Wpływ demografii na rynek pracy w Polsce w latach 1966-2035
Jak wygląda wpływ demografii na rynek pracy w Polsce w latach 1966-2035? O tym dzisiaj, poniżej krótkie przypomnienie poprzednich artykułów.
Poprzednim razem podzieliłem się moimi przemyśleniami na temat możliwego rozwoju sytuacji na rynku pracy do roku 2018: Bezrobocie w latach 2014-2018 spadnie do 5%!: Cykl dziesięcioletni na rynku pracy i w polskiej gospodarce. Dla przypomnienia, jeżeli założyć, że obecny cykl dziesięcioletni przebiegałby tak samo jak poprzedni z lat 2004-2008 r. Otrzymalibyśmy poniższy wykres, gdzie bezrobocie powinno nam spaść do poziomu niskich kilku procent:
Dzisiaj postanowiłem podzielić się moimi spostrzeżeniami. Na temat drugiego bardzo potężnego czynnika fundamentalnego wpływającego na rynek pracy w Polsce: demografii. Jakiś czas temu przeanalizowałem również szczegółowo sytuację demograficzną w Polsce pod względem urodzeń w Polsce: Rok 2013: najlepsze za nami, katastrofa przed nami: tsunami demograficzne zbiera w Polsce żniwo a to dopiero początek…
Na tej podstawie wiemy, że w kolejnych latach będzie rodziło się coraz mniej dzieci i to jest nieuniknione:
Wpływ demografii na rynek pracy
Jeżeli powyższe dane o liczbie urodzeń przesuniemy o dwadzieścia lat do przodu, czyli założymy, że dany rocznik wchodzi na rynek pracy w wieku 20 lat otrzymamy następujący wykres, który wskazuje kiedy dany rocznik wszedł na rynek pracy:
Poniżej na wykresie pokazałem roczniki które weszły na rynek pracy w wieku dwudziestu lat (po upadku komunizmu) a na to nałożyłem roczne dane o bezrobociu BAEL (uwaga: w artykule o cyklu dziesięcioletnim dane są trochę inne bo są to dane o bezrobociu GUS według polskiej metodologii):
Jak widać powyżej wykres bezrobocia dosyć ładnie pokrywa się z liczbą roczników wchodzących w danym roku na rynek pracy (na cykl demograficzny nakłada się dopiero krótszy cykl gospodarczy: cykl dziesięcioletni).
Mało tego, jeżeli wydłużymy powyższy okres dla lat 1980-2014 jesteśmy w stanie o wiele lepiej zrozumieć, dlaczego lata dziewięćdziesiąte oraz dwutysięczne to czasy sporego bezrobocia w Polsce. To nie tylko zasługa upadku komunizmu i przemian gospodarczych w początkowej fazie kapitalizmu. To przede wszystkim demografia Polski: efekt wejścia na rynek pracy wyżu demograficznego urodzonego w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych poprzedniego wieku:
Wpływ demografii na rynek pracy: historia
Z kolei poniżej pokazałem co nas czeka w kolejnych latach. Pod względem kolejnych roczników wchodzących na rynek pracy w Polsce, czyli jak demografia Polski będzie wpływała na bezrobocie w Polsce:
Jak widzimy powyżej przy szczycie wyżu demograficznego mieliśmy bezrobocie w wysokości około 20 %, jednak obecnie bezrobocie jest już znacznie niższe, a w kolejnych latach bezrobocie powinno z tego tytułu dodatkowo bardzo mocno spaść.
Aby jeszcze lepiej uświadomić sobie jak ważna jest demografia na rynku pracy, szczególnie w okresie kilku lat, poniżej pokazałem ile gospodarka musiała lub będzie musiała stworzyć miejsc pracy w okresach pięcioletnich aby nie rosło bezrobocie z tytułu takiej a nie innej demografii:
Jak widać powyżej w ciągu pięciu lat:
- Zaraz po upadku komunizmu na rynek pracy wchodziło trochę powyżej dwóch i pół miliona osób
- Zaraz przed wejściem do Unii Europejskiej w 2004 roku było to już trzy i pół milona
- Obecnie jest to około dwa i pół miliona osób
- A około 2025 roku będzie to niecałe dwa miliony osób.
