Przyczyny i skutki konfliktu Rosja-Ukraina
Jaka są prawdziwe przyczyny i skutki konfliktu Rosja-Ukraina?
Poniżej wykres kwartalnej dynamiki PKB Rosji oraz okresy kiedy Rosja rozpoczynała konflikty zbrojne:
Jak widać powyżej konflikty zbrojne toczone były w okresach kiedy dynamika PKB zachowywała się bardzo słabo. Poprzednie dwa konflikty zbrojne miały miejsce w okolicach recesji w gospodarce Rosji. Jak widać, ostatnio, dynamika PKB w Rosji jest na równi pochyłej (ostatnie dane za trzeci kwartał 2013). A ostatnie dane makro wskazują na dalsze pogorszenie.
Przyczyny i skutki konfliktu Rosja-Ukraina: cena ropy
Dlaczego powyższy wykres dynamiki PKB wygląda tak a nie inaczej? Odpowiedzią są ceny ropy naftowej oraz gazu ziemnego za ostatnie kilkanaście lat:
Poniżej z kolei pokazałem zmiany cen gazu i ropy naftowej w procentach:
Przyczyny i skutki konfliktu Rosja-Ukraina: wpływy budżetowe Rosji
A wpływy budżetowe Rosji związane z wydobyciem surowców stanowią około 50 % budżetu… A reszta wpływów podatkowych od firm i konsumentów i tak uzależniona jest od surowców bo to główny segment gospodarki.
Innymi słowy wysokie ceny ropy naftowej i gazu są bardzo potrzebne Rosji. A jak najłatwiej starać się utrzymać wysokie ceny tych surowców? Wywołując konflikt zbrojny…
Mało tego. Po wynalezieniu przez USA gazu łupkowego i ropy z łupków, gospodarcza przyszłość Rosji nie wygląda za dobrze. A można powiedzieć, że wygląda dramatycznie.
Powyższy wykres cen gazu to ceny gazu w USA. Warto pamiętać, że historycznie cały system rurociągów gazowych w USA był… zbudowany aby transportować gaz z portów morskich do wewnątrz kraju. Bo nikomu nie przyszło do głowy, że USA kiedyś może zacząć eksportować gaz na zewnątrz.
W efekcie do 2012 roku ceny gazu w USA spadły dramatycznie bo krajowy popyt nie był w stanie wchłonąć produkcji gazu łupkowego. A eksportować za granicę nie było jak. Ale właśnie kończy się budowa rurociągów do portów morskich która już umożliwia eksport gazu za granicę.
W związku z powyższym Rosja dopiero teraz odczuje konkurencję gazu z USA bo do tej pory jedyne co się wydarzyło to rezygnacja jakiś czas temu USA z dostaw Gazu z Gazpromu.
A drugim państwem, które bardzo mocno rozwija ropę i gaz z łupków są… Chiny. Ważny odbiorca surowców Rosji.
A co może się stać z państwem, którego gospodarka słabo sobie radzi? Szczególnie takiego jak Rosja? Po prostu ludzie mogą obalić wąską grupę rządzących oligarchów. Mieliśmy tego ostatnio przykład na Majdanie…
W tym kontekście warto zadać sobie pytanie czy Putin mógł sobie pozwolić na brak reakcji na wydarzenia na Ukrainie? Moim zdaniem nie bardzo bo to byłby sygnał dla opozycji w Rosji, że jest słaby, że można w przyszłości zrobić to samo w Rosji.
Przyczyny i skutki konfliktu Rosja-Ukraina: Europejska demografia
Po tych dwóch powyższych czynnikach warto jeszcze wspomnieć, że Ukraina jest ważnym elementem układanki jeżeli chodzi o europejskie tsunami demograficzne. Szczegółowo na temat demografii, bardzo niskich zarobków na Ukrainie i generalnie jej gospodarce pisałem tutaj: Szok! Jeżeli w Polsce narzekamy na sytuację gospodarczą to co mają powiedzieć Ukraińcy ? Dlaczego tak mało zarabiamy?.
Ukraina i Rosja mają jeszcze gorszę demografię od Polski: Potęga demografii cz.1: Jak bardzo zmieni się Polska w ciągu zaledwie 20 lat? więc zwiększenie wpływów na Ukrainie przez Rosję jest dla niej bardzo ważne z punktu widzenia demograficznego:
Oczywiście demograficznie Ukraina jest również ważna dla UE, chociaż w mniejszym zakresie, bo liczba mieszkańców UE to około 500 mln osób.
