Dlaczego nie można ukraść pieniędzy których nie ma?
Co tak naprawdę stało się na Cyprze? Dlaczego nie można ukraść pieniędzy których nie ma…Warto sobie uświadomić, że fizycznie pieniędzy w banku nie ma. One pracują na odsetki. Zazwyczaj są to kredyty lub inne papiery wartościowe, np. obligacje (rządu, pod zastaw nieruchomości, firm). Bank jest tylko pośrednikiem pomiędzy tymi, którzy mają oszczędności a tymi, którzy zaciągają kredyt.
Jeżeli ktoś nie spłaci kredytu lub nie wykupi obligacji (np. rząd Grecji) to ta część oszczędności zainwestowanych w obligacje „znika”… Po prostu bank źle zainwestował oszczędności.
Oczywiście można szukać winnego, ale to nie zmienia faktu, że ta cześć oszczędności „wyparowała”. Dokładny opis biznesu bankowego z tabelkami i co tak naprawdę stało się na Cyprze poniżej.
Warto podkreślić, że odpis części oszczędności sam w sobie nie oznacza końca świata. Kluczowa jest odpowiedź na pytanie jaką część zainwestowanych środków stracił bank… a na drugie pytanie każdy musi sobie sam odpowiedzieć: Kto powinien zapłacić za starty na obligacjach greckich: właściciele lokat? reszta świata? Jakiś mix?
Dlaczego nie można ukraść pieniędzy których nie ma: poznaj biznes
W inwestowaniu zawsze warto poznać na czym polega biznes. W tym wypadku musimy poznać bank. Bank zbiera oszczędności ludności a następnie tak nimi obraca aby zarobić na odsetki od lokat. Dodatkowo bank musi zarobić dla właściciela banku: akcjonariuszy. To co warte podkreślenia to fakt, że biznes bankowy działa na „lewarze”… Kapitał własny jest relatywnie mały i przy większych stratach banku tracona jest część oszczędności…
Założenia: zakładamy biznes „bank”. Potrzebujemy 90 zł oszczędności i 10 zł kapitału „własnego”. 10 zł wnosi do biznesu ten co zakłada bank, 90 zł wpłacają ludzie. Nie trzeba ich specjalnie namawiać (kusi oprocentowanie lokat a przede wszystkim bezpieczeństwo):

W efekcie powyższego działania biznesowego bank dysponuje środkami w wysokości 100 zł (zielony), które może zainwestować w kredyty i papiery wartościowe (czerwony). Środki do zainwestowania to inaczej „Pasywa”.
Forma zainwestowania środków to „aktywa” (kredyty i papiery wartościowe).
Dlaczego nie można ukraść pieniędzy których nie ma: biznes bankowy
Jak procentowo wyglądają poszczególne składniki biznesu bankowego?:

Co się stanie, jeżeli z aktywów (kredyty plus reszta) bank „straci” np. -15 zł?:

To co ma teraz bank jest warte tylko 85 zł. Kto bierze na siebie stratę -15 zł? W pierwszej kolejności właściciel: akcjonariusz. Z 10 zł stracił 100 % czyli teraz ma „zero”. Ale pomimo tego nadal brakuje jeszcze – 5 zł.
I tutaj pojawiają się dwie kwestie:
Po pierwsze nadal brakuje – 5 zł. Ktoś musi pokryć brakujące – 5 zł: Starych oszczędności nie ma już 90 ale 85 (90-5)
1) albo z 90 zł robimy 85 zł, czyli właściciele oszczędności tracą około 5 %
2) albo zostawiamy 90 zł oszczędności i dokładamy z… podatków, czyli państwo dorzuca brakujące 5 zł
Ale po drugie to co najważniejsze: bank jako biznes nie istnieje, bo nie ma kapitału własnego. Stary kapitał w wysokości 10 zł „wyparował” bo bank stracił 15 zł.
Tak więc potrzebujemy jeszcze dodatkowego kapitału. Ile? Jeżeli założyć strukturę finansowania banku jak z początku wpisu, czyli:

Dochodzimy do wnioski, że nowa struktura w cyfrach powinna wyglądać tak:

