+300 mld zł długu w 2009/2011: zielona wyspa PO/PSL
Poprzednim razem było optymistycznie: Polska potęgą, jak Niemcy: już jesteśmy eksporterem netto…!, tym razem z kolei nie ma się już z czego cieszyć, a jeżeli już to raczej płakać… Jakiś czas temu, przy okazji badania innych zależności dla polskiej gospodarki, zauważyłem bardzo ciekawe (albo nieciekawe) tendencje dotyczące polskich finansów publicznych dotyczące szczególnie roku 2009/2010/2011. Czyli opiszę dlaczego przybyło nam 300 mld zł długu…
Uwaga 1: dla przypomnienia, jak zwykle, poniższe wykresy są na podstawie danych GUS tutaj: znajdują się tutaj pliki excel z danymi w ujęciu miesięcznym, kwartalnym oraz roczny. Bardzo fajna baza danych o Polsce i polskiej gospodarce.
Wszystkie poniższe wykresy zrobiłem na podstawie pliku excel dla danych rocznych, dla zakładki:
1. „Deficyt/nadwyżka i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych – ESA 2010” (deficyt) oraz
2.”Finanse publiczne” (przychody i koszty).
Jest to bardzo fajne zestawienie, ponieważ bierze pod uwagę całe finanse publiczne, nie tylko np. sam budżet Polski ale również np. ZUS.
Uwaga 2: Niedługo ukaże się na mojej stronie kompleksowa analiza całej historii finansów publicznych, łącznie z analizą zadłużenia publicznego, różne wskaźniki itd. Poniżej jest tylko mały wycinek takiej analizy, gdzie dzielę się spostrzeżeniami na temat „zielonej wyspy”.
300 mld zł długu: katastrofa fiskalna 2009-2011
Najpierw zobaczmy na katastrofę fiskalną jaka miała miejsce w latach 2009, 2010 i 2011, kiedy to deficyt tylko dla tych trzech lat wyniósł prawie 300 mld zł, czyli o tyle też zwiększyło się nasze zadłużenie (dane w mld zł):
Dla samego roku 2009 i 2010 było to ponad 200 mld zł! Jak kiedyś zrobiłem to zestawienie i powyższy wykres to byłem w szoku… Bo widać na nim zdecydowaną różnicę w stosunku do kilku poprzednich lat.
300 mld zł długu: przychody sektora finansów publicznych
Pierwsza rzecz, która mi się nasunęła do sprawdzenia: czy nie jest to wynik „kryzysu finansowego” po upadku Lehman Brothers. Może po prostu gwałtownie spadły przychody sektora finansów publicznych po krachu finansowym na świecie i takie zwiększenie deficytu było oczywistą oczywistością…
No ale zobaczmy w takim razie na dane o przychodach rok po roku, że jednak tak nie było:

Owszem przychody państwa rosły czasem szybciej a czasem wolniej, ale rosły one również w latach 2009-2010. A w 2011 roku przychody te urosły aż o ponad 50 mld zł, a pomimo tego, deficyt w 2011 roku był i tak cały czas prawie 80 mld zł…! (pierwszy wykres powyżej).
300 mld zł długu: koszty sektora finansów publicznych
No więc skoro to nie kwestia przychodowa to po prostu musiała być kwestia kosztowa. Zobaczmy więc jak z roku na rok, historycznie zwiększały się koszty funkcjonowania naszego państwa (koszty funkcjonowania sektora finansów publicznych). Na czerwono zaznaczyłem wzrost kosztów w latach 2009-2011, natomiast na pomarańczowo stopniowy wzrost kosztów w latach 2003-2008.
Jeszcze raz podkreślam, że poniżej pokazałem, ile rosły koszty funkcjonowania sektora finansów publicznych państwa z roku na rok w mld zł (czyli np. był to wzrost kosztów państwa o ponad 50 mld zł w 2008 roku a potem znowu wzrost o dodatkowe ponad 50 mld zł w 2009 roku; i tak rok po roku wzrost o kolejne grube mld zł):
300 mld zł długu: wnioski z powyższego wykresu
Po prostu jako państwo, przez ostatnie kilkanaście lat, wydawaliśmy po kilkadziesiąt mld zł więcej niż w roku poprzednim. I tak było rok w rok… Dla przypomnienia główną pozycją kosztową z 700 mld zł rocznych kosztów naszego państwa, są to wydatki ZUS: prawie 200 mld zł, czyli prawie 30%.
