Bankructwo Grecji: co dalej z giełdą i gospodarką? Lipiec 2015
Od poprzedniego wpisu minął już miesiąc więc przyszedł czas na aktualizację naszych rozważań: Co dalej z giełdą i gospodarką? Czerwiec 2015. W dzisiejszym wpisie postanowiłem szczególnie przyjrzeć się sytuacji w Grecji i co może spowodować bankructwo Grecji. Wnioski jak zwykle wydają się być ciekawe…
Uwaga: Tak jak pisałem ostatnio, jestem w trackie przygotowywania jednego z najważniejszych artykułów w historii mojego serwisu: „Krach i Wojna: Cykl Kondratiewa a granice kreowania długów”. Wpis będzie dosyć mocno rozbudowany i poruszam w nim bardzo wiele ważnych rzeczy. Są to między innymi zagadnienia, które do tej pory poruszałem tylko na szkoleniu stacjonarnym. Artykuł ukaże się w przyszłym tygodniu, a jego teza trafi w dwa miejsca: zarówno do „ryzyk”, ale i” szans” dla cyklu artykułów: „Co dalej z giełdą i gospodarką?”.
Dlatego też jest to/będzie to bardzo ważne uzupełnienie również tego wpisu.
Bankructwo Grecji: praprzyczyny
W poprzednim artykule: Krach w Grecji a Polska: prawdziwe przyczyny pisałem co jest praprzyczyną obecnej sytuacji Grecji. Szerszy kontekst obecnej sytuacji w Grecji będzie też można zobaczyć dzięki przyszłemu wpisowi: „Krach i Wojna: Cykl Kondratiewa a granice kreowania długów” bo będzie odnosił się również do sytuacji zadłużeniowej całego świata. I jak ja to widzę w kontekście teorii Cyklu Kondartiewa.
Dla przypomnienia, zanim Grecja w ogóle przystąpiła do strefy euro była już gigantycznie zadłużona bo jej dług do PKB już wtedy wynosił ponad 100%
Krach w Grecji: sytuacja przed wejściem do strefy euro
Potwierdzają to poniższe wykresy:
Dług publiczny do PKB:
Bankructwo Grecji: konsekwencje gospodarcze
Na ten temat pisałem już kilka razy na mojej stronie. Między innymi, że grecka gospodarka jest mała na tle europejskiej, stanowi w niej około 1% PKB, czyli około połowy polskiej. Dzisiaj postanowiłem dodać kilka kolejnych przemyśleń:
Bankructwo Grecji: położenie geograficzne Grecji
Źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/92/EU_location_GRE.svg
Bankrutująca Grecja graniczy na wschodzie z Turcją a od północy z Bułgarią i z państwami na Bałkanach. Dlatego też, oprócz tego, że gospodarka grecka jest relatywnie mała w porównaniu do całej Europy, dodatkowo jej kłopoty gospodarcze nie powinny bezpośrednią wpłynąć na Europę Zachodnią a w szczególności Polskę.
Położenie geograficzne tłumaczy nam też dodatkowo inną kwestię: sąsiedzi Grecji są raczej biednymi państwami. Z tych państw w UE jest tylko Bułgaria ale jest to dopiero od kilku lat. Dlatego też wymiana handlowa dodatkowo niezbyt pomagała greckiej gospodarce (w odróżnieniu np. od położenia geograficznego polski z Niemcami, pisałem na ten temat tutaj: Polska wyzyskuje Niemcy: mamy sporą… nadwyżkę handlową!).
Bankructwo Grecji: premier Cipras i Syriza
Zastanawiam się na co liczyła/liczy Syriza w ostatnich miesiącach, bo tak jak już wiele razy pisałem, obecna sytuacja Grecji sporo różni się od tej z jaką mieliśmy do czynienia jeszcze w latach 2010-2012
W roku 2012 prywatni kredytodawcy zostali „wyciśnięci” jak cytryna przez Greków. Ostatecznie musieli się zgodzić na umorzenie 107 mld EURo greckiego długu. Stanowiło to prawie 75 procentową redukcję ich należnośc wobec greckiego rządu (źródło tutaj i tutaj). Były to głównie banki (odpisały te straty już przed połową 2012 roku) oraz fundusze emerytalne. Swoją drogą to oczywiście dobrze, że prywatni inwestorzy musieli się dołożyć do bankructwa Grecji ponieważ jeżeli ktoś czerpie profity z odsetek powinien się też liczyć z ryzykiem niewypłacalności.