Różnica pomiędzy szczytem wyżu demograficznego a dołkiem niżu demograficznego wynosi ponad półtora miliona osób… Widać więc,że demografia Polski ma ogromne zanczenie.
Dla przypomnienia jeden punkt procentowy bezrobotnych więcej lub mniej to około 150 tys. osób. Wyobraźmy sobie teraz, że w ciągu ostatnich pięciu lat na rynek pracy nie weszłoby dwa i pół miliona osób ale trzy i pół miliona jak dziesięć lat temu… Czyli milion osób więcej. Mielibyśmy znacznie wyższe bezrobocie, pewnie pod dwadzieścia procent…
Wpływ demografii na rynek pracy: PKB + osoba 20 letnia
I to jest podstawowy powód dlaczego z Polski wyjechało aż tyle osób: na rynek pracy wszedł wyż demograficzny a gospodarka nie stworzyła aż tylu miejsc pracy więc mieliśmy bardzo wysokie bezrobocie:
A co najlepsze, w miarę jak w kolejnych latach bezrobocie będzie spadało bo demografia Polski jest jaka jest, kolejne rządy będą sobie przypisywały zasługi „walki z bezrobociem”. Mało tego pewnie nawet wyborcy dadzą się na to nabrać… Zresztą nie trzeba daleko szukać, przecież PO wygrało po raz drugi wybory między innymi dlatego, że bezrobocie było w miarę niskie w 2011 roku w porównaniu do tego co ludzie pamiętają sprzed kilkunastu lat…
Warto też zauważyć, że szczyt wyżu demograficznego okresu lat 1970/1980 wszedł na rynek pracy w jednym z najgorszych momentów, zaraz po:
- Kryzysie azjatyckim w 1997 roku
- Kryzysie rosyjskim i bankructwie Rosji w 1998 (a wtedy jeszcze Polska była w dużym stopniu powiązana z Rosją po czasach komunistycznych a nie z Unią Europejską w efekcie czego mieliśmy bankructwa firm na masową skalę; przy tym bankructwa niektórych firm w ostatnich latach to pikuś)
- Pęknięciu bańki internetowej w 2000 r. i ogólnoświatowym załamaniu koniunktury
Czynnik demograficzny i nowe roczniki wchodzące na rynek pracy jest podstawowym czynnikiem wpływającym na wskaźnik bezrobocia w danym państwie. Jest tak ponieważ ludziom młodym najtrudniej jest znaleźć pracę, co powoduje, że w tej grupie wiekowej zawsze jest podwyższone bezrobocie. Jest tak zarówno w okresach spowolnienia jak i lepszych czasów dla gospodarki.
Wpływ demografii na rynek pracy: bezrobocie BAEL
Na przykład można to zobaczyć na ostatnich danych o bezrobociu BAEL za pierwszy kwartał 2014:
Ale i po danych za najlepsze lata 2007/2008, czyli kiedy bezrobocie było najniższe: przed upadkiem Lehman Brothers i ogólnym załamaniem gospodarki światowej i polskiej:
Jest tak ze względu na brak doświadczenia osób młodych a po drugie ze względu na to, że większość ofert pracy znajduje się na zasadzie polecenia a osoby młode przecież jeszcze nie bardzo znają kogoś kto już pracuje i może powiedzieć o ofercie pracy.
Wpływ demografii na rynek pracy: podsumowanie
W kolejnych latach coraz mniej osób będzie wchodziło na rynek pracy co w efekcie spowoduje mocny spadek wskaźnika bezrobocia ponieważ w dużej mierze to ludzie młodzi mają problemy ze znalezieniem pracy. Ten efekt już działa, bo pomimo najgorszego od siedemdziesięciu lat kryzysu finansowego, bezrobocie w Polsce wzrosło w poprzednich latach znacznie mniej niż w innych krajach europejskich.
Demografia to drugi, bardzo pozytywny czynnik, który powoduje, że scenariusz nakreślony w tym wpisie: Bezrobocie w Polsce spadnie do 5% w 2018 roku!? Cykl dziesięcioletni na rynku pracy w praktyce ma szansę na realizację.
