają tendencję do bycia dużymi optymistami zaraza przed załamaniem w gospodarce, a pesymistami w dołku spowolnienia. Taka już natura człowieka. Stara historia:-)

No i zostaje jeszcze ta kwestia:
“Jedną z większych różnic widzę w ocenie konsumpcji i zakupu towarów przez firmy – MF idzie raczej w kierunku “zamiast wyjechać na narty, zostanę w domu”, “szkolenie zorganizuję jak będzie po kryzysie” a w zagranicznej firmie “towaru, nawet z Polski, nie kupię, bo już nie mam za co”.”

Proszę zobaczyć na dane o produkcji przemysłowej czy o sprzedaży detalicznej, o których pisałem tutaj: Zależności łączące GPW, PKB, produkcję przemysłową oraz sprzedaż detaliczną, czyli dlaczego dołek na PKB Polski był prawdopodobnie w I kwartale 2009 r.
Te procesy już w dużym stopniu nastąpiły, bo jak widać po danych, zaczęły się na przełomie 2007/2008.
Problem w tym, że jak media już o czymś “trombią” to już wszyscy o tym wiedzą i jest już “po ptokach”. Podobnie było z optymizmem. To właśnie w 2007 media trąbiły jak to jest super z polską i światową gospodarką, jakie to “kokosy” można zbić zakładając jakąkolwiek firmę. A wtedy już właśnie “było po ptokach” i raczej należało się przygotowywać do spowolnienia w gospodarce a przez to na trudniejsze czasy.

Podsumowując to jak z farmerami uprawiającymi truskawki. Jak jednego roku niewielu posadzi truskawki, to jest ich mało a przez to ceny są wysokie. Widząc to farmerzy na potęgę sadzą truskawki, nie zastanawiając się, że to samo robią ich koledzy. W efekcie w kolenym roku truskawek jest za dużo i ceny mocno spadają. Farmerzy “zdołowani” niskimi cenami stają się pesymistami, zaniedbują pola truskawek i … cykl się powtarza. W kolejnym okresie truskawek jest za mało, więc ich ceny idą do góry. I tak cykl się zamyka:-)
Oczywiście mogę się mylić, ale wydaje mi się, że obecnie “farmerzy”, czyli społeczeństwo jest pesymistycznie nastawione, bo “truskawek” przez ostatni rok było za dużo i ich ceny spadły. A co będzie dalej, nietrudno się domyślić:-)

No jak to bardziej pesymistyczny, chyba staje się coraz bardziej optymistyczny? Przecież MFW już zaczął podnosić prognozę PKB Polski do wspomnianych -0,5%, bo w kwietniu (zaledwie dwa miesiące temu!) był bardziej pesymistycznie nastawiony i prognozował recesję na poziomie -0,7%.
To są dopiero “Analitycy” przez duże “A”:-). Jeszcze na jesieni 2008 prognozowali +3,8%:-)

No ale nie ma się co dziwić, jak wskazują badania, “ekonomiści jako całość” zazwyczaj są bardzo dobrym “antywskaźnikiem” tego co się wydarzy z PKB. Robiąc dokładnie “na odwrót” wyszłoby się lepiej niż słuchając tego, co “prognozują”. Dlatego też nie ma co się przejmować takimi prognozami:-) (zresztą w kwietniu również Komisja Europejska przebiła MFW i dała PKB Polski w 2009 -1,7%, to są dopiero pobożne życzenia).

Oczywiście od czasu do czasu zdarzają się wybitni ekonomiści, którzy mają dobre analizy, ale to jest rzadkość:-)
Jeżeli ktoś szuka “wiarygodnych” i dobrych prognoz PKB (a przynajmniej były takie historycznie) wystarczy zobaczyć na zachowanie indeksów giełdowych (zarówno kierunek zmian, czyli czy rośnie, czy spada oraz roczne zmiany procentowe), pisałem o tym tutaj: Giełda i PKB

Na przykład patrząc na ostatnie zachowanie giełdy, indeksy od dołka w lutym 2009 wzrosły do maksimum w czerwcu prawie +70%, a to jest znacznie więcej niż w poprzednich spowolnieniach w 1996, 1999 oraz 2001. W poprzednich “cyklach” mocne wzrosty na giełdzie oznaczały coraz lepsze PKB w kolejnych kwartałach, więc szanse na recesję w 2009 roku w Polsce są prawie “zerowe”:-)
Pewnie będzie coś koło +1% a może nawet +2%.

Dla porównania – świeże opinie MF są bardziej pesymistyczne:
http://beta.biznes.onet.pl/do-polski-nadchodzi-zalamanie-inwestycji-i-eksport,18490,3018126,1,news-detal

Jedną z większych różnic widzę w ocenie konsumpcji i zakupu towarów przez firmy – MF idzie raczej w kierunku “zamiast wyjechać na narty, zostanę w domu”, “szkolenie zorganizuję jak będzie po kryzysie” a w zagranicznej firmie “towaru, nawet z Polski, nie kupię, bo już nie mam za co”.