Wpływ sytuacji na Ukrainie na gospodarkę Polski:
Udział polskiego eksportu na Ukrainę to zaledwie 1 % PKB Polski czyli 18 mld zł. Jest to tyle co ze Słowacją, która ma… dziesięć razy mniejszą liczbę ludności niż Ukraina. (dla przypomnienia roczne PKB Polski wynosi trochę ponad 1600 mld zł)
Jak widać powyżej również eksport do Rosji nie ma również specjalnie dużego udziału w naszym PKB, bo jest to zaledwie 34 mld zł (2% PKB).
Podobnie ciekawie wyglądają liczby dotyczące Polskiego Importu z Ukrainy. Ukraina nie jest nawet w pierwszej dziesiątce. Natomiast to co ciekawe to spory import z Rosji:
Większość importu z Rosji to import gazu i ropy naftowej.
Podsumowując: Jak do tej pory relacje handlowe z Ukrainą były śladowe, podobnie jak z Rosją. Oba kraje stanowią niewielki udział w polskim eksporcie. Jeżeli już mówić o ryzykach, ryzykiem jest import gazu i ropy z Rosji: przerwanie dostaw i znaczne podwyżki cen.
Przyczyny i skutki konfliktu Rosja-Ukraina: wpływ sankcji na Rosję
- Rosja jest cały czas relatywnie mały graczem gospodarczym w relacji do Unii Europejskiej i USA:
Źródło: www.wikipedia.pl
- Rosja stanowi parę procent w imporcie/eksporcie UE
- UE ma udział w imporcie/eksporcie Rosji w wysokości około 50%
- Rosja eksportuje głównie surowce
- Cały eksport Rosji stanowi około 25% PKB
- Cały import Rosji stanowi około 15% PKB
- Wymiana handlowa pomiędzy Rosją a USA jest śladowa w relacji do PKB
- Całkowite zadłużenie zewnętrzne Rosji w USD jest relatywnie niewielkie i stanowi około 25 % PKB
- I jest to głównie prywatne zadłużenie bo dług publiczny Rosji jest śladowy:
Szczerze powiedziawszy, po powyższych spostrzeżeniach:
- USA ma znikomy wpływ na gospodarkę Rosji
- Unia Europejska ma trochę większy ale i tak wymiana handlowa Rosji z UE stanowi tylko około 10 % PKB
- A co najważniejsze UE importuje z Rosji głównie surowce, więc nie bardzo może z tego zrezygnować
Przyczyny i skutki konfliktu Rosja-Ukraina: wpływ na giełdę
Ryzyka:
- Jak widać po spostrzeżeniach powyżej, konflikt na Ukrainie ma niewielki wpływ na sytuację gospodarczą w Polsce. Jedynym prawdziwym ryzykiem jest brak dostaw surowców lub duże wzrosty cen surowców sprowadzanych z Rosji.
- Brak udziału polskiego biznesu na Ukrainie wiele razy potwierdzałem podczas spotkań z zarządami polskich spółek giełdowych: generalnie polskie firmy nie angażowały się na Ukrainie ze względu na korupcję i brak jakiejkolwiek możliwości przewidzenia co stanie się z zainwestowanymi środkami.
- W krótkim terminie będą realizowane odpływy z TFI na których realizację TFI mają standardowo do pięciu dni sesyjnych.
- Rozwój sytuacji na Krymie jest dobrym przykładem dlaczego kiedyś pisałem o „marginesie bezpieczeństwa” na giełdzie: „Margines bezpieczeństwa” w inwestowaniu na giełdzie cz. 1: wskaźnik cena/zysk oraz cena/wartość księgowa.
- Spółki które notowane są na przykład trzydzieści razy zyski mogą bez problemu spaść w takiej sytuacji o minus 50% i nadal nie być tanio wyceniane, czyli piętnaście razy zyski.
- Jednak jeżeli spółki są notowane kilka razy zyski, trudno oczekiwać aż takich spadków. Zresztą nawet jeżeli takie spółki spadłyby o -50% oznaczałoby to, że wystarczy trzymać taką spółkę kilka lat i w postaci dywidendy szybko uzyskamy zwrot zainwestowanych środków. Zachowując nadal opcję na wzrost kursu.