Wracając do naszej „zielonej wyspy”, oczywiście można mówić, że:
- Rząd PO-PSL działał w warunkach kryzysu finansowego, ale jak widzimy na drugim wykresie, przychody sektora finansów cały czas rosły więc to nie jest usprawiedliwienie tak ogromnego i nagłego wzrostu deficytu.
- Rząd PO-PSL swój program wyborczy realizował dopiero od 2009 roku. Bo rok 2008 to jeszcze budżet PiSu: bo jest roczne przesunięcie pomiędzy wyborami a budżetem przygotowywanym przez nowy rząd. Podobnie będzie teraz: rok 2016 to i tak będzie jeszcze budżet przygotowywany obecnie przez rząd PO-PSL.
No ale szczególnie rok 2009 i 2010 widzimy spory wzrost kosztów (pomimo kryzysu na świecie!) więc widać, że zwiększanie strony kosztowej z poprzednich lat było po prostu kontynuowane… - Ktoś może powiedzieć jeszcze, że to kwestia wydawania środków z UE. Ale to też nie tłumaczy tak ogromnego deficytu i zwiększenia długo o prawie 300 mld zł! Mało tego, idąc tą ścieżką rozumowania, przecież w latach 2009-2011 wydatkowane było gro środków z UE. Netto (z uwzględnieniem naszej składki do budżetu UE) było to co najmniej ekstra 100 mld zł kasy dla polskiej gospodarki! A pomimo tego powyższe wykresy wyglądają jak wyglądają…
300 mld zł długu: skąd tak wielkie wydatki?
Dlaczego więc rząd PO-PSL to robił? Myślę, że odpowiedź jest banalna i prosta, jak zwykle w polityce, aby wygrać wybory w 2011 roku. Dzięki takiemu wzrostowi zadłużenia i pompowaniu pieniędzy w gospodarkę, bezrobocie w 2011 roku nie urosło jeszcze za bardzo więc znaczna część społeczeństwa była jeszcze zadowolona: przecież byliśmy zieloną wyspą… To nie jest jedyny powód dlaczego byliśmy zieloną wyspą ale główny i kluczowy.
PO-PSL wygrało wybory oczywiście też ze względu na demografię i starzejące się społeczeństwo o czym pisałem tutaj: Korwin, SLD i PiS przegrywają a PO i PSL wygrywają dzięki… demografii!.
Co było dalej od 2011 roku? Konsekwencje obserwujemy do dzisiaj: W efekcie, jak już doszliśmy do progów zadłużenia, trzeba było podnieść wiek emerytalny w 2012 roku a później zawinąć kasę z OFE. I wszystko było robione pod przykrywką koniecznych reform…
Oczywiście podniesienie wieku emerytalnego było tak czy tak koniecznością ze względu na wydłużanie się długości życia oraz przechodzenie na emeryturę przez powojenny wyż demograficzny: Polska katastrofa demograficzna: prognoza demografii GUS 2014 a 2002 i 2007. Ale dlaczego akurat wiek emerytalny podniesiono w 2012 roku a kasę z OFE buchnięto w 2014 roku? Dlaczego nie zrobiono tego kilka lat wcześniej czy parę lat później? No właśnie ze względu na wykorzystanie możliwości pompowania kosztów funkcjonowania państwa przez zadłużanie się…
300 mld zł długu: hamulec zadłużeniowy
Państwo dodatkowo nie mogło za bardzo zwiększać wydatków w latach 2012, 2013 i 2014 bo Komisja Europejska rozpoczęła procedurę nadmiernego deficytu budżetowego. No i konstytucyjne progi zadłużenia były już osiągnięte.
W konsekwencji bezrobocie urosło od 2011 roku, bo musiało, skoro państwo już nie miało z czego pompować kosztów. A wyborcy? Wyborcy już teraz nie są tacy zadowoleni jak byli w 2011 roku… więc najprawdopodobniej Kukiz i PiS za parę miesięcy przejmą rządy.
Ciekaw jestem jaką politykę gospodarczą będzie prowadził Kukiz z PiSem.