Dlaczego akurat tak? Potrzebujemy 10 % kapitału własnego, który finansuje aktywa.
Kredyty i papiery wartościowe wynoszą teraz 85 zł, czyli potrzebujemy ekstra 8,5 zł (10% razy 85).
Wiemy też, że to co nam zostanie po odliczeniu kapitału własnego nazywamy „oszczędnościami”. Ile wynoszą teraz? 85 minus 8,5 = 76,5.
Już w tym momencie możecie domyślić się dlaczego nie można ukraść pieniędzy których nie ma.
Innymi słowy aby bank jako biznes funkcjonował dalej część oszczędności musi zostać:
1) zamienionych na kapitał własny (akcje banku) w wysokości 8,5
2) „Odpisane” w wysokości – 5 zł
W sumie to działanie powoduje, że z 90 zł oszczędności na lokatach zostaje 76,5 zł. Czyli „jednorazowy podatek” wyniesie … 15% bo zmniejszenie oszczędności o 13,5 zł
(8,5+5) /90.
W tym przykładzie prawdziwa strata oszczędności wynosi 5 zł (czyli około 5%) a reszta, czyli 8,5 zostaje zamieniona na akcje „nowego” banku.
Oczywiście jak pokryć stratę na kredytach/innych papierach wartościowych to decyzja polityczna. Środki zostały stracone i aby biznes „bank” nadal istniał ktoś musi pokryć straty.
Na przykład w przypadku Irlandii do depozytów i odbudowy kapitału własnego takiego banku najpierw dopłaciło państwo. W konsekwencji zbankrutowało i potrzebowało pomocy zagranicznej.
Na Cyprze politycy „ćwiczyli” nowy model: mieszany. Trochę mają dołożyć właściciele lokat, trochę państwo a trochę reszta świata. Po Islandii, Irlandii, Hiszpanii i Portugalii coraz trudniej było znaleźć kolejne środki na dopłacanie dla właścicieli lokat.
Tak naprawdę rachunek został już dawno wystawiony zanim w mediach usłyszeliśmy, że na Cyprze opodatkowano lokaty. Jak widać z obliczeń powyżej główną przyczyną tego co stało sie na Cyprze był fakt, że część oszczędności Cypryjczyków (i Rosjan) została zainwestowana w … obligacje greckie. Zostały one po prostu stracone.
Podsumowując: Każdy musi sobie sam odpowiedzieć kto w takim przykładzie jak ten cypryjski powinien zapłacić za starty na obligacjach greckich: właściciele lokat? reszta świata? Mój krótki przykład świetnie pokazuje dlaczego nie można ukraść pieniędzy których nie ma :-)









