Przyczyny fundamentalne tłustych i chudych lat
Ostatnio w artykule: Polską gospodarkę czeka kilka tłustych lat? : Michał Stopka “Cykl dziesięcioletni” opisałem fenomenalną tendencję na wskaźniku bezrobocia w Polsce, którą nazwałem cyklem dziesięcioletnim a trwa ona od 1989 r.!. W kolejnym wpisie: Michał Stopka “Cykl dziesięcioletni”: Co to jest tak naprawdę PKB? przygotowałem grunt pod wytłumaczenie dzisiaj, dlaczego pełen cykl tendencji na bezrobociu składa się z dwóch faz a każda faza wzrostu i spadku bezrobocia trwa około pięciu lat. Ten krótki wstęp powinien pomóc zrozumieć tematykę dzisiejszego wpisu. Poniżej postaram wyjaśnić się przyczyny fundamentalne tłustych i chudych lat w Polskiej gospodarce.
Zapraszam na darmową prezentację i spotkanie ze mną! Informacje na końcu wpisu.
Poniższe przemyślenia wyciągnąłem na podstawie rozmów z zarządami spółek giełdowych oraz moich obserwacji. Są to spostrzeżenia jak zachowują się firmy, przedsiębiorcy i pracownicy w czasie dobrych i złych okresów dla gospodarki.
Przyczyny fundamentalne tłustych i chudych lat: bezrobocie a PKB
Tak jak już pisałem, bezrobocie nie jest za bardzo zależne od dynamiki PKB:
Na podstawie poprzedniego wpisu: Michał Stopka “Cykl dziesięcioletni”: Co to jest tak naprawdę PKB? wiemy, że PKB to ilość dóbr i usług wytworzonych/skonsumowanych w danym okresie. Wiemy też, że trzy składowe, które wpływają na PKB to 1) technologia 2) Kapitał oraz 3) Liczba pracujących. Gorąco zachęcam do zapoznania się z cytowanym wpisem, gdyż w poniższym artykule jest bardzo dużo odwołań do niego i łatwiej będzie zrozumieć mój tok myślenia.
No i teraz wiemy już, czego szukamy. Jeżeli chcemy przeanalizować historię boomów i spowolnień na PKB w Polsce i wpływu na wskaźnik bezrobocia trzeba po prostu przyjrzeć się każdemu z powyższych trzech czynników z osobna. I wtedy będziemy znać przyczyny fundamentalne tłustych i chudych lat w Polskiej gospodarce.
Przyczyny fundamentalne tłustych i chudych lat: technologia
Zwiększając wydajność w rok o 4 % zwiększamy PKB o 4 % r/r. Postęp technologiczny w polskiej gospodarce nie następuje ani skokowo w ciągu tygodnia ani nie jest on równomiernie rozłożony dzień w dzień. Dlaczego? O tym poniżej.
Tłuste lata dla gospodarki: boom
W tym czasie firmy ani zarządy/właściciele nie mają motywacji, aby cokolwiek zmieniać w technologii produkcji produktów czy usług.
Po pierwsze dlatego, że skoro jest boom na PKB to i strona przychodowa jest dobra. Więc po co zmieniać coś co działa?
Po drugie nowe technologie oraz organizowanie na nowo procesów w firmie to duże ryzyko. W okresie boomu jest bardzo dużo zamówień. Firmy mają zobowiązania wobec klientów i nie mogą sobie pozwolić na ich utratę, jeżeli coś nie wyjdzie. Wiązałoby się to ze złym PR a tak naprawdę powodowało pewnie kary za niewywiązanie się z umów.
Po trzecie firmy w okresie boomu są skupione na ekspansji, rozwijaniu sieci sprzedaży itd. Widzą, że robiąc to są w stanie łatwo zwiększać przychody i zyski. W okresie boomu mało która firma patrzy mocno na stronę kosztową. Każda firma chce jak najwięcej sprzedać.
Co powoduje opisane powyżej zachowanie firm?
Firmy skupiają się na sprzedaży, ekspansji i zatrudnianiu pracowników. W efekcie tworzonych jest wiele miejsc pracy i wskaźnik bezrobocia spada przez parę lat.
Chude lata dla gospodarki: okres coraz większego pesymizmu
Firmy w tym czasie zachowują się przeciwnie niż w okresie boomu. Stawiają głównie na nowe technologie, usprawnienie procesów w firmach. Dlaczego?