To dlatego miedzy innymi mieliśmy w 2013 roku bankructwo Cypru i niby redukcję (opodatkowanie) części oszczędności ulokowanych w cypryjskich bankach. Tych oszczędności już dawno tam nie było bo zostały wtopione w Grecji (ten układ z wierzycielami to tylko potwierdzał).
Jak działa biznes bankowy i szczegółowa analiza całego procesu była w 2013 roku tutaj: Co tak naprawdę stało się na Cyprze? Poznaj biznes Bank: dlaczego nie można ukraść pieniędzy których nie ma…
Dla przypomnienia, całe środki z UE dla Polski, które do tej pory otrzymaliśmy z UE wynoszą około 100 mld euro…
Tak więc tym razem trudno było oczekiwać, aby znowu Grecy mieli otrzymać kolejne umorzenie swoich długów, tym bardziej, że prywatnych inwestorów w całej masie greckiego długu praktycznie już nie widać. A Greccy politycy tak naprawdę i tak nie dotrzymali warunków na których zostało udzielone wsparcie dla Grecji (a pieniądze i tak wydali).
Obecnymi wierzycielami Grecji są państwa: Niemcy, Francja i Włochy (głównie) oraz Europejski Bank Centralny oraz Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Państwa te (i instytucje) w latach 2010 i 2012 udzieliły pomocy dla Grecji w wysokości ponad 200 mld EURo, bez której, pomimo umorzenia ponad 100 mld EURo! Grecja i tak by zbankrutowała. Dla przykładu, na jednego mieszkańca: podatnika z Niemiec, Francji czy Włoch przypada prawie tysiąc Euro obecnego, greckiego długu.
Innymi słowy, poprzednim razem łatwo było powiedzieć prywatnym inwestorom, że ich należności mają być ostro zredukowane, bo przecież wiedzieli w co się pakują inwestując w greckie obligacje. Po prostu ponosili z tego tytułu ryzyko inwestycyjne, podobne jak ponosi się w przypadku innych inwestycji.
Tym razem politycy w Niemczech, Francji czy z Włoch musieliby wyjść do swoich podatników i powiedzieć im „Trudno, Grecy znowu przepuścilie Wasze pieniądze, nie dokończyli zmian, zmarnowali pieniądze, które wcześniej dostali po wejściu do UE, ale trudno, umarzamy im kolejne długi i dajemy im w Waszym imieniu kolejne dziesiątki mld EURo z Waszych podatków”
Myślę, że gdyby w Polsce wyszedł jakikolwiek premier, nieważne z jakiej opcji polityczej, i powiedział do Polaków: po po części daliśmy a po części pożyczyliśmy Grecji kilkadziesiąt mld zł na bardzo preferencyjnych warunkach, oni to znowu zmarnowali i chcą kolejną kasę, ale im to wszystko darujemy, następnego dnia musiałby się podać do dymisji (chociaż może się mylę, w Polsce wszystko jest możliwe).
Bankructwo Grecji: podsumowanie skutków dla gospodarki
Po powyższych spostrzeżeniach widać jedną ważną rzecz: obecnie nie ma takiego ryzyka jak było w 2011 roku, kiedy greckie obligacje były w rękach prywatnych inwestorów. Tak naprawdę nie wiadomo było na przykład który bank ma te greckie obligacje i czy przypadkiem z tego powodu nie zbankrutuje. Obecnie dokładnie wiadomo kto ma te obligacje, wiadomo też w związku z tym, że nie będzie to miało jakiegoś negatywnego skutku dla sektora bankowego. Po prostu grecki dług mają tak naprawdę podatnicy Niemiec, Francji i Włoch.
Bankructwo Grecji: decyzja greckiego rządu o referendum
Można się zastanawiać dlaczego rząd grecki zdecydował się na ogłoszenie referendum, bo jest to ciekawe posunięcie i możemy starać się coś z tego wywnioskować na przyszłość.
Być może podpowiedź w tym zakresie znalazłem przygotowując się do tego artykułu: analizując system wyborczy w Grecji. Okazało się, że jest to bardzo specyficzny system tworzenia większości w parlamencie Greckim.
Zgodnie z informacjami w wikipedii: Wybory parlamentarne w Grecji w 2015 roku grecki parlament składa się z 300 posłów (próg wyborczy dla partii to zaledwie 3%). Jednak tylko 250 z nich jest wybieranych na podstawie ordynacji proporcjonalnej (czyli nie są to JOWy o których pisałem niedawno tutaj JOWy: PO nie weszłoby do sejmu? Analiza jednomandatowych okręgów wyborczych).