Czy polskie społeczeństwo a przede wszystkim politycy dojrzeli do tego aby w Polsce wreszcie zacząć robić dobre rzeczy dla gospodarki i finansów publicznych? Myślę, że pomału tak się dzieje. Po pierwsze dlatego, że jesteśmy pod ścianą. A po drugie dlatego, że coraz więcej osób w Polsce zaczyna sobie zdawać sprawę, że gospodarka i stan finansów publicznych jest bardzo ważny bo wpływa bezpośrednio na ich życie.
Zauważcie, że po wygranych wyborach przez nowego prezydenta, Andrzeja Dudę, zarówno on ale i związki zawodowe wycofały się z… powrotu do starego wieku emerytalnego. Zaczyna się kombinowanie z czterdziestoletnim okresem składkowym w ZUS, itd.
Dlatego teraz jest ten moment aby sprawić, aby wreszcie zacząć robić dobre rzeczy dla Polski… Bo jeżeli nie, to czeka nas za jakiś czas scenariusz Grecki: zobaczcie co tam się teraz dzieje.
Tym bardziej, że mamy tsunami demograficzne w Polsce: Polska katastrofa demograficzna: prognoza demografii GUS 2014 a 2002 i 2007
300 mld zł długu: czy rzeczywiście razem możemy sprawić, że politycy będą robili dobre rzeczy dla Polski?
Ależ oczywiście, że tak! Jak to zrobić? Między innymi pisałem o tym tutaj:
- Jak podwoić wynagrodzenia i rozwiązać wszystkie problemy Polski? Podwoić PKB! Kluczem… Twoje finanse osobiste!
- Jak podwoić PKB? Polska, jak Niemcy, będzie eksporterem netto (a nawet już jest)? Jak to możliwe???
- Wycena DCF firmy Fabryka Form czyli dlaczego warto być przedsiębiorcą i jak podwoić PKB
Ponadto My to już przecież razem robimy:
- Razem edukujemy naszych znajomych i szerzej społeczeństwo, że gospodarka jest kluczowa aby każdemu z nas żyło się w Polsce lepiej. Żebyśmy mogli coraz więcej zarabiać a ludzie nie musieli z Polski wyjeżdżać.
- To co kluczowe, wpływamy też coraz bardziej na to o czym mówi się w mediach
- Media wpływają z kolei na samoświadomość społeczeństwa, świadomość rzeczy ważnych dla Polski, ważnych dla polskiej gospodarki.
- A społeczeństwo wpływa z kolei na… to o czym mówią i co robią politycy.
Jak to napisał jeden z czytelników w komentarzu, jeżeli politycy mogliby wygrać wybory za bieganie na golasa w kółko, to by tak robili…
Uwaga: kontynuacja powyższych rozważań znajduje się w kolejnym artkule Krach w Grecji a Polska: prawdziwe przyczyny
Już rozumiecie, dlaczego powyżej pojawił się punkt numer 2?











20 komentarzy “+300 mld zł długu w 2009/2011: zielona wyspa PO/PSL”
17/06/2015
likTaka mala uwaga. Jakos dziwnie czyta sie te wykresy. Moze dodaj do nich jakas lepsza legende?
17/06/2015
Adam KWidać, że zadziałały automatyczne stabilizatory państwa: „The size of the government budget deficit tends to increase when a country enters a recession (…) This effect happens automatically depending on GDP and household income, without any explicit policy action by the government, and acts to reduce the severity of recessions” https://en.wikipedia.org/wiki/Automatic_stabilizer
@”Dlatego teraz jest ten moment aby sprawić, aby wreszcie zacząć robić dobre rzeczy dla Polski… Bo jeżeli nie, to czeka nas scenariusz Grecki: zobaczcie co tam się teraz dzieje”
Z Pana artykułu wnioskuje, że propozycją było oszczędzanie w latach 2009-2011. Tylko, że Grecy akurat zaczęli wtedy to robić i zabili swoją gospodarkę. Łatwo się krytykuje „zieloną wyspę” nie widząc alternatywy.
17/06/2015
Michał Stopka@ Adam K
Panie Adamie Grecja sama z siebie nigdy nie zaczęła oszczędzać ale zmusiła ją do tego sytuacja jak dług publiczny do PKB był tak wysoki, że nie była w stanie ani płacić odsetek od swojego długu ani już nikt nie chciał im udzielać dalszych kredytów.