Po pierwsze dlatego, że PKB jest słabsze parę lat, strona przychodowa jest też słaba. W związku z tym, aby zachować lub odzyskać rentowność trzeba usprawniać technologię i procesy w firmie. To jedyne wyjście.
Po drugie zamówienia od klientów mocno spadły, więc ryzyko jest niewielkie, że zarząd i pracownicy utracą kontrolę nad całym procesem. W końcu i tak nie mają co robić.
Po trzecie w okresie paru lat spowolnienia każda firma jest skupiona na restrukturyzacji. Wszyscy słyszą i wiedzą, że jest słabo z gospodarką więc takie działanie jest „trendy”. Łatwiej negocjować z pracownikami czy związkami zawodowymi.
W efekcie wprowadzania lepszych technologii i procesów firmy albo nie potrzebują zatrudniać nowych pracowników lub po prostu część z nich zwalniają. W efekcie w tym okresie mamy w polskiej gospodarce do czynienia ze wzrostem wskaźnika bezrobocia.
Widać to fajnie na powyższym wykresie, gdzie bezrobocie rośnie chociaż PKB w tym czasie też rośnie (cała historia Polski to przecież wzrost PKB). Po prostu wzrost PKB wynika ze wzrostu wydajności w firmach (więcej produkują więc PKB rośnie). Gospodarka rośnie przez parę lat, ale nie potrzebuje w tym okresie nowych pracowników.
Analizując tylko technologię jako składową PKB nietrudno się domyśleć, że powyższy proces nie może trwać wiecznie, bo firmy natrafiają „na ścianę”.
Zarówno okres restrukturyzacji i usprawniania procesów jak i stawiania tylko na sprzedaż bez patrzenia na stronę technologiczno-kosztową trwa właśnie te około pięciu lat.
Tyle po prostu trwa ten proces zanim firmy, zarządy i przedsiębiorcy są go w stanie przejść. Ponadto trwa on około pięciu lat ze względu na dwa kolejne składowe PKB, o czym piszę poniżej.
Przyczyny fundamentalne tłustych i chudych lat: kapitał
Tłuste lata dla gospodarki: boom czyli okres coraz większego optymizmu
W tym okresie łatwo dostać kredyt w banku zarówno konsumencki jak i dla firmy. Mało kto czegokolwiek się boi. Zarówno konsumenci, firmy, politycy jak i banki ekstrapolują dobre PKB na długi okres do przodu. Przez to konsumpcja, inwestycje i wydatki rządowe są bardzo wysokie, za wysokie… Napędzają boom w gospodarce, ale życie na kredyt i za małe oszczędności w końcu powodują, że PKB (ilość dóbr i usług wyprodukowanych i skonsumowanych) osiąga szczyt i nie ma już „paliwa” do jego zwiększania.
Powyższy proces trwa kilka lat a po nim przychodzi proces… przeciwny. Przychodzi on również dlatego, że w okresie boomu ludzie i firmy nie oszczędzają lub po prostu konsumują oszczędności.
Chude lata dla gospodarki: okres coraz większego pesymizmu
W efekcie pkt 1) technologia: bezrobocie rośnie. Pracownicy i przedsiębiorcy widząc to ograniczają konsumpcję i inwestycje. Banki widząc to ograniczają kredytowanie ale i co bardzo ważne np. sprzedaż na raty itd.
Powyższy proces trwa kilka lat co w efekcie powoduje duży pesymizm. Ale pesymizm przekłada się na ograniczenie konsumpcji i inwestycji. Można powiedzieć tak: Dzięki temu przygotowywana jest baza pod kolejny cykliczny boom w gospodarce. Skoro ludzie i firmy się boją, ograniczane są wydatki rządowe to i z tego tytułu przez parę lat PKB po prostu się zmniejszyło (bo mniejsza konsumpcja). Na takich przykładach najłatwiej zobrazować przyczyny fundamentalne tłustych i chudych lat w Polskiej gospodarce.
Ale po paru latach nie ma już za bardzo gdzie ciąć koszty i z czego rezygnować. A nawet okazuje się, że część osób i firm zwiększyła oszczędności. No i mamy podstawy do kolejnego kilkuletniego boomu w gospodarce…
Nie ma za bardzo potencjału do cięcia kosztów czy wydatków ale jest potencjał do ich zwiększenia. W tym punkcie dochodzą jeszcze działania banku centralnego, ale o tym pisałem w komentarzach pod wpisem na temat PKB.