A co dzieje się z brakującymi 50 miejscami w parlamencie? Otrzymuje je… wygrywająca partia w danych wyborach.
Poniżej wyniki ostatnich wyborów, z których można wyciągnąć bardzo interesujące wnioski:
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Wybory_parlamentarne_w_Grecji_w_2015_roku
Syriza w ostatnich wyborach w styczniu 2015 roku zdobyła tylko trochę więcej niż 1/3 głosów (36,4%) ale dzięki dodatkowym 50 miejscom w parlamencie ostatecznie miała już 149 mandatów z 300 więc nie miała problemu ze stworzeniem koalicji.
Innymi słowy prawie 2/3 wyborców, którzy wzięli udział w wyborach sprzed paru miesięcy nie głosowało na Syrizę, a jeżeli uwzględnić frekwencję (63,87%) spośród uprawnionych do głosowania Syrizę poparło tak naprawdę 25% Greków, czyli dla 75% Greków jest to partia, której tak naprawdę nie popierają…
W związku z tym nie można mówić o szerokim społecznym poparciu programu gospodarczego Syrizy przez Greków. Tym bardziej, że wynik Syrizy w wyborach 2015 roku był tylko trochę wyższy, niż wskazywały sondaże wyborcze, które mamy od poprzednich wyborów 2012 roku (Syriza miała poparcie w sondażach około 30%).
Z poniższych sondaży widać też, że dosyć stabilnym poparciem cieszyła się też Nowa Demokracja, obecnie druga siła polityczna, która rządziła w poprzedniej kadencji.
Bankructwo Grecji: wyniki sondażów
Źródło: https://en.wikipedia.org/wiki/Greek_legislative_election,_2015
Tak więc Syriza z jednej strony chciała realizować swój lewicowy program gospodarczy: w ostatnich miesiącach wycofała się z części wcześniejszych reform wprowadzonych przez poprzedni rząd (ruchy emerytury, zasiłki socjalne, pomoc bezrobotnym), chciała też redukcji długu bez wprowadzania dalszych reform w Grecji ale z drugiej strony tak naprawdę nie miała i nie ma poparcia większości społeczeństwa greckiego.
I to jest chyba klucz do odpowiedzi na pytanie dlaczego referendum. Po prostu chcieli kolejnej redukcji długu i zwiększenia wydatków rządowych bez odpowiednich reform (pomimo, że obecnie i tak mają cały czas większe wydatki niż koszty i to przed kosztami finansowymi od obligacji), a jak do tego nie doszło, boją się teraz o konsekwencje gdyby wprost powiedzieli, że nie doszli do porozumienia i Grecji nie przedłużono pomocy. Bo przecież nie mają poparcia społeczeństwa.
A teraz mogą rozgrywać to na kilka sposobów, na przykład mówić:
- To wina wierzycieli bo postawili zbyt ostre warunki
- To wina wierzycieli bo przecież mogli przedłużyć pakiet pomocowy, który wygasał ostatniego czerwca, do referendum, które jest wolą całego narodu
- Gdyby wierzyciele się ugięli i zredukowali dług, mogliby powiedzieć, że „A nie mówiliśmy, obiecaliśmy, że zredukujemy dług i to zrobiliśmy”
- Itd, opcje można mnożyć.
- W przypadku gdy Grecy powiedzą w referendum „Nie dla programu wierzycieli” uzyskają silniejszy mandat społeczny.
- Zresztą jeżeli z kolei w referendum Grecy powiedzą „tak”, to też będzie dla nich dobre, bo powiedzą, że lud tak zdecydował.
Do decyzji o referendum mogło się dodatkowo przyczynić rosnące poparcie dla Syrizy, które w połowie czerwca wynosiło już sporo ponad 40%.
Bankructwo Grecji co dalej?
To jest dobre pytanie. Jeżeli Grecy opowiedzą się w referendum na tak, byłby to sukces Europy, ponieważ byłby to pozytywny sygnał ze strony społeczeństwa Greckiego za Europą.
Jeżeli referendum będzie na nie, silniejszą pozycję otrzyma Syriza. Ale tutaj nie wiadomo jak zareaguje Europa. Bo to może oznaczać wyrzucenie Grecji ze strefy Euro. Z tym, że nie bardzo sobie to wyobrażam. Przecież Greccy konsumenci i firmy mają zadłużenie w EURo. Jeżeli przejdą na drahmę, będą mieli gigantyczne zobowiązania. Wystarczy sobie wyobrazić, że np. frank idzie z 4 zł na 10 zł.