Szanse:
- To co w tej chwili nie jest dyskontowane przez giełdę to pozytywny wpływ wzrostu wymiany handlowej z Ukrainą. W dłuższym terminie polskie PKB może z tego tytułu zwiększyć się o kilka procent. Oczywiście jest to tylko opcja ale jak na razie nasze relacje handlowe z Ukrainą prawie nie istnieją (w relacji do naszego PKB) więc nie ma też specjalnie ryzyka w drugą stronę.
- Obecnie żyjemy w medialnym świecie. W dobie internetu, gdzie informacje i wiadomości rozchodzą się szybko. Trudniej też fałszować informacje czy sterować społeczeństwem dzięki propagandzie. Dawniej na Majdanie już dawno wyłapano by przywódców i rozstrzelano. Podobnie jak Putin dokonałby inwazji na Krymie rozstrzeliwując ukraińskich żołnierzy.
I na koniec parę grafik:
Źródło: wikipedia
Rosja zdobyła powyższe ziemie pokonując Turcję w 1774 roku. Czyli zbiegło się to z rozbiorami Polski.
A tutaj jest grafika z podziałem na język ukraiński/rosyjski oraz narodowość ukraińską/rosyjską:
Analityk akcji/ współodpowiedzialny za wyniki inwestycyjne części portfela akcyjnego w ING OFE:
17 komentarzy “Prawdziwe przyczyny konfliktu Rosja-Ukraina i skutki dla polskiej gospodarki i giełdy”
04/03/2014
GosiaWielka polityka odbije się na nas. Zaraz na początku mojego inwestowania (głównie w TFI małych i średnich spółek) takie zawirowania. Dzięki za taką szczegółową analizę – trochę uspokaja i równoważy „rewelacje”, którymi na temat giełdy straszą w mediach.
04/03/2014
exnergyDobra powtórka podstaw fundamentów na przykładzie ;)
04/03/2014
exnergyZajrzałem na blog Gosi jw. i tam jest mowa o oszczędzaniu, to kolejny blog o oszczędzaniu jaki widzę.
Tylko patrząc na to jak działało USA do tej pory oraz jak żyją bankierzy i inni – na poziomy stop procentowych, to lepiej być kredytobiorcą… no właśnie czy tak jest?
Może okazja na fajny wpis Michale?
04/03/2014
Michał Stopka@ exenergy
Wpis o tym, że warto żyć na kredyt?
04/03/2014
Gosia@exenergy Kredytobiorcą? Jeśli to okaże się prawdą to wróże takiemu wpisowi ogromną popularność :-)
Stopy procentowe rzeczywiście nie są teraz najlepsze dla oszczędzających, ale raczej chodzi o zmianę podejścia do finansów i przyswojenie kilku podstawowych zasad zarządzania domowym budżetem.
05/03/2014
krzabrMichale a jak się mają biz Rosyjskich firm w Polsce ?
05/03/2014
krzabrDobra znalazłem chwilę po dodaniu komentarza:
Według stanu na koniec I kwartału 2012 roku wielkość bezpośrednich inwestycji rosyjskich w Polsce wyniosła 39,8 mln. dol. USA, czyli w porównaniu z tym samym okresem w roku poprzednim zwiększyła się dwukrotnie. Z kolei wartość bezpośrednich inwestycji polskich w Rosji na koniec I kwartału 2012 roku jest o jeden rząd wielkości większa i wynosi 402,9 mln. dol. USA.
Czyli Polskie firmy jednak w RU inwestują, a ich nie bardzo widzą u nas sens inwestowania.
Co do samej Ukrainy trochę firm tam inwestuje jak śnieżka ,sołowow i plastbox, a trochę ukraińców jest na gpw :
http://wiadomosci.stockwatch.pl/19-najwiekszych-gieldowych-ofiar-ukrainskiego-krachu,akcje,98595
05/03/2014
Michał Stopka@ krzabr
Powyższy artykuł dotyczy moich spostrzeżeń dotyczących całej polskiej gospodarki.
Wbrew temu co się czyta w internecie czy słyszy w wypowiedziach niektórych osób, nasze relacje biznesowe z Ukrainą czy Rosją, na tle całej gospodarki, są niewielkie.
Zawsze warto mieć punkt odniesienia i starać się zbadać „siłę” danego czynnika na jakiś inny czynnik który nas interesuje. Bo same wartości w PLN, USD czy EUR nic tak naprawdę nam nie mówią.