Przyczyny fundamentalne tłustych i chudych lat: liczba pracujących
Jak nietrudno się domyśleć dopiero te dwa powyższe czynniki wpływają na liczbę pracujących. Warto tutaj podkreślić, że poziom bezrobocia a liczba pracujących to dwie bardzo ważne ale i różne sprawy. Rozróżnienie tych określeń to bardzo ważna sprawa w rozumieniu procesu dziesięcioletniego. Zanim ktoś przeczyta ten wpis warto zapoznać się z tym: Rynek pracy w Polsce 1995-2012 jak naprawdę jest?.
W efekcie zmian technologicznych, zmian w dostępności do kapitału oraz zmian podejścia firm i konsumentów do wydawania pieniędzy i zaciągania zobowiązań powstaje nam kilkuletni cykl.
Tłuste lata dla gospodarki: boom
Firmy zatrudniają nowych pracowników a nie stawiają na nowe technologie. Jest to tym łatwiejsze, że wszyscy wydają pieniądze bo się nie boją (banki, firmy, rząd i pracownicy). Strona przychodowa jest więc bardzo dobra. Po paru latach spadku bezrobocia doprowadza to jednak do silnego wzrostu wynagrodzeń bo brakuje pracowników. W efekcie firmy zaczynają szukać sposobów na optymalizację technologiczną.
Chude lata dla gospodarki: okres uczenia się pracowników
W tym okresie wszyscy wiedzą, że sytuacja z bezrobociem jest słaba. Dlatego też po pierwsze pracownicy starają się dokształcać a bezrobotni przekwalifikowywać.
Ponadto to co bardzo ważne: w okresie boomu w gospodarce żądania płacowe wielu osób były relatywnie bardzo wysokie. W okresie spowolnienia wiele osób chce pracować za niższe pieniądze żeby zdobywać doświadczenie czy chociażby nie mieć dziury w CV. Dlatego też przedsiębiorcy mają większą motywację z czasem do zatrudniania pracowników, bo ponoszą mniejsze koszty.
Dodatkowo warto zauważyć bardzo ważną rzecz: kiedy mamy potencjalne „paliwo” do lepszego PKB czyli lepszej konsumpcji w przyszłości?
a) Po kilku latach wzrostu bezrobocia, dzięki czemu mamy rzeszę osób, które jeżeli tylko znajdą zatrudnienie, mogą zacząć więcej konsumować i wydawać bardziej optymistycznie pieniądze, bo mają pracę?
b) Czy też po okresie kilku lat spadku bezrobocia, kiedy już nie ma za bardzo chętnych do pracy, ludzie są bardzo optymistyczni i żyją ponad stan?
Oczywiście bardzo ważnym warunkiem do tego, aby mogło przyjść kilka tłustych lat jest kilkuletni wzrost bezrobocia i słabsza sytuacja na rynku pracy.
Podobnie oczywiście bardzo ważnym warunkiem do tego, aby mogło przyjść kilka chudych lat, jest kilkuletni spadek bezrobocia. Po takim okresie nie ma już „potencjalnego” paliwa do dalszego wzrostu konsumpcji czyli PKB…
A tak naprawdę powoduje to przechodzenie firm na inne technologie i brak nowych miejsc pracy (pogorszenie PKB). Ponadto powoduje wzrost inflacji, czyli znowu wzrost kosztów dla firm i dodatkowy powód do restrukturyzacji procesów w firmie.
Przyczyny fundamentalne tłustych i chudych lat: podsumowanie
W ten sposób wytłumaczyłem postawy fundamentalne cyklu dziesięcioletniego w polskiej gospodarce.
Oczywiście warto postawić w takim razie dwa pytania:
1) Historia powtórzy się w latach 2014-2018? To również będzie okres dobrego PKB w Polsce i sytuacji na bezrobociu?
A może jednak nie? Przecież Polska weszła do Unii Europejskiej, jest kryzys na świecie, niekorzystna demografia, duże zadłużenie państwa, czyli całkiem inna sytuacja niż historycznie.
2) Jak cykl dziesięcioletni wpływał na giełdę i jak może w związku z tym wpłynąć na nią w przyszłości? Czy w ogóle wpłynie?
Początkowo miałem odpowiedzieć na oba punkty na moim blogu, ale… postanowiłem, że zrobię to na darmowej prezentacji w Warszawie :-)
Oprócz cyklu dziesięcioletniego w polskiej gospodarce, poruszę na niej też kilka innych ciekawych zagadnień z mojego bloga. Będzie okazja porozmawiać i wymienić poglądy.