W tej sytuacji może po prostu Grecja zbankrutuje bez wychodzenia ze strefy EURo? bo już w 2013 roku mieliśmy eksperyment z Cyprem: Cypr: jakie prawdziwe konsekwencje „eksperymentu”?
To, że Syriza nie ma poparcia większości społeczeństwa widać po ostatnim sondażu: najnowszy sondaż TVN 24bis wskazuje, że 47% greków jest na tak, 43% na nie, 10% nie ma zdania. To dlatego premier Cipras non stop występuje w mediach i namawia do głosowania na nie. To też pewnie jest powód, dlaczego treść pytania w referendum jest tak dziwnie postawiona a na pierwszym miejscu jest NIE.
To co jest jednak najgorsze i jest ryzykiem na przyszłość, to nastroje społeczne w Grecji i rewolta. Część Greków jest naprawdę bardzo zdesperowana, wystarczy zobaczyć na informacje w telewizji, gdzie pokazuje się kolejki emerytów do banków. Część z tych osób mówi, że nie miało coś jeść od kilku dni. To straszne oglądać coś takiego.
Ja wiem, że Grecy i greccy politycy w dużym stopniu są sobie winni w tym zakresie, szczególnie, że już im umorzono te ponad 100 mld EURo i nie wykorzystali dobrze kolejnych pakietów pomocowych. Ostatnio wrzucałem nawet na profil Facebooka poniższy artykuł z TVN24 BIS, ale jednak jak się widzi takiego emeryta to się serce kraje.
Bankructwo Grecji: cytat z FB Michał Stopka Inwestor Profesjonalny
NO JA PIERDYKAM, W GŁOWIE SIĘ NIE MIEŚCI…!
Dopłaty dla pracowników:
– mycie rąk – 420 euro miesięcznie
– brak spóźnienia – 600 euro na miesiąc
– korzystanie z darmowej stołówki (aby zwiększyć w niej ruch) – 120 euro miesięcznie
– 870 euro miesięcznie dla pracowników administracji za wysyłanie faksów
– 595 euro miesięcznie dla wymiaru sprawiedliwości, za skuteczne prowadzenie spraw
– 69 euro dla kierowców w budżetówce – za rozgrzanie silnika
– 310 euro za punktualne przyjazdy
– 450 euro za przejmowanie i zdawanie samochodów
Dodatki do pensji:
– 50 proc. pensji za ciągłość pracy (min. 10 miesięcy u jednego pracodawcy)
– 15 proc. pensji za pracę przy komputerze przez cały dzień
– 10 proc. pensji – dodatek za wysługę lat (po 3 latach pracy)
– 10 proc. pensji za znajomość języka obcego (nieudokumentowaną)
– 15 proc. pensji za uciążliwe warunki pracy (m. in. sprzątaczki)
– 5 proc. pensji za każdy rok nauki po szkole średniej
– 13. i 14. pensja na Boże Narodzenie i Wielkanoc
– 10 proc. podstawy wynagrodzenia i 5 proc. na każde dziecko – dodatek rodzinny dla małżeństw
– 50 proc. miesięcznej pensji – dodatek urlopowyCzęść Greków mogła przejść na emeryturę po ukończeniu 53. roku życia, a osoby utrzymujące się z turystyki pracowały przez 4-5 miesięcy w roku. W pozostałych miesiącach otrzymywały zasiłek, który pozwalał na dostatnie życie.
Podobnych absurdów jest więcej. Jednym z nich są „niedokończone”, ale zamieszkałe domy. Okazuje się, że nie trzeba za nie odprowadzać podatków. Serwis wynagrodzenia.pl przytacza też przykład niewielkiej wyspy Zakynthos, gdzie aż 700 osób pobierało zasiłek dla niewidomych. Z kolei na wyspie Kalymnos podczas kontroli 100 niewidomych nagle odzyskało wzrok.
Jak się miało takie przywileje (państwowe firmy to kiedyś było prawie 50% miejsc pracy w Grecji), to trudno się dziwić, że dług narastał i narastał przez dziesięciolecia, a teraz to się kończy tak jak się kończy. No i kto by nie protestował przeciwko zabieraniu takich przywilejów?