Jakie dane możemy zanalizować głębiej, żeby sprawdzić, które z opinii są bliższe realiom? Może spróbuję spojrzeć na nastroje konsumenckie / przedsiębiorców.

Cieszę się, że moje artykuły od czasu do czasu motywują innych do drążenia poszczególnych zagadnień i stawiania pytań w rodzaju: “No tak, ale trzeba też wziąć pod uwagę, że…”. Dzięki takim komentarzom człowiek uczy się najwięcej, a ponadto zawsze warto zobaczyć inne spojrzenie na dane zagadnienie. Dlatego, z góry wszystkim dziękuję za włączenie się w dyskusję:-)

Zawsze jest ryzyko, że pewne zależności nie będą miały miejsca kolejnym razem. A nie będą miały miejsca, jeżeli “fundamenty”, które powodują te zależności się zmienią. Jeżeli nie, to powinny nadal mieć miejsce.

Jeżeli chodzi o “efekt euro”, (niestety link jest po niemiecku, a niemieckiego nie znam, a szkoda, może najwyższy czas się nauczyć:-):

Z jednej strony nie ulega wątpliwości, że obecny światowy kryzys jest znacznie poważniejszy niż poprzednie kryzysy, jeżeli jednak chodzi o Polskę i Niemcy, czy wogóle UE i Polskę, to wydaje mi się, że Polska jest w wyśmienitej sytuacji:

1) Historycznie, jeżeli jakieś państwo miało własną walutę to korzyści z jej osłabienia były “z nawiązką” niszczone przez różne cła i limity eksportowe/importowe wprowadzane przez inne państwa. Obecnie jednak Polska jest w UE i nie ma żadnych takich barier, więc, co jest paradoksem powinniśmy bez problemu skorzystać z osłabienia złotówki i nie wiążą się z tym żadne negatywne, “odwetowe” reakcje ze strony innych państw UE, bo ich po prostu nie może być.
Proszę zauważyć, że w latach 2001/2002 Polska nie była w aż tak korzystnej sytuacji, a “efekt euro” zadziałał.

2) Obecne osłabienie złotówki jest dwa razy mocniejsze, niż w poprzednim cyklu, co znacznie bardziej poprawia konkurencyjność Polski, co powinno “równoważyć” fakt, że tym razem kryzys jest poważniejszy.

3) Proszę postawić się na miejscu potencjalnej niemieckiej firmy. W obecnym kryzysie nie chodzi o to, aby obniżyć koszty o kilka procent, bo to nic nie zmienia. To jest kwestia “być albo nie być” tej firmy więc wiele firm potrzebuje ciąć koszty mocno dwucyfrowo. A takich obniżek nie są w stanie dostarczyć partnerzy ze strefy euro, ale z Polski już tak, przy obecnym kursie euro i generalnie niższych kosztach polskich produktów i usług.

No ale oczywiście teoria, aby miała sens musi sprawdzać się w praktyce. Ostatnie dane o produkcji przemysłowej za drugi kwartał idą, jak na razie,zgodnie z założeniamia w tym artykule: Zależności łączące GPW, PKB, produkcję przemysłową oraz sprzedaż detaliczną, czyli dlaczego dołek na PKB Polski był prawdopodobnie w I kwartale 2009 r. (a nawet trochę lepiej, bo produkcja według prognoz miałab być -6,7% za maj a była -5,2%)

Tak przy okazji to proszę zauważyć, że te dane o Polskim eksporcie do Niemiec I-IV też potwierdzają tezę, że “efekt euro” działa:-) Bo ja to możliwe, że eksport Polski jest większy niż w 2008, chociaż obecne dane wskazują, że import Niemiec tak mocno spadł? Odpowiedź nasuwa się sama:-)

Ponadto nie rozumiem też, dlaczego jakaś firma niemiecka miałaby zamykać firmę w Polsce i przenosić do Niemiec. Przecież filia w Polsce musi produkować znacznie taniej niż w Niemczech (szczególnie przy obecnym kursie euro), więc przeniesienie produkcji do Niemiec tylko pogorszyłoby ich koszty.
Zamknięcie firmy miałoby sens, jeżeli ta filia w Polsce, z jakichś powodów ponosiłaby straty w Polsce, wtedy jej zamknięcie ograniczałoby straty firmy matki.
Ale oczywiście każdą sytuację należy analizować oddzielnie, a tutaj nie mam odpowiednich danych.