Dlatego też serdecznie zapraszam na spotkanie ze mną w Warszawie w sobotę 26 stycznia koło południa (godzina 12:00 albo 14:00). Dokładna godzina i miejsce spotkania (hotel w centrum Warszawy) jest uzależnione od liczby chętnych.
Co trzeb zrobić aby wysłuchać mojej prezentacji?
- Zapisać się na prezentację w tym formularzu podając Imię i Nazwisko tutaj: Formularz zgłoszenia na prezentację w Warszawie
- Być zapisanym/zapisać się na mój Newsletter po prawej stronie bloga (potwierdzając zapisanie się na niego kliknięciem w link aktywacyjny). Jak już ustalę miejsce i godzinę prezentacji, napiszę o tym w newsletterze. Oczywiście w każdej chwili można się wypisać z newslettera klikając w opcję „rezygnuję”
Serdecznie zapraszam na prezentację
Analityk akcji/ współodpowiedzialny za wyniki inwestycyjne części portfela akcyjnego w ING OFE:
24 komentarze “„Michał Stopka cykl dziesięcioletni”: przyczyny fundamentalne tłustych i chudych lat w polskiej gospodarce i bezrobociu”
14/01/2013
gregja obstawiam 2xtak niestety ze wzgledu na odleglosc geograficzna nie wdepne na szkolenie ale sam poglowkuje :-)
14/01/2013
PassengerMichał, na wykresie wskazujesz już od I kwartału 2013r. spadek bezrobocia i wzrost PKB. Pewnie sugerujesz się także wzrostami na giełdzie (która wyprzedza koniunkturę), ale mam wrażenie, że trochę za bardzo optymistycznie to wyrysowałeś ponieważ:
1. dołek PKB był w styczniu 2002, poprzedzony tez dużym tąpnięciem w styczniu 99 r., podobnie sytuacja wygląda teraz tąpnięcie PKB było w 2009r. a dołek będzie pogłębiony po 3-4 latach, czyli minima przed nami. Myślę, że w pierwszych dwóch kwartałach będzie najgorzej, w III kwartale zaliczymy dołek na PKB, w IV (także w wyniku niskiej bazy) zaczniemy wychodzić na prostą.
Po za wykresem przemawiają za tym także: liczba ogłoszonych upadłości (wątek o którym ostatnio mówiliśmy na FB), rosnąca liczba firm która ucieka za granicę przed zbyt wysokimi obciążeniami, cięcie kosztów przez małe i średnie firmy w wyniku niepewności na rynku i zatorów płatniczych. Widać po danych, wyraźną tendencję spadku wpływów do budżetu z podatku CIT i VAT, biznes się zwija lub przenosi, a ludzie ograniczyli zbędne wydatki.
– podobnie sytuacja wygląda z bezrobociem, w styczniu na pewno będzie wyższe, szacuję że dobijemy do 15-15,5% więc nie ma jeszcze szczytu, może to mieć miejsce w II kwartale 2013r. Będzie na to miało wpływ to co napisałem poniżej oraz redukcje zatrudnienia w polskich montowniach koncernów zagranicznych (kolejne redukcje w zakładach motoryzacyjnych), ograniczenie produkcji – mniej zleceń dla poddostawców. Budowlanka pomimo programów MDM,też tak od razu się nie odrodzi, będzie potrzeba kilku miesięcy niskich stóp procentowych i poluzowania polityki kredytowej.
Tak, wiec zakładam, że analiza jest ok. ale trochę przesunięta – za szybko spodziewasz się poprawy.
Jeszcze te pół roku będzie spadek wskaźników, potem strajki i ogólnie rządowi zaczną się palić stołki pod tyłkami, to się wezmą do roboty i wskaźniki się poprawią. Czy to za sprawą kreatywnej księgowości, dodruku pieniądza (Inwestycje Polskie) albo rzeczywiście coś się zmieni i przedsiębiorczość będzie miała szanse się rozwinąć.
Wydaje mi się też, że PKB jest z tego co wiem liczone, bez skorygowania o inflację, więc tak naprawdę PKB jest nominalnie wyższe, ale realnie niższe z roku na rok od 2008r.
pzdr
14/01/2013
Passengeracha 1) technologia – z ostatnich rankingów wynika, że jesteśmy jednym z najmniej innowacyjnych krajów w całej UE. Przyczyny:
– złe prawo – brak dobrej ochrony patentowej, dodatkowo rząd planuje wprowadzić nas do europejskiego systemu patentowego, w wyniku czego koncerny zagraniczne nas po prostu na tym polu zmiażdżą.