Jest to dobra informacja nie tylko dla osób młodych ale i dla osób starszych. Dawniej bardzo łatwo było znaleźć na ich miejsce chętne, młode osoby i to za bardzo niskie wynagrodzenie. Ale w przyszłości będziemy mieli rynek pracownika. To pracodawcy będą mieli pod tym względem spory problem. Wpływ demografii na rynek pracy może mieć bardzo pozytywny lub negatywny wpływ. W zależności w którym punkcie znaleźliśmy się w historii…
Analityk akcji/ współodpowiedzialny za wyniki inwestycyjne części portfela akcyjnego w ING OFE:
25 komentarzy “Demografia Polski odpowiedzialna za ponad 20% bezrobocia w 2004 roku i emigrację Polaków: Analiza 1966-2035”
21/09/2014
Darek M.A jak wygląda porównanie osób wchodzących na rynek pracy innych przechodzących na emeryturę? Chodzi mi o pokazanie miejsc pracy.
21/09/2014
Michał StopkaPokazują to na przykład miejsca pracy BAEL: http://www.michalstopka.pl/dane-makro/ :
1) po kryzysie rosyjskim ubyło ponad milion miejsc pracy
2) jednocześnie liczba osób w wieku produkcyjnym zwiększyła się o około 2 mln osób (wyż demograficzny)
W efekcie bezrobocie wzrosło o około 1 mln osób a około 2 mln osób wyjechało
21/09/2014
hugo co ...Z życia wziete ostanio slyszałem jak to jeden koles opowiadał drugiemu jak to z pracodawcą nie mógł sie dogadać na temat wynagrodzenia i na koniec mu powiedział żeby głupszego od siebie w rodzinie swojej poszukał :-),natomiast druga kwestia dotyczyła wynagrodzenia za prace na czarno i pracodawca mówił do pracownika że mu tyle pod stołem nie może zaoferować na co ten mu odpowiedział żę wcale nie zamierza sie pod ten stół schylać ,trzeba twardo z oszustami ,taki z tego wniosek.
21/09/2014
GrzegorzWynika z tego, że i płaca powinna w najbliższych latach dosyć znacząco rosnąć.
21/09/2014
Michał StopkaTak, podwyższone bezrobocie powodowało też w jakimś stopniu że pracownicy mieli mniejszą siłę negocjacyjną.
Jednak trzeb też pamiętać, że wynagrodzenia w danej gospodarce zależą też w dużej mierze od PKB na osobę co szczegółowo kiedyś przeanalizowałem i pokazałem na wykresie tutaj: W matni: krach polskiej gospodarki w ciągu kilkunastu lat? Podatki + wyjazdy = bankructwo państwa i ZUS
22/09/2014
RomanBardzo fajna analiza, gratulacje dla autora.
22/09/2014
Michał StopkaDziękuję.
22/09/2014
RadekHej:) moim zdaniem bardziej rzeczywistym (mniej poprawnym politycznie) powinien być wskaźnik faktycznej liczby miejsc pracy, a nie bezrobocia. Te drugie jest nie miarodajne w mojej ocenie, właśnie ze względu na nie branie pod uwagę imigracji. Biorąc pod uwagę wskaźnik faktycznej liczby miejsc pracy można zobaczyć ile miejsc pracy faktycznie „produkuje” gospodarka…
22/09/2014
Michał Stopka@ Radek
Tak to prawda, tylko to jest dobre podejście w perspektywie raczej kilku kwartałów/lat bo w dłuższej perspektywie demogarfia (nowe roczniki i przechodzenie na emeryturę) może to bardzo mocno zaburzyć.
Na przykład gdyby nie podniesiono ostatnio wieku emerytalnego w ciągu dziesięciu lat przybyłoby okoł dwa miliony emerytów. W efekcie liczba osób pracujących spadłaby mocno. Pewnie nie o te dwa miliony ale powiedzmy o milion (bo na ich miejsce przyszłyby np. nowe roczniki, które zastąpiłyby powojenny wyż demograficzny). Wyciąganie z tego jednak wniosku, że gospodarka likwiduje miejsca pracy byłoby jednka niewłaściwe.