I na zakończenie części o Grecji: może ktoś ma linki do ciekawych analiz dotyczących sytuacji finansów publicznych w Grecji, ich zadłużenia itd., ale takie aby były to analizy za okres co najmniej ostatnich dwudziestu lat?
Bankructwo Grecji: co dalej z gospodarką?
Tutaj akurat nic specjalnego nie wydarzyło się od wpisu sprzed miesiąca. Tak jak pisałem, ostatnie dane są takie sobie, raczej słabsze niż lepsze, ale z drugiej strony nie widać w nich też niepokojących tendencji (cały czas poprawia się sytuacja na rynku pracy). Jeżeli kogoś to interesuje odsyłam do poprzedniego wpisu, bo cały czas realizuje się nakreślony tam scenariusz dla polskiej gospodarki: Co dalej z giełdą i gospodarką? Czerwiec 2015
Rzućmy jeszcze okiem na wskaźniki PMI, które otrzymaliśmy wczoraj. Tym razem generalnie są one OK:
Pytanie jakie wyjdą powyższe wskaźniki następnym razem, ponieważ będą w nich widoczne pewnie również medialne skutki sytuacji w Grecji.
Bankructwo Grecji: co dalej z giełdą?
W cytowanym artykule pisałem, że po tych słabszych danych z polskiej gospodarki można spodziewać się trendu bocznego na polskiej giełdzie, w efekcie, od wpisu sprzed miesiąca indeksy obsunęły się kilka procent:
Na ostatnie zachowanie indeksów, oprócz słabszych danych makro i sytuacji w Grecji dochodzą nam jeszcze pogłoski o programie PiS, który ma wprowadzić opodatkowanie banków i innych firm czy pomoc frankowiczom (podobno Kukiz też popiera takie rozwiązania).
Natomiast w dłuższym terminie aktualne pozostają wnioski z tego artykułu sprzed paru miesięcy: Giełda w 2015 roku cz.2
Jeszcze wracając do bankructwa Grecji.
Warto tutaj zwrócić uwagę, że cały czas jesteśmy w trakcie lepszych lat dla polskiej gospodarki i rynku pracy: Bezrobocie spadnie w Polsce do 5% a wynagrodzenia wzrosną o +30% do 2018 roku!? Cykl dziesięcioletni w gospodarce i na rynku pracy
Bankructwo Grecji a WIG
- W 2008 roku po upadku Lehman Brother giełda zanotowała bardzo mocne spadki: był to szok dla inwestorów (numer 1), ale to co też bardzo ważne, był to początek pięciu słabych lat w odkrytym przeze mnie cyklu dziesięcioletnim. Spadki na giełdzie były potęgowane bardzo wysokim wycenami na giełdzie.
- W 2011 roku, po bankructwie Grecji, giełda trochę spadła ale nie było to już tak ostry zjazd jak w 2008 roku (numer 2), ale co też bardzo ważne, był to już koniec/początek pięciu lat dobrych w ramach cyklu dziesięcioletniego. Spadki na giełdzie nie były zbyt bolesne też dlatego, że wyceny były bardzo atrakcyjne.
- W roku 2015 (numer 3) jesteśmy w trakcie pięciu lat dobrych/lepszych dla gospodarki, a wyceny są umiarkowane, nie bardzo atrakcyjne ale i też nie bardzo wysokie. Ponadto najprawdopodobniej bankructwo Grecji nie powinno wpłynąć negatywnie na sektor bankowy czy gospodarkę Europy.
Oczywiście w przypadku obecnej sytuacji w Grecji jest inne ryzyko niż w 2008 i 2011 roku, czy nawet w przypadku bankructwa Cypru w 2013 roku, ponieważ wtedy poszczególne instytucje współpracowały w celu rozwiązania kryzysu. Obecnie po raz pierwszy nie wiadomo jak dalej może rozwinąć się sytuacja bo jest ostre starcie.
Bankructwo Grecji: podsumowanie
Podsumowując, tradycyjnie szanse i ryzyka z poprzednich wpisów. Dorzucam po stronie szans i ryzyk kolejny czynniki, który warto śledzić:
Wnioski z wpisu, który ukaże się w przyszłym tygodniu: „Krach i Wojna: Cykl Kondratiewa a granice kreowania długów”.
Co musiałoby się wydarzyć, aby PKB w 2015 roku (i w kolejnych kwartałach) było znacznie lepsze? Szanse:
- Krach i Wojna: Cykl Kondratiewa a granice kreowania długów
- Zmiana polityki gospodarczej państwa na lepszą niż jest to obecnie
- Trwała poprawa sytuacji na Ukrainie
- Znaczne i szybkie obniżki stóp procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej.