– osoby/małe firmy z pomysłem, nie mają szans dostać kredytu na inwestycję, ponieważ trzeba mieć zabezpieczenie dwukrotnie wyższe niż kredyt o który się ubiegamy.
– rząd w żaden sposób nie wspiera firm innowacyjnych.
– nie ma programu, który łączyłby przedsiębiorstwa i uczelnie (każdy robi swoje), no może jaskółką na tym polu są ostatnio pojedyncze wspólne projekty uczelni technicznych z przemysłem wojskowym i wydobywczym.
– Dotacje z UE na innowacyjność idą do firm, które potrafią pisać wnioski, a nie do tych, które wprowadzają innowację.
Chińczycy zrobili to lepiej niż my – wpuścili zachodnie koncerny, pozwoliły im zacząć produkować u siebie po czym skopiowali technologię – ostatni głośny przypadek Mercedesa, nie przejmując się prawem patentowym i nikt im nie podskoczy ;)
14/01/2013
PassengerI jeszcze jedno za tym, że na ożywienie będzie trzeba jeszcze poczekać z rok – zadłużenie samorządów – większość dużych miast jest zadłużone po uszy (szczególnie organizatorzy Euro), skończyły się też programy infrastrukturalne i nie ma na razie nowych dotacji. Pierwsze wypłaty ruszą pewnie dopiero w 2015r.
dotacje:
http://forsal.pl/artykuly/673597,koniec_inwestycji_w_samorzadach_nowe_rusza_dopiero_w_2015_r.html
zadłużenie Poznania:
http://nienaszdlug.pl/kto-placi-za-euro-2012/
15/01/2013
HeniekBardzo ciekawy artykuł, Michał dzięki. W pełni się zgadzam.
Passenger, to że dołek na bezrobociu będzie za 2 kwartały czy za 3 czy może jest teraz nie ma znaczenia dla mnie, chodzi o długoterminowa tendencję i potencjalnie najlepszy czas na wejście na giełdę.
I jeszcze jedno, im więcej wolnego rynku tym lepiej, im mniej mieszania sie rządzących do ekonomii (a najlepiej gdyby w ogóle nie istnieli), tym lepiej.
15/01/2013
PassengerHeniek
Spójrz na państwa dookoła, protekcjonizm to powszechna praktyka. Francja dotuje koncerny motoryzacyjne od wielu lat, Niemcy stocznie i przemysł zbrojeniowy. Włochy dotują przemysł motoryzacyjny w zamian za utrzymanie droższych miejsc pracy we Włoszech (gdzie tu wolny rynek?). A my mamy w imię wolnego rynku oddać pola obcym koncernom, bo mają kapitał i w dodatku w katach chudszych są dotowane przez swoje rządy? Też jestem za wolnym rynkiem, ale niestety to mrzonka.
A dotacje na innowacje, czy wspieranie przez rząd polskich przedsiębiorstw, to jedynie próba wyrównania szans w walce z nierównym przeciwnikiem – koncerny z wielkim kapitałem wspierane przez swoje rządy.
15/01/2013
Michał Stopka@ Passenger
Dołek na PKB mamy własnie teraz początkiem 2013, albo już za sobą w czwartym kwartale 2012. Będą o tym kolejne wpisy.
Zauważyłem jedna bardzo ważną zależność, która świetnie wskazywała co dziejes się z PKB w ostatnich piętnasu latach…!.
W 2012 roku mocno pogorszyła PKB Polski ale od pierwszego kwartału 2013 działa już bardzo pozytywnie. Dlatego myślę, że dane makro za luty i marzec zaskoczą pozytywnie oczekiwania analityków. Oczywiście czas pokaże czy moje rozumowanie jest słuszne.
O tym czynniku mówię oczywiście na moim szkoleniu:-)
Bezrobocie:
1) Zauważ, ze na wykresie odległość około pół centymetra to około roku:-) Tak więc początek tej kreski zaczyna się za rok czyli początkiem 2014 roku
2) Sekwencja historyczna mniej więcej jest taka: dołek na PKB a po roku szczyt na bezrobociu. Jeżeli dołek jest teraz, za rok jest szczyt na bezrobociu
PKB publikowane na całym świecie, również w Polsce, jest podawane już po korekcie o inflację czyli jest to realne PKB (używany jest do tego deflator PKB)
Technologia:
To prawda, jest słabo. Tutaj przydałby się jakaś duża akcja medialna to może politycy by się tym zajęli żeby zebrać punkty u wyborców?