Podobnie jak wchodzi wyż demograficzny. To nawet jeżeli na dwa miliony nowych roczników tylko jeden milion znajdzie prace a pozostały milion zasili szeregi bezrobotnych lub wyemigruje, ponownie to, że przybyło 1 milion pracujących wcale nie znaczy, że to zasługa gospodarki. Przeciwnie. Przecież 50% osób nie miałoby pracy w kraju. A przecież zawsze te nowe roczniki w jakimś stopniu znajdą pracę albo chociażby założą działalność gospodarczą.
22/09/2014
FilipW Poznaniu ciężko znaleźć jakiegokolwiek pracownika. Nie mówię, tu o dobrych a o jakichkolwiek, którzy jeszcze nie pracują a chcieliby.
22/09/2014
RadekRacja co do tego, że w dłuższym terminie nie wzięte pod uwagę byłyby fundamentalne czynniki takie jak demografia. Jednakże do pełnego obrazu sytuacji trzeba by było podawać i stopę i liczbę nowych miejsc pracy (tak jak w USA zmiana zatrudnienia w sektorze prywatnym poza rolnictwem).
Pozdrawiam
Radek
22/09/2014
Michał StopkaTak to prawda, zawsze lepiej jak jest więcej danych do analizy.
Tak teraz sobie pomyślałem, że najlepszy by był w takim razie wskaźnik procentowy wskazujący ile procent osów w wieku produkcyjnym jest bezrobotnych a ile ma pracę.
Coś takiego ma chyba właśnie Badanie Aktywności Ekonomicznej ludności, które dodatkowo jeszcze dzieli powyższą kategorię na tych co chcą pracowac i na tych co nie mają ochoty tego robić.
Bezrobocie i wskaźnik bezrobocia jest liczony dla tych co chcą pracować, bo to ma wtedy sens
23/09/2014
AdamOto pana głupie myślenie:
„Bezrobocie i wskaźnik bezrobocia jest liczony dla tych co chcą pracować, bo to ma wtedy sens”
Myślałem, że bezrobotny to osoba, która nie ma pracy i za co żyć. A tu się okazuje, że nie. Wystarczy jej zarzucić, że nie chce pracować bo nie zgadza się na minimalną pensję i już można ją pominąć przy liczeniu bezrobotnych.
Niech pan uwzględni wszystkich wykreślonych z rejestrów z byle powodu wtedy przejrzy pan na oczy. Te pana dane statystyczne to stek bzdur.
23/09/2014
Michał StopkaPanie Adamie nie jest prawdą że osoba bezrobotna to osoba, która nie ma pracy i za co żyć. Pochodzę z Podhala, znam kilka przypadków, gdzie dzieci przepiły majątek rodziców i już nie mają za co żyć. I dalej piją. A na pracę na pewno nie mają ochoty.
Jest masa takich alkoholików w Polsce, na utrzymaniu rodziny, zresztą nie tylko alkoholików, po prostu ludzi, którzy wolą żerować na rodzinie niż iść do pracy. Nie przekona mnie Pan, że oni są bezrobotni. Bezrobotną osobą możę być tylko osoba, która chce pracować: osoba, która nie mając pracy jej szuka.
Zresztą o ile dobrze myślę, chyba myli Pan dwa pojęcia
1) miejsca pracy BAEL, które biorą nawet pod uwagę pracę na czarno
2) z polską metodologią bezrobocia publikowaną przez GUS, która ma wiele ułomności
To dwia całkiem różne wskaźniki jeżeli zobaczymy na powody wyłączenia ze statystyk
23/09/2014
JanRynek pracownika w niektórych branżach już jest. Z mojej firmy miesiecznie odchodziło po ponad 5 osób, na ich miejsce przychodzili ludzie albo z podobny dośwadczeniem i oczekiwaniami finansowymi wiekszymi o 1000 zl, albo studenci zdobyc doswiadczenie i znajomosci. Podwyżkę było bardzo cięzko dostać i w końcu, jak to chłopaki nazwali, zorganizowano podwyżkę dla „frajerow co pracują poniżej średniej rynkowej”, ale dobrzy fachowcy i tak odchodza bo średnia jest wyliczana na podstawie miesiecy doswiadczenia a nie umiejstnosci. Najlepsi poprostu odchodza.