Takim przykładem jest też na przykład analiza wpływu środków z UE na polskie PKB, o którym pisałem tutaj: Media: czwarta władza czyli jaki prawdziwy wpływ środków z UE na PKB Polski?
Oczywiście w przypadku poszczególnych biznesów, szczególnie mniejszych, które skoncentrowane są tylko na rynkach wschodnich może to mieć duży wpływ. Ale to trzeba analizować każdy przypadek oddzielnie.
Jeszcze jedna uwaga:
Zawsze warto się dobrze zastanowić nad konsekwencjami „negatywnymi” ale i „pozytywnymi”.
Na przykład bardzo duży i pozytywny wpływ sytuacji na Ukrainie na polską gospodarkę może być następujący:
Część firm z Europy Zachodniej, która do tej pory robiła biznes z Rosją (czy Ukrainą) albo zastanawiała się aby tam zainwestować, po wydarzeniach na Ukrainie może nie chcieć robić biznesu w Rosji. Jak widać po ruchach Putina, wypowiedziach z Rosji na temat ekonomicznych działań odwetowych, rysuje się obraz Rosji, która jest bardzo nieprzewidywalna w kwestiach politycznych i biznesowych.
Warto zauważyć, że takie firmy nie mogą też za bardzo zainwestować na przykład w Afryce, bo tam też jest rewolucja i ogromne ryzyko polityczne i biznesowe.
W dobie coraz droższej produkcji w Chinach, Europa Środkowo Wschodnia, szczególnie Polska będzie naturalnym kandydatem do inwestycji:
Stabilna sytuacja gospodarcza i polityczna. Duży rynek wewnętrzny, dobrze wykształceni ludzie, relatywnie wysokie bezrobocie. Brak barier celnych i dla przepływu kapitału.
Powyższe rozumowanie nie dotyczy tylko inwestycji ale i zamówień.
A Polska jest kropką na mapie gospodarczej Europy. Wystarczy niewielki odprysk takich pozytywnych decyzji biznesowych i Polska bardzo na tym zyska
W dłuższym terminie pozytywne efekty mogą znacznie przewyższyć negatywne o których obecnie mówi się w mediach…
07/03/2014
JacekHmmm tak czytam i czytam, i mam pytanie. W związku z obecnym „kryzysem” na bliskim wschodzi jak również z olbrzymimi dotacjami jakie Polska otrzyma UE. Jaki scenariusz przewidujecie przez najbliższe miesiące / lata.
Moja subiektywna ocena jest taka, że giełda Polska będzie rosła przynajmniej jeszcze przez 2 lata, oczywiście będą drobne korekty normalna sprawa jednak olbrzymia ilość pieniędzy z UE, która zostanie wpompowana w gospodarkę musi przynieść oczekiwany wzrost. 2014, 15, 16 liczę na wzrosty, jednak czytałem, że 2017 trzeba zacząć realizować zyski,, uciekać na bezpieczniejsze pozycje, okopać się i czekać bo kolejny kryzys ma być znacznie bardziej dotkliwszy niż ten z 2009 roku. Co o tym myślicie?
09/03/2014
AdamJacek @
1.Ja myśle że czas nauczyć się grac na spadkach. :D
2.Podniesienie stóp w USA + FeD ( zamkniecie Qe3) = koniec hossy w USA i Europie. Nastąpi to szybciej niż myślisz i gwałtowniej niż się spodziewasz.
3.Przeceniasz Unie, daje nam połowe na inwestycje, na druga połowe zaciągamy kredyty, które zaczynają nam wychodzić bokiem (przykład OFe).
Jedyną pozytywną rzeczą w tym konflikcie jest to, że zaczną szybciej kopać łupki.
P.s. nigdy nie pisz „jednak czytałem, że 2017 trzeba…” , musisz sam to wiedzieć bo zaczną się spadki wcześniej i do kogo będziesz miał pretensje? Nikt nie wie co będzie za 2-3 lata …. NIKT!
09/03/2014
Michał Stopka@ Jacek
Same środki z UE mają już w kolejnych latach relatywnie mały wpływ na PKB Polski. Pisałem o tym tutaj: Media: czwarta władza czyli jaki prawdziwy wpływ środków z UE na PKB Polski?