Zadłużenie samorządów jest problemem dla lokalnych społeczeństw ale nie w skali państwa w przypadku PKB
O ile dobrze pamiętam suma budżetów wszystkich samorządów wynosi kilkadziesiąt mld złotych, czyli zaledwie kilka % PKB (1 % PKB to około 15 mld zł). Dlatego ich wpływ na PKB jest na szczęście niewielki.
Przykład:
Spadek wydaktów samorządowych o kilkadziesiąt procent zmniejszyłby PKB w rok o max jeden/dwa procent. A oczywiście wydatki nie są ograniczane w skali Polski o kiladziesiąt procent.
Zresztą samorządowcy są bardzo pomysłowi. Podniosą wszelkiego rodzaju podatki i opłaty lokalne. Ale wydatków nie zmniejszą:-)
@ Heniek
Cała przyjemność po mojej stronie :-)
15/01/2013
Passengerok. te pół centymetra na wykresie mnie przekonuje – pokrywa się z moimi obserwacjami. Ja czekam teraz na serią złych danych i tąpnięcie WIG20, żeby uzupełniać portfel. Na razie mam dwie spółki i dwie kolejna obserwuję.
Michał, próbowałeś może do zestawienia dodać PKB Niemiec? Jesteśmy od nich coraz bardziej zależni, więc może warto to przeanalizować.
pzdr
15/01/2013
Michał StopkaAleż oczywiście, że tak.
Ale okazało się, wbrew intuicji, że jest jakaś tam zależność, ale nie jakaś bardzo duża. Wbrew temu co mówią ekonomiści, jak nałożysz na siebie PKB Niemiech i Polski to nie widać rewelacji i specjalnej zależności.
Dlaczego? Bo mój czynnik, o którym pisałem powyżej jest o wiele bardziej potężny. W swojej sile jest tak potężny jak opisany na moim blogu cykl dziesięcioletni w polskiej gospodarce.
Swoją drogą to ciekawe dlaczego tylu ekonomistów mówi o Niemczech w kontekście polskiego PKB. Przecież wystarczy nałożyć na siebie PKB obu państw i widać, że nie ma takiego prostego przełożenia.
Dlatego, jak już ustaliliśmy wspólnie na FB, trzeba samemu wszystko analizować a nie opierać się na opiniach innych. To jedyna obrona przed błędnymi decyzjami:-)
15/01/2013
PassengerBez wątpienia nasz PKB nie ma zupełnie wpływu na PKB Niemiec, nie konsumujemy za dużo niemieckich produktów, poza używanymi samochodami sprowadzanymi w dużych ilościach ;)
Ale ekonomiści, a za nimi dziennikarze często przytaczają liczby dotyczące naszego eksportu do Niemiec (głównie półprodukty do przemysłu motoryzacyjnego itp.), więc jeśli w Niemczech jest gorzej, to dostawcy z Polski tez to mogą odczuwać. No ale rzeczywiście skala tego eksportu do wielkości naszej gospodarki nie może być tak duży. Na szczęście jeszcze nie staliśmy się zupełnie krajem peryferyjnym mającym tylko dostarczać części do niemieckich samochodów.
15/01/2013
exnergy„Dlatego, jak już ustaliliśmy wspólnie na FB, trzeba samemu wszystko analizować a nie opierać się na opiniach innych. To jedyna obrona przed błędnymi decyzjami:-)”
AMEN
16/01/2013
HeniekPassenger,
UE to nie wolny rynek, jest rzesza urzędników, którzy próbują sterować ręcznie rynkiem. ZSRR też kiedyś ręcznie sterował i jak to się skończyło wiemy wszyscy.
Nie do końca wiem co mamy im oddawać, jeśli chcą inwestować, to dobrze. Najwyżej źle zainwestują, będzie szansa na odkupienie taniej. Polecam austriacką szkołę ekonomii.