Obecny przypadek Polski na szczęście cały czas nie jest taki jak w Grecji przed krachem finansów publicznych. Nasz obecny dług do PKB, pomimo tego co opisałem powyżej, cały czas nie przekracza jeszcze powiedzmy okolic 60% długu do PKB.
Gdyby nie to, nie pisałbym, że razem możemy zmienić Polskę i zmusić polityków do robienia rzeczy dobrych dla przyszłości Polski…
17/06/2015
Michał StopkaPrzypadek Grecji, kiedy zaczęła oszczędzać, to przypadek osoby indywidualnej, która zaczęła oszczędzać dopiero wtedy gdy jej znaczną część miesięcznych dochodów pochłaniały odsetki, a kolejne banki nie chciały już rolować jej zadłużenia.
Natomiast obecny przypadek Polski to przypadek osoby, która jest zadłużona, nadal wydaje więcej niż zarabia ale cały czas jest w stanie spłacać odsetki i rolować swoje kredyty konsumpcyjne.
Proszę zauważyć, że w przypadk drugiej osoby cały czas można kontrolować stronę wydatkową, ale co najważniejsze, postarać się mocno zwiększyć stronę przychodową (czyli podwojenie PKB).
Jesteśmy na rozdrożu ale cały czas to od nas zależy co będzie się działo w Polsce w kolejnych latach…
17/06/2015
ktośJeżeli rzeczywiście plastuś wycofał się z deklaracji powrotu starego wieku emerytalnego to znaczy że tradycyjnie oszukał wyborców.
17/06/2015
Adam K@Michał Stopka
Tak na szybko przejrzałem te dane GUSu i trochę Pan namieszał. W sumie ciężko coś sensownego z tych danych wyciągnąć, tabeli „Finanse publiczne” deficyt sektora za lata 2009-2011 to 190 mld, a nie 300. Widać też potężny spadek dochodów, które zostały zamaskowane środkami z UE. Widać zwiększenie zadłużenia samorządów, które po części musiały te środki wykorzystać. Ogromny spadek dochodów funduszy zabezpieczenia społecznego (z +5 mld na -12 w 2009) i ratowanie budżetu podwyżką VATu w 2011. Tak jak napisałem wcześniej, wszystko się działo z automatu, a Pan sugeruje, że 300 mld poszło na ośmiorniczki dla PO-PSL. Niestety nie mam czasu na wyszukanie dokładniejszej analizy wydatków sektora publicznego w tych latach, ale mogę się założyć, że znacznie wzrosły oszczędności Polaków, gdzieś ten cały dług musiał trafić :)
@”Nasz obecny dług do PKB (…) cały czas nie przekracza jeszcze powiedzmy okolic 60%”
50% według GUSu, rozmontowanie OFE na szczęście pomogło, bo to był spory generator zadłużenia.
@”Przypadek Grecji, kiedy zaczęła oszczędzać, to przypadek osoby indywidualnej”
Proszę nie myśleć o państwach jak o osobach, czy firmach bo prowadzi to do ekonomicznych bzdur. To co jest dobre dla pojedynczej osoby/firmy, nie musi być dobre dla kraju. Podczas kryzysu ludzie się boją o swoją przyszłość, maksymalnie ograniczają wydatki, zwiększają oszczędności. Bez interwencji państwa doszłoby do spadku PKB, fabryki ograniczyłyby produkcję, spadł by popyt na usługi, bezrobocie jeszcze bardziej by urosło. Niewykorzystany i utracony potencjał. Jaki z tego byłby zysk?