23/09/2014
PassengerTak jak pisał Filip, w Wielkopolsce rynek pracy już jest rynkiem pracownika. Specjaliści mają dobrą robotę „od ręki”, a osoby niewykwalifikowane mają wiele możliwości. Ostatnio Bridgestone i Amazon mają kłopoty ze znalezieniem pracowników produkcyjnych (zbyt niskie pensje – 1500zł netto/mies. za ciężka stojącą pracę, czyli jakaś 1/4 stawki niemieckiej w amazonie na tym samym stanowisku), nawet organizując darmowe dojazdy z całego regionu i rekrutując ludzi bez rozmowy kwalifikacyjnej (jedynie na odstawie rozmowy telefonicznej).
23/09/2014
BogdanCzy robił Pan analizy demograficzne w innych krajach w celach inwestycyjnych?
23/09/2014
tfiTaki spadek bezrobocia nie wydaje mi sie mozliwy – nie uwzględnia sie tu reformy emerytur ona zatrzyma na rynku początkowo dodatkowy milion – półtora miliona osób (dwa,trzy roczniki) potem pewnie około półmiliona- 750 tysięcy.
Jak to sie ma do stopy bezrobocia 2020/2030?. nie wiem moze 8%.
Ponadto niskie bezrobocie nie wpłynie bardzo mocno na wzrost zarobków bo zacznie sie inwestowanie w maszyny i wydajność. Tylko nagły zwrot i odpływ ludzi jak emigracja mógłby dac wzrost płac i to nie wiem czy na długo. Tak sobie kombinuję.
23/09/2014
Michał Stopka@ tfi
Tak, to słuszna uwaga, niskie bezrobocie powinno zwiększyć inwestycje w maszyny i wydajność. Ale to paradkosalnie właśnie powinno bardzo mocno zwiększyć wynagrodzenia w Polsce. Bo tak jak pokazałem na pierwszym wykresie tutaj: W matni: krach polskiej gospodarki w ciągu kilkunastu lat? Podatki + wyjazdy = bankructwo państwa i ZUS wynagrodzenia zależą bardzo mocno od PKB na osobę, czyli ilośći/wartości dóbr wytworzonych przez jednego pracownika.
Zresztą być może to właśnie jest drugi powód dlaczego w Polsce mało zarabiamy: przedsiębiorcy nie inwestują w maszyny i wydajność bo jest relatywnie wysokie bezrobocie i niskie wynagrodzenia więc do tej pory nie było sensu ani motywacji do takich inwestycji. Po prostu wykorzystywano w dużej mierze tanią siłę roboczą zamiast inwestować w maszyny.
Co do podniesienia wieku emerytalnego, niestety jak zobaczymy na liczbę osób w wieku produkcyjnym, to gdyby nie podniesiono tego wieku, zmniejszyłaby się o kilka mln osób (przechodzenie na emerytury powojennego wyżu demograficznego). Po podwyższeniu wieku, według moich obliczneń ta liczba i tak się zmniejszy, ale będzie to mniej: racze coś koło 1 mln osób.
23/09/2014
Michał Stopka@ Bogdan
Tak robiłem takie analizy.
@ Passenger
Za jakiś czas do pracy nie będą chcieli przyjść ludzie za znacznie więcej niż te 1500 zł netto
23/09/2014
T111Wskaźnik zatrudnienia wg ZUS wynosi około 52% czyli mniej więcej taki jak w 2012 roku więc tak naprawdę nadal jest bardzo marnie. Dla porównania w Niemczech wynosi ~75% a w UK około ~73% i powoli rośnie.
Dyskryminacja na rynku pracy osób powyżej 40 roku życia nadal jest duża, rynek pracy nadal jest marnej jakości. Przy tak skandalicznych warunkach dla małego i średniego biznesu pracodawców raczej nie przybędzie no może poza zachodnim CORPO wyposażonych w hordy prawników, które stać przekupić urzędnika, kupić ustawę w sejmie pod siebie . Więc mimo zbliżającego się tsunami demograficznego podaż na akceptowalnej pracy będzie nadal niewielki, bo w wyniku znacznego ubytku ludności spadnie popyt co zredukuje miejsca pracy i mimo spadającego popytu na pracę flustracja ludzi szukających pracy będzie porównywalna z obecnymi nastrojami. TAK WIĘC G_WNO się zmieni. Zyjemy w pozaborowej Polandii, wśród ludzi, którzy mają pomieszaną metalność KATOLIKA z komunistyczną manią, czego efektem jest to,że od 25 lat rządzi ta sama banda czworga pod różnymi nazwami. TO PRZEKLĘTY KRAJ KTÓRY NALEŻY opuscić, (lub zaszyć się na głębokiej wsi) ,,,,,, coraz więcej ludzi będzie się o tym przekonywało wraz z nadchodzącym bankructwem, które jest nieuchronne tak jak to się stało w Grecji czy Portugali. Bo paradoksalnie wraz z pogłebiającym się niżem demograficznym ten kraj będzie wpadał w coraz większy korkociąg, bo przejadł i zmarnował wszystko co się już dało.. o środków unijnych,kasę z prywatyzacji już dzisiaj czytałem że przyrost PKB zwolnił i jest znacznie niższy niż Brytyjski.