Co do umocnienia się eur/usd od 2001 roku, to paradoksalnie to też było korzystne dla Polski:-) Bo od tamtego czasu co robią niemieckie firmy? Ano szukają za wszelką cenę oszczędności aby taniej produkować… A kto dostarcza od tamtego czasu oszczędności firmom niemieckim?Pytanie retoryczne:-)…

A tak naprawdę, to wydaje mi się, że “efekt euro” i zwiększenie eksportu działa trochę bardziej w dłuższym terminie (kilka kwartałów) a tak naprawdę najważniejszy jest efekt odcięcia popytu wewnętrznego od relatywnie taniego importu. A to powoduje, że chcąc nie chcąc klienci muszą kupować od producentów krajowych (oczywiście to co jest substytutem).
Oczywiście przesunięcie popytu z importu na kraj nie musi być jakoś bardzo mocne, ale wystarczy, aby dynamika PKB się poprawiła o te kilka procent.
Pozdrawiam

Panie Michale w pełni się z Panem zgadzam jeśli chodzi o ścieżkę myślenia tzn. wpływ osłabienia złotówki na poprawę koniunktury w Polsce poprzez ożywienie eksportu i skierowanie popytu z produktów importowanych na wyroby krajowe – w części jakiej jest to możliwe. Również sam pomysł porównania dynamiki EURPLN i PKB Polski i Niemiec zasługuje na wielkie brawa. Prosta, zrozumiała i wygląda na to, że trafiona zależność, ale zawsze jest jakieś ale .. prawda :)
Przejrzałem dane Niemieckiego Urzędu Statystycznego zaczynając od “fajnej” mapki – nawiasem mówiąc szkoda, że Nasz GUS nie robi takich pięknych zestawień http://ims.destatis.de/aussenhandel/Default.aspx – i zobaczyłem tam, że pomimo rosnącej wartości złotówki udział Polski w wymianie handlowej Niemiec rósł, osiągając 4% w 2008r. Oczywiście to bardzo dobrze i należy mieć nadzieję, że przy spadającym złotym Niemcy zechcą jeszcze więcej od Nas kupować, jednak mam pewien dylemat. Suma summarum zakłada Pan, że PKB nie będzie już spadał w kolejnych kwartałach, bo nie grozi Nam ujemny eksport netto i wzrośnie popyt krajowy, po części poprzez mniejszy wzrost bezrobocia. Nie uważa Pan, że trochę bardziej wygląda to na życzenie niż suche realistyczne podejście?
Moje całkowicie odmienne zdanie częściowo bierze się z tego, że kilku znajomych, jeszcze z czasów podwórka, niedawno straciło pracę, ponieważ dwa niemieckie zakłady pracy zamknęły swoje zakłady przenosząc, zgodnie z “zaleceniami” lokalnych władz, produkcję do swojego kraju, ale też z przekonania, że jednak handel międzynarodowy znów zamiera. Dalej drążyłem niemieckie dane i dotarłem do ich miesięcznych wartości eksportu i importu. Jeśli chodzi o dane nie wyrównane sezonowo to dno niemieckiej wymiany handlowej podczas poprzedniego kryzysu było w maju 2002r. a szczyt w październiku 2001r. Łącznie import spadł wtedy o 16% a eksport o 12% (dla danych wyrównywanych sezonowo były to troszkę inne okresy Imp maj02/sie01 -10% i Exp maj02/sie01 -6%) a Eurodolar oscylował w okolicach 0.9 i zbierał się do 7 letniego marszu. Teraz, znaczy w kwietniu 2009r., poznaliśmy jak na razie (!) najniższy odczyt i był on w stosunku do zeszłorocznych szczytów niższy o ok 25% dla importu i o 27% dla eksportu – trochę przyspieszam :) Szczerze to nie wiem czy dla ich import z Polski również tak spada, bo Nasz GUS podaje dynamikę eksportu do Niemiec w okresie I-IV 2009r. na poziomie lekko wyższym niż rok temu.
Zmierzam do tego, że o ile zależność Eurpln spisała się na początku XXI stulecia, to niekoniecznie musi się stać tak teraz. Niemcy potrzebują słabego Euro – w stosunku do dolara. Wiadomo, że to oznacza dalej słabnącego złotego, czyli kolejną cegiełkę do wzrostu PKB w Polsce na koniec tego i przyszłego roku. Szczerze, to chciałbym tego, ale z tego co czytam i słucham to nie po to każdy rząd pompuje w swoją gospodarkę tyle pieniędzy, żeby mieli na tym korzystać inni. Przede wszystkim chcę zwrócić uwagę, że obecnie sytuacja jest dużo gorsza jeśli chodzi o handel międzynarodowy i naprawdę bliżej jej do lat 30` niż do 2002 roku.
Co by nie mówić zależność którą Pan przedstawił jest ch… ciekawa :)

Pozdrawiam,
Mateusz Michał Czerwiński.