21 komentarzy “Co tak naprawdę stało się na Cyprze? Poznaj biznes Bank: dlaczego nie można ukraść pieniędzy których nie ma…”
19/03/2013
Rafałfajny artykuł
19/03/2013
Michał StopkaDziękuję :-)
19/03/2013
texwniosek jest taki ze bankom nie mozna ufac
19/03/2013
polaniaCzytam Twój blog od ponad 4 lat i ciągle zadziwia mnie jak w prosty sposób można rozłożyć to co z pozoru wydaje się poaz nami!
19/03/2013
Jerry SparrowMi też podobają się artykuły, które na palcach pokazują główne idee.
A skoro już jesteśmy przy długach różnych krajów, to bardzo ciekawi mnie Wasza opinia na temat nieograniczonego drukowania dolarów przez USA. Czytam od jakiegoś czasu różne artykuły na ten temat i wnioski jakie do tej pory mi się nasunęły są takie:
1. Dolar jest główną walutą w obrocie międzynarodowym i w niej głównie lokowane sa rezerwy różnych krajów np Chińczyków.
2. Bernanke i spółka w Stanach Zjednoczonych mając tego świadomość emitują dolara w nieograniczonych ilościach ponieważ nie może on spaść do poziomu śmieciowego. Gdyby tak się stało oznaczalo by to że np Chińczycy, Rosjanie, Japończycy i inni starcili by lwią część rezerw (prognozowany skutek – III wojna Światowa).
3. Wykorzystując to, że kurs USD w stosunku do innych kluczowych walut istotnie się nie zmienia, za nadrukowane dolaro-śmieci kupowane są np: jak najbardziej realne surowce z krajów rozwijających się, które nie mogą stosować podobnych praktyk.
4. W ten sposób długi „wyprodukowane” w Stanach są pokrywane przez maluczkich np: Cypr, Polskę, itp.
20/03/2013
RobertFajny artykul. Pokazuje jak dziala matematyka w finansach – fajnie pokazane na wyliczeniach, prosto i na temat. A zarzadzajacy za straty beda mieli premie – jak to bylo w 2008.
Polecam rowniez: http://www.szukajwiedzy.blogspot.com/2013/02/czym-wasciwie-sa-pieniadze.html
20/03/2013
texe tam u nas tez nie jest bezpiecznie trzymac kase w banku ostatnio informuja w tv ze komornicy bezpodstawnie zajmuja konta ludziom ktorzy nie maja zadnych dlugow ,ba a nawet wziely sie za to firmy windykacyjne z zagranicy po to by ciezko bylo polakom odzyskac bezprawnie zagarniete pieniadze z konta,mozna o tym poczytac w necie i wczoraj bylo w ekspresie reporterow ,sklania powoli mnie to bardzo duzej ostroznosci bo tak naprawde kazdy moze byc okradziony z pieniedzy przez te firmy wykorzystujace luki w polski bezprawiu.
21/03/2013
WaldemarKtoś musi pokryć stratę z inwestycji banków cypryjskich w Grecji. Bardzo zasadne pytanie stawiasz pod koniec posta „właściciele lokat? reszta świata?”. Wygląda na to, że cypryjczycy nie zgodzili się na to żeby zapłacili depozytariusze. Więc pewnie zapłacą wszyscy obywatele – sprawiedliwe? Średnio…
21/03/2013
ktosOdpowiedź jest oczywista: za straty na greckich obligacjach mają zapłacić ci którzy podjęli decyzje o nabyciu tych obligacji. Czyli bankierzy, analitycy, doradcy z tych banków.
25/03/2013
SarkozylRzeczywiście bardzo treściwy artykuł, z resztą jak i pozostałe.
Ale skłania mnie on do podjęcia decyzji aby wybrać pieniądze z banku bo jeszcze trochę i płacić będziemy my, Polacy!!!
26/03/2013
scyzorykawersja do banków może ku zdziwieniu wszystkich podwyższyć skłonność do bardziej ryzykownych inwestycji – po co mam ryzykować trzymając pieniądze w banku na 3%, skoro mogę ryzykować na giełdzie i chociaż mam szansę na godziwy zysk…
02/04/2013
3AW opisie pojawia się stwierdzenie: „biznes bankowy działa na “lewarze””, ale w przedstawionych tabelkach tego brakuje, przez co model działania banku został „wyidealizowany”.
Rewelacyjnie (i bardzo prosto) zostało to pokazane w książce Murray N. Rothbard, „The Mystery of Banking”.
02/04/2013
Michał StopkaJak to brakuje? Kapitał własny (akcjonariuszy) 10, kapitał obcy (oszczędności) 90, czyli mamy lewar 9 do 1 (90/10)
22/04/2013
Elzbieta DuraSzkoda, że przed wpisem nie zapoznał się Pan z tym jak naprawdę działa bank. Polecam bardzo pedagogiczne przedstawienie tego przez prof. Richarda Wernera, np
http://www.youtube.com/watch?v=wDHSUgA29Ls
To od dawna nie jest prawdziwy obraz rzeczywistości: „Bank jest tylko pośrednikiem pomiędzy tymi, którzy mają oszczędności a tymi, którzy zaciągają kredyt.”
22/04/2013
Michał StopkaSuper. W takim razie proszę na podstawie powyższego filmiku wytłumaczyć dlaczego dane za luty 2013 z KNF wyglądają następująco (Tabela 02):
a) w aktywach wiersz numer 28 „kredyty i pożycki” udzielone wynoszą około 951 mld zł
b) w pasywach wiersz 53 „depozyty” zebrane od ludności i firm wynoszą około 940 mld zł?
Plik excel jest do pobrania tutaj: (na dole strony „luty 2013”) http://www.knf.gov.pl/opracowania/sektor_bankowy/dane_o_rynku/Dane_miesieczne.html
Owszem banki kreują kredyt ale gdy ktoś dostaje kredyt i wydaje te pieniądze to ktoś inny dostaje te pieniądze i dla niego to są właśnie oszczędności, które z kolei są lokowane w banku. Powyższy filmik pokazuje tylko połowę procesu. Gdyby tak naprawdę było jak opisane w filmiku w danych KNF mielibyśmy: kredyty 951 mld zł, depozyty 9,51 mld zł.
Jeżeli moje rozumowanie ma gdzieś lukę proszę to wykazać na liczbach z KNF.
14/04/2015
Adam@”W takim razie proszę na podstawie powyższego filmiku wytłumaczyć dlaczego dane za luty 2013 z KNF wyglądają następująco (…) Gdyby tak naprawdę było jak opisane w filmiku w danych KNF mielibyśmy: kredyty 951 mld zł, depozyty 9,51 mld zł.”
Mylisz depozyt stworzony przez bank „z powietrza” w chwili udzielenia kredytu z depozytami klientów, których bank nie pożycza. Jak bank udziela kredytu w wysokości 1000 zł, to tworzy też depozyt w wysokości 1000 zł, dlatego te dane KNF są równe.
Artykuł sprzed dwóch lat, więc przydałoby się jakieś sprostowanie.
04/07/2015
Dago1. Strata 15 może być też pokryta z zysku banku. Pod warunkiem że ten zysk jest.
2. Bank może obracać zamiast oszczędnościami pieniędzmi pożyczonymi od Banków Centralnych. Wtedy jest fajnie, zwłaszcza jak może pożyczyć poniżej oprocentowania obligacji zainwestować w nie i w ten sposób może być kreowany popyt na nie.
3. Co z ubezpieczeniem obligacji? O ile mnie pamięć nie myli ubezpieczycielami były instytucje finansowe z USA, z tym że bardzo się broniły żeby tego ubezpieczenia nie wypłacać gdyż to by je zbankrutowało i być może była by kolejna zawierucha w Stanach.
22/01/2020
Romuald CieciuraŚwietny artykuł!
23/01/2020
Michał StopkaDziękuję!
23/01/2020
Michał StopkaDziękuje!
16/09/2020
DonyNie byłoby tak łatwo pokryć brakujących 15 zł z obligacji przez depozyty klientowskie. Zwłaszcza, że do wysokości 100 tys. Euro są one gwarantowane (nietykalne) . Ewentualne pokrycie byłoby możliwe tylko z „osadu” tj. Tych depozytów, które przekraczają 100 tys Euro.