…Biblia Tysiąclecia Apokalipsa 18:4 Ludu mój, wyjdźcie z niej, byście nie mieli udziału w jej grzechach i żadnej Z JEJ PLAG NIE PONIEŚLI: bo grzechy jej narosły – aż do nieba …… A kto to jest ta ONA,,, Słowacki, który czytał Biblię podpowiada i tak pisze: Fałszywa, dawna po cezarach wdowa ( oficjalne strój biskupów jest w kolorze szkarłat i purpury -> odziedziczone po cezarach) , Kościół, — bez ducha bożego i słowa. „Podróż na Wschód”. Czyli często tam gdzie rządzi prawosławie i katolicyzm – fałszywe religie po cesarzach rzymskich małpujące chrześcijaństwo – TAM SĄ PLAGI : GRECJA, PORTUGALIA, UKRAINA, POLSKA, Hiszpania, ciągle chwieje się Irlandia mimo dość przyjzdnego środowiska do prowadzenia biznesu już powoli dołączają Włochy, pewnie dołączą też inne kraje ,,,,hehe cos mnie wzieło
Dalej:…
Apokalipsa (17,4) Niewiasta była odziana w purpurę i szkarłat, cała zdobna w złoto (BOGATA !!).
Apokalipsa (17, 9)
Tu trzeba zrozumienia, o mający mądrość! Siedem głów to jest siedem gór tam, gdzie siedzi na nich Niewiasta.
RZYM SIĘ OFICJALNIE NAZYWA PRZECIEŻ MIASTEM SIEDMIU WZGÓRZ !!!!!
Czyli Polskę czekają PLAGI, PLAGI, PLAGI. Ostrzega nas przed tym sam NAJWYŻSZY.
07/10/2014
henryk@Passenger, @Filip wy chyba zyjecie w innym swiecie. Jak w wielkopolsce jest rynek pracownika to ja jestem chyba debilem. Skoro jako pracodawca robie z pracownikami co tylko chce i godza sie bez problemu robic za grosz w stylu wlasnie 1500zl.
Za taka pensje to osobiscie wolalbym krasc. 1000 mieszkanie, 500 zarcie i wyklada cie nawet podwyzka biletow MPK :)
Juz nie mowiac o jakichkolwiek wakacjach, oszczednosciach, samochodzie. ALe moze liczycie na emeryture :)
20/10/2014
Passenger@henryk ja żyję w Poznaniu :)
A ty jako pracodawca tak traktujący pracowników niedługo obudzisz się z ręką w nocniku :)
Wracając do tematu i demografii – pojawiają się nowe prognozy, które mówią że będzie nas trochę więcej. „Niestety” w wyniku zwiększającej się długości życia, a nie liczb urodzeń.
http://forsal.pl/artykuly/829611,demograficzna-katastrofa-opozniona-1-5-mln-wiecej-polakow-w-prognozach.html
20/10/2014
henryk„A ty jako pracodawca tak traktujący pracowników niedługo obudzisz się z ręką w nocniku :)”
Predzej ty nie bedziesz mial co do gara wlozyc.
18/03/2015
SzymonWykres demograficzny nie koreluje z bezrobociem (w jednym tylko miejscu). Wyłazi tu mała wiedza z matmy. Poza tym w USA liczba samobójstw koreluje z ilością wyprodukowane sera, co oczywiście nie ma ze sobą związku, związek trzeba udowodnić.