- Mocna poprawa w Europie Zachodniej (znaczny wzrost eksportu z Polski)
- Poważne reformy w Polsce dotyczące gospodarki
Co musiałoby się wydarzyć aby PKB w Polsce w 2015 roku (i w kolejnych kwartałach) było znacznie gorsze? Ryzyka:
- Krach i Wojna: Cykl Kondratiewa a granice kreowania długów
- Zmiana polityki gospodarczej państwa na gorszą niż jest to obecnie
- Zajęcie całej Ukrainy przez Rosję (nie jest to scenariusz bazowy dla mnie)
- Znaczne pogorszenie obecnej sytuacji w Europie Zachodniej
- Brak dalszej poprawy na rynku pracy i spadku bezrobocia
- ISM w USA może wskazywać na pogorszenie sytuacji gospodarczej w USA. Jeżeli gospodarka USA mocno by spowolniła, przełożyłoby się to na Europę i na Polskę
Analityk akcji/ współodpowiedzialny za wyniki inwestycyjne części portfela akcyjnego w ING OFE:
34 komentarze “Bankructwo Grecji: Co dalej z giełdą i gospodarką? Lipiec 2015”
03/07/2015
NINOGrecja w tej chwili to jest jedno wielkie zderzenie populizmu z logiką. Proszę popatrzeć na poniższe dane:
Zadłużenie ‘2010: 330mld euro
I pakiet (maj 2010): 110mld euro (80 od państw EU i 30 MFW)
Redukcja zobowiązań o 100mld euro (po przez banki komercyjne)
Wniosek: Jest to typowa podmiana wierzycieli prywatnych na państwowych, przy 53% haircut prywatnych
II pakiet (marzec 2012): 130mld euro
Pakiet posłużył do rolowania pakietu pierwszego plus „koszta” ;)
Obecny dług ‘2015 :320mld euro
Struktura wierzycieli (poglądowo):
Inwestorzy prywatni (banki z poza Grecji): 40mld euro (w tym USA i GB po 11 mld euro)
Greckie banki: 15mld euro
MFW: 30mld euro
EBC obligacje: 20mld euro
EBC (linia płynnościowa): 120 mld EUR (w tym ELA (emergency liquid line: 90mld euro)
Rządy europejskie: 168mld EUR (w tym Niemcy 57,23 mld euro, Francja 42,98 mld euro, Włochy 37,76 mld euro, Hiszpania 25,10 mld euro).
Grecy wiedzą co robią, oni nie mają już nic do stracenia. Nigdy nie mieli. Złapali EU w dylemat więźnia (koszty utopione) i doją…. Ich postawa jest najprostszą z możliwych „nie da się nic zrobić /zreformować”, więc „musicie nam pomagać, bo będzie katastrofa humanitarna”. Greków jest 10,6 mln a emerytów:
https://athens.trade.gov.pl/pl/aktualnosci/article/a,50521,Srednia_miesieczna_emerytura_w_Grecji_wynosi_95683_euro.html
Kwestia leży teraz co zrobią wyborcy Niemiec i Hiszpanii, bo tak łatwo nie odpuszczą tej greckiej „darowizny”. Jak w centrum europy wygra populizm to będzie koniec.
Co do polskiej giełdy. Do jesieni trudno jest mi sobie wyobrazić jakieś pozytywne czynniki. Giełdy się jakoś trzymają gdyż ciągle zalane są morzem płynności (60mld euro miesięcznie przez EBC i bliżej nieokreślone wielkości od BoJ). Całe to obecne ożywienie jest tak naprawdę bardzo słabe i skończy sie wraz z pompowaniem gotówki.
03/07/2015
Adam KWitamy w unii monetarnej. Transfery fiskalne do mniej wydajnych gospodarek to jest „oczywista oczywistość”. To był jeden z głównych powodów, dla którego UK olało euro. Wiedzieli, że nie da się wytłumaczyć wyborcom, dlaczego mają płacić za Grecję. To tak jakby Warszawa nie chciała płacić za Sosnowiec, bo tam „same lenie mieszkają i mają słaby przemysł”.
Najbardziej co mnie w tym wszystkim szokuje to nagonka mediów. Nie wierzę w teorie spiskowe, więc zwale to na brak profesjonalizmu. Smutne to trochę, bo bez poświęcenia ogromnej ilości czasu, na studiowanie