A jeśli chodzi o dotacje, to o tym decyduje urzędnik, który prawdopodobnie nie zna się na tym co robi (patrzy na procedury, nie biznes – jak widziałem jakie projekty dostawały dotacje, to wierz mi, że nie były one w cale innowacyjne). Pieniądze tak wydatkowane są nieefektywne, mogły by być lepiej spożytkowane przez inwestorów prywatnych. Im więcej rynku, tym lepiej
Michał – wielki szacun, tak trzymać:).
16/01/2013
Passengerok. Heniek zgadzam się, że urzędnik nie jest dobrym dysponentem środków, bo albo tak jak piszesz nie zna się na niczym poza procedurami, albo dotację dostanie szwagier, kolega, lub kuzyn ;)
Idealnym rozwiązaniem byłoby obniżenie podatków, dzięki czemu przedsiębiorcy mieliby kasę na innowację. Ale hydra urzędnicza (ta z eurokołchozu i ta u nas) na to nie pozwoli, muszą się utrzymać na stołkach i co roku zwiększać stan posiadania, więc moim zdaniem kosztem urzędniczej machiny można by część kasy przeznaczyć na wspieranie przedsiębiorstw wprowadzających innowację, pewnie połowa środków została by zmarnotrawiona, ale może połowa pomogłaby kilku rozwijającym się firmom.
Fundamentalnie się z tobą zgadzam, też wolałbym, żeby austriacka szkoła ekonomii była znana i stosowana przez rządzących, ale żyjemy w takich realiach, że póki co to tylko nasze marzenia.
16/01/2013
HeniekOczywiście, ale powinniśmy dążyc do realizacji naszych marzeń. Realia mamy takie, ponieważ wynika to moim zdaniem ze słabej edukacji społeczeństwa. W szkołach nie uczą nawet podstaw ekonomii. Dlatego im częściej będziemy poruszać te tematy wśród znajomych, na forach itp, tym poziom świadomości będzie rósł. Cholernie dużą robotę robi Michał pisząc na swoim blogu.
Jeśli chodzi o rządzących, to niestety jak to powiedział kiedyś ś.p Generał Petelicki, politycy to ludzie, których normalnie nikt by nie zatrudnił w prywatnym biznesie, bo na niczym się nie znają, najważniejszy jest dla nich stołek i coś w tym jest:).
16/01/2013
PassengerEdukacja ekonomiczna i polityczna – jestem za wprowadzeniem JOWów, w tym kierunku działam i mam nadzieję, że się kiedyś uda.
18/01/2013
anty ZUSCo trzeba zmienic – ZUS !!!
U nas jest konstrukcja ZUSu jeszcze z czasow [b]PRL[/b] kiedy to wszyscy podobnie zarabiali i mieli podobna emeryture
jak sie powiedzialo A OFE, to teraz trzeba powiedziec B i zlikwidowac „grube ogony emerytalne ”
Bo jak mozna wytlumaczyc system gdzie z ZUSu ktos pobiera emeryture 4000 zl ??? sie pytam ???
to ile ludzi musi pracowac na takiego ??? 10 ???
niestety ale nasz kraj nie stac na wpelni panstwowa emeryturke i sluzbe zdrowia, bo albo szybki rozwoj i gonimy zachod, albo druga Grecja
ZUS powinien zmienic nazwe na Zaklad Minimalnej Egzystencji, kazdy obywatel dostaje 800 zl zeby z glodu nie umrzec, dotego OFE, jak chce cos wiecej to sobie odklada indywidualnie
to byla strona wydatkowa, a jak zmienic strone dochodowa, jeszcze prostrza receptura, kazdy przedsiebiorca robi 2 przelewy, ktorych liczenie zajmuje 1 minute !!! 10% od funduszu plac (przedsiebiorca jednosobowy 10% dochodu !! ) plus 10% podatku CIT, reszte w miare potrzeby podnosimy stawke VAT
NFZ powinien stac sie Narodowym Funduszem Zdrowia dla najubozszych, ubezpieczony jest kazdy obywatel RP, trzeba wprowadzic pelna game ubezpieczen zdrowotnych jak na zachodzie, doplaty do wizyt u lekarza itp,
plusy:
polowa bandy nierobow w ZUSie moze isc na bruk, mozna zlikwidowac Urzad Pracy ( ktory jest tylko poto zeby mozna bylo miec darmowego lekarza),
Kadry pracownicze w przedsiebiorstwach mozna przewietrzyc – spadek kosztow itd
a przedewszystkim i najwazniejsze :
realna, sprawiedliwa i zapewniajaca minimum socjalne emerytura dla wszystkich, nie wazne w jakiej rodzinie sie urodziles (bogatej czy biednej) czy masz znajomkow poziomkow w urzedach, kolesi, znajomych krolika czy ci sie poprostu poszczescilo a twojemu koledze juz nie, czy pracujesz na czarno czy legalnie bo i tak oddasz to w wacie (VAT).