18/03/2014
LeliwaW 2008 roku pkb spadło w wszystkich krajach świata i wojna w Gruzji niema tu nic do rzeczy
19/03/2014
FilipMoże coś dobrego z tego wyjdzie dla Polski. Zniesienie ceł między UE i USA. Przyspieszenie prac przy gazie łupkowym. Może jeszcze jakie wsparcie przy budownictwie pasywnym i zielonej energii. Może Ukraina zacznie się mocniej rozwijać i będzie większy rynek zbytu na nasze produkty. Kto wie.
10/10/2014
WąskiMusicie wyjaśnić mi jedną rzecz. Rosja sprzedaje swoją ropę i gaz za dolary, prawda? a czy budżet Rosji nie jest sporządzany w rublach? Bo jeśli tak jest to ostatnie spadki ropy Rosja rekompensuję sobie słabnącym rublem do dolara.
Spójrzmy jak to wyglądało w historii.
W czerwcu 2014 USA/RUB= 33 a ropa crude kosztowała 107 dolarów za baryłkę.
Przyjmijmy, że Rosja sprzedaję 1 baryłkę i w czerwcu dostaje za nią 33*107=3531 rubli
Natomiast teraz USA/RUB= 40 a ropa spadła aż do 83 dolarów.Daje to 40*83=3320 rubli
Niby taki spadek cen ropy a Rosja dostaję do budżetu tylko o 6 procent mniej rubli niż dostawała wcześniej.
Bo gdyby rubel został na tym samym poziomie to teraz wypływało by 33*83=2739 rubli do Rosji. To jest spadek aż o 23 procent.
Moim zdaniem Rosja aż tak bardzo nie obrywała przez spadki cen ropy jak się wydaję. Póki rubel będzie słabł to spadek cen ropy Rosji nie zaszkodzi w dużym stopniu. Oczywiście długookresowo mniejsze wpływy do budżetu, inflacja, i nadmierne wydatki na wojsko(Jeśli Rosja będzie bawiła się w podboje dalej) spowodują porządną recesję w tym kraju.
10/10/2014
Michał StopkaBardzo słuszna uwaga. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że rzeczywiście po wymianie na ruble nie będzie to aż taki spadek. Z tym, że powstaje pytanie skąd biorą się te ruble? Bo przecież aby było ich więcej po wymianie ktoś musi je dać tym firmom które sprzedają ropę w USD. Ale skąd on je ma? A to są miliardy dodatkowych rubli w takim układzie.
10/10/2014
Michał StopkaByć może to Bank Centralny je „dodrukowuje”
10/10/2014
NINO@Wąski
Obliczenia poprawne, ale problem Rosji polega na tym, że oni poza gazem, ropą i ziemniakami muszą wszystko inne importować, bo nie są samowystarczalni. Na razie tego jeszcze nie widać, ale już można znaleźć doniesienia o przymiarkach do kontroli cen podstawowych produktów. Krótko mówiąć Putin organizuje Rosjanom drugą Wenezuele w wariancie optymistycznym, w pesymistycznym będzie to Ukraina lat 30-tych = głód. Dlaczego tego nie widać? Otóż ostatnie lata to hossa na surowcach. Rosja zgromadziła około 500mld$ rezerw. Tylko teraz, (1)szacuje się że w tym roku (2014) odpłynie od nich ~120mld$ (- do tej pory odpłyneło ~ 80mld$ – pisze z pamięci – wiec jak ktoś ma dokładne dane to niech poda), (2) ponadto wydają krocie na obronę kursu:
http://www.pb.pl/3891134,52139,rosja-wydala-juz-ponad-3-mld-usd-na-obrone-rubla,
(3) ich kluczowe firmy wyleciały z rynku finansowego i to budżet państwa musi zapewnić im finansowanie.
Nie mniej jednak jak widać oni są w stanie pociągnąć tak nawet ponad rok. Tylko jest pytanie czy tym razem Rosjanie to wytrzymają, chodzi tu szczególnie o tych co mają stałe dochody w rublu (emeryci, budżetówka w tym wojsko).
W Rosji z dodrukiem to oni problemu mieć nie będą (Wołodja da prikaz), gorzej będzie z rownowagą towarowo-pieniężną. Sumując, inflacja i spadek dochodów budżetowych mogą pomóc Rosjanom w decyzji o powtórce imprezy z 1917 roku i to przed setną rocznicą wydarzeń.