17/06/2015
Adam KZnalazłem te same dane w trochę bardziej przystępnej formie (str. 25 i 27) http://www.finanse.mf.gov.pl/documents/764034/1002163/Informacja+kwartalna+IV+kw.+2014
Dochody podatkowe spadek z 293 mld w 2008 roku na 274,8 mld w 2009. Wzrost świadczeń socjalnych z 203 mld na 225 mld, wiadomo kryzys ludzie się zgłaszają po zasiłki po utracie pracy. Największy wzrost to wydatki na inwestycje prawie 50% (90 mld w 2011, wszystko przez UE). Owszem miliardy działają na wyobraźnie, ale jak się popatrzy na stosunek do PKB to nie było tak tragicznie i w 2012 wszystko wraca do normy ;)
17/06/2015
Michał Stopka@ Adam K
Panie Adamie:
1. proszę jeszcze raz zobaczyć na dane o deficycie z zakładki „Deficyt/nadwyżka i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych – ESA 2010″, wszystkie dane, które podałem na wykresie się zgadzają, sumuja się prawie do 300 mld zł. Proszę zwrócić uwagę, że tej kategorii deficyt znajduj sie kilka pozycji, nie tylk odane dotyczące budżetu państwa, które jest bardzo wąskim pojęciem
2. Jakoże, w powyższej pozycji są tylko dane o deficycie, przychody i koszty musiałem wziąć z zakładki ”Finanse publiczne”. Nie mam teraz czasu na dokładne analiziowanie skąd biorą się różnice GUS dla tych dwóch zakładek ale fakt faktem, że deficyt z numeru jeden powyzej to w sumie prawie 300 mld zł. dokładnie 285 568. T
Tak jak pisałem jednak w artykulue, przeanalizuję to dokładnie przy kompleksowej analizie sytuacji naszego państwa, o której pisałem na początku artykułu.
3. Natomiast co do traktowania państwa inaczej niż traktuje się finanse osobiste czy firmy:
1. Do czego prowadzi takie myślenie widzimy na przykładzie Grecji już teraz
2. Za parę dni będzie kolejny wpis zatytułowany: Krach i wojna: Cykl Kondratiewa i Polska. Zobaczy Pan dlaczego nie wolno łamać podstawowych zasad dotyczących finansów również w przypadku państw a prawa te są dokładnie takie same jak w przypadku finansów osobistych oraz firm :-)
17/06/2015
Michał StopkaA i jeszcze, w zakładce „Finanse publiczne” czyli drugiej, w pozycji dochody podatkowe ogółem różnica pomiędzy 2008 i 2009 jest tylko około 4 mld zł (219 499 – 214 878: linia 13) ale zaraz pod spodem jest pozycje w linii 19 „opłaty, grzywny, odsetki i inne dochody niepodatkowe” gdzie jest już wzrost o prawie 2 mld zł w roku 2009 w porównaniu do 2008.
Tak więc chociażby na podstawie tych danych widać, że jest praktycznie płasko tylko w tych dwóch kategoriach. Z tym, że znowu pytanie skąd rozbiżności w danych GUS a linkiem który Pan podał.
Osobiście miałbym większe zaufanie jednak do danych GUS, ponieważ ministerstwo finansów za panowania minstra Rostowskiego słynęło z kreatywnej księgowości, jak chociażby obligacje drogowe na budowę dróg, które zostały wypchnięte teoretycznie poza dług obligacyjny budżetowy.
18/06/2015
MariuszPanie Michale,
Jak zwykle rewelacyjny artykuł. Widac wyraznie jak ostatnie 7 lat to totalna grabiez przez Tusk, Rostkowski & Company. Tasmy chyba nie pozostawiają złudzeń. Wiem, że ten blog nie o polityce szczesliwie, ale tych cyfr inaczej sie nie wyjasni. Kolesie zostawili „kamieni kupe”.
Warto jeszcze wspomniec, że gdyby nie drugi cud na Wisłą (EURO 2012 – sic!), to dalej nie byłoby autostrad, dróg i kolei, z których wiele jeszcze nieskonczonych ( 4 lata po EURO !!!)
Jedyne co zostaje to postawić na innowacje i demografię.
Wydaję się że ewnentualnie nowy rząd tak planuje.
Jeden minus – zajmie to wiele, wiele lat
Pozdrawiam
18/06/2015
MarcinChętnie dorzucę swój kamyk -waloryzacja składek w ZUS w 2007 roku wyniosła 12,85%, a w 2008 -16,26%, przy inflacji odpowiednio 2,5% i 4,2%.
http://www.zus.pl/default.asp?p=1&id=3416
To kamyczek poprzedniego rządu. Kamyczek na lata. Średnia emerytura w 2006 roku to 1523,65 po 2 latach nadmiernych waloryzacji już niemal 2 tyś zł (1999zł). Przy założeniu waloryzacji na poziomie 2xinflacja byłoby 1733 zł. Różnica 266 zł -różnica na wszystkie przyszłe lata. Przy 4,390 tyś emerytów w 2006 roku daje to nam 4390000x12x266=14 mld zł!!! Od 2008 roku w każdym kolejnym roku, dodatkowo liczba emerytów urosła do ponad 5 mln.
18/06/2015
Maciek86Świetna analiza przyczyn obecnego „dobrobytu” – długi, długi, długi….
Martwi mnie jednak, że to był dopiero początek. Teraz przedwyborami będziemy mieli festiwal rozdawnictwa, przecież PO-PSL muszą rzucić jakieś „marchewki”, przez ostatnie afery na pewno będzie ich więcej niż w ostatnich wyborach.
24/06/2015
PiotrPanie Michale – wzrost zadłużenia od 2003 r. ( wejście do EU) i następnie w 2008 mamy kryzys i reakcja – spadek zadłużenia bo wymusza sytuacja.
Moim zdaniem każda wieś i miasto ma zadłużenie maksymalne bo chce korzystać z funduszy. Spytajcie samorządowców czy chcieli by zadłużyć jeszcze bardziej miasta. Jeżeli by nie było ograniczeń to niektóre miasta miały by deficyt 2 – 3 razy dochody.
A skąd się wzięła infrastruktura w ostatnich 10 – latach trzeba było zostać bez dróg, stadionów stref, parków technologicznych, inwestycji w ochronę środowiska – „spalarnie” tj. elektrociepłownie odpadów ( koszt budowy 0,5 mld ) , sortownie odpadów, rewitalizacje centrów miast, i kamienic, dotacje do ekologicznych źródeł itp itd.
Trzeba było nie inwestować zostawić było łąki i lasy oraz kraj mlekiem i miodem płynący.
24/06/2015
Michał Stopka@ Piotr
Panie Piotrze
1. Tego dokładnie nie sprawdałem, ale inwestycje ze środków UE generalnie trzeba było mieć tylko 20% własnych środków, 80% to już były właśnie środki z UE, więc zaciąganie długu z tego powodu na dużą skalę to nie jest dobre wytłumaczenie
2. Dodatkowo środki z UE w głównej mierze poszły do firm czy rolników (prywatne podmioty), więc nie do samorządów czy do państwa więc to dodatkowo nie usprawiedliwia takiego zadłużenia
Możemy to nawet policzyć:
Powiedzmy, że całe środki z UE to 400 mld zł, z tego pwenie co najmniej połowa poszła na prywaten podmioty, więc zostaje nam powiedzmy 200 mld zł na samorządy i państwo. 200 mld zł razy 20% daje nam ekstra 40 mld zł długu… Ale i to nawet nie wiem czy tyle potrzeba było ekstra długu, bo tak jak pisałem, to właśnie środki z UE stanowiły gro wkładu do tych inwestycji…
24/06/2015
piotrTroszeczkę dyskutujemy na zasadzie rzuć hasło a ktoś się odezwie – więcej należało by podać konkretów i wyliczeń ponieważ poglady mamy dość subiektywne.
29/06/2015
Michał StopkaUwaga: kontynuacja powyższych rozważań znajduje się w kolejnym artkule Krach w Grecji a Polska: prawdziwe przyczyny
04/07/2015
Sigfrid von Ruhafestto na jakiej zasadzie równocześnie pisze Pan o wzroście wynagrodzeń o 30% na rynku pracownika?
14/10/2015
DamianDużo danych ekonomicznych i krótkie podsumowanie:
„Średni wzrost PKB Polski jest niższy od sumy dotacji netto z UE i od wzrostu długu publicznego. Gdyby dodatkowo oczyścić wzrost PKB z inflacji, dodać koszt odsetek długu publicznego oraz nielegalne wypływy finansowe z Polski, mit „Zielonej Wyspy” można wrzucić do kategorii baśni i fantazji. Statystyki pokazują jasno, że realny wzrost – w sensie bogacenia się Polski – nie istnieje od wielu lat i nawet nie pokrywa wzrostu długu i funduszy unijnych.”
http://nowyobywatel.pl/2015/10/08/liczby-nie-klamia/
W sumie ten artykuł mnie podłamał. Czy można prosić o sprawdzenie poprawności tych analiz?
18/01/2016
KubaPanie Michale,
Zakładając że teoria cyklu dziesięcioletniego jest słuszna, to możemy założyć że około roku 2019 będzie podobna sytuacja w budżecie państwa.
Czy możemy prosić o nowy wpis na ten temat?
18/01/2016
Michał StopkaBędzie będzie tylko mam zaległe inne artykuły oraz pomysłe na kolejne ciekawie tematycznie więc to trochę potrwa