wady:
emerytura musi byc proporconalna do ilosci lat zamieszkalych w Polsce
To jest system podobny do Kanadyjskiego
18/01/2013
anty ZUSdodam jeszcze najwazniejsza zalete :
pensja „na reke” bedzie 80% kosztow pracodawcy (dzisiaj 40%) realnie dostaniemy dwa razy wieksze pensje
wiecej zarabiamy, mozemy wiecej wydac
20/01/2013
gregtylko ciekawe ze jeszcze nikt na to nie wpadl pomysl wydaje sie dobry,po za tym do 67 lat wcale duzo osob nie dozyje -nowotwory szaleja teraz jemy byle co i nie wiadomo co co rusz afera jakas zywnosc skarzona a ile takich spraw jest zamiatanych po dywan.np
http://wgospodarce.pl/informacje/1692-amerykanie-bardzo-chorowici
a jak jest w polsce?
20/01/2013
gregamerykanie to ciekawy narod,mysle ze jak by w polsce kazdy mogl kupic sobie bron tak jak w stanach to problem emerytur by sie szybko rozwiazal :-)
20/01/2013
Michał StopkaPodstawowz problem w poważnych reformach w Polsce to:
1) Jest wiele grup interesu, którym trzebaby zabrać a to nie jest popularne politycznie.
2) To co ważniejsze: przy robieniu dużych reform podatkowych/zusowskich pojawia się krótkoterminowa dziura przychodowa.
I to jest problem. Co z tego, że długoterminowo jest to dobre rozwiązanie, jeżeli krótkotermonow (parę lat) trzebaby mocno pociąć np. socjal itd. żeby zasypać dziurę po stronie przychodowej wynikającą z reform
I znowu dochodzimy do polityków. Nie widzę obecnie siły politycznej, która zrobiłaby to co dobre w dłuższym terminie dla Polski. Bo zapłaciłaby przegraną z kretesem w kolejnych wyborach…
Oczywiście od dobrego Polityka należy wymagać takiego ruchu. I co z tego, że przegra kolejne wybory?
@ greg
Te statystyki w stanach są spowodowane w dużej mierze sposobem odżywiania. Jedząc tyle fastfoodów i pijąc tyle napojów gazowanych nie dziwię się, że jest tak słabo. To kwestia trybu życia, uprawiania sportu itd.
20/01/2013
gregzgadza sie ale wybiegajac w przyszlosc(tak jak z gielda) w polsce moze byc podobnie wystarczy popatrzyc co mlodzierz wcina a i dzieci tez…zreszta ten problem dopiero w naszym kraju sie zaczyna no ale to jest cena wolnego rynku ktory ma swoje dobre i zle strony.
21/01/2013
HeniekZUS jest do likwidacji. Niech każdy obywatel zaplanuje sobie swoja emeryturę, wbrew pozorom ludzie potrafia zadbać o swoje i nie potrzebują opieki ze strony Państwa.
Oczywiście do tego potrzebne są mniejsze podatki, zeby było z czego odkładać. I nie bylaby potrzebna armia urzędników:).
21/01/2013
FilipZUS na pewno nie jest idealny ale wielu przecenia przeciętnego Kowalskiego i jego wiedzę na temat finansów. Prawda jest taka, że gdyby ZUS nie ograbiał ludzi co miesiąc i później nie wypłacał chociażby ochłapów to ludzie umieraliby z głodu. Polacy nie oszczędzają (mam tutaj na myśli statystyczną większość) nie mówiąc już o długoterminowych inwestycjach.
22/01/2013
HeniekMoże zabrzmi to brutalnie, ale nie lubie jak jestem zmuszany do czegoś i jednocześnie okradany. Trudno, ale jeśli człowiek nie potrafi zadbać o siebie i oszczędzanie, to przeżyłby szok i w końcu może dostosowałby sie do sytuacji. Podobna terapia szokowa była na począku lat 90. A tak ludzie liczą na Państwo, a Państwo z pustego nie naleje i musi kogos okraść poprzez podatki lub ewentualnie zadłużając się, a długi będzie spłacało pokolenie naszych dzieci, no chyba, ze wyjadą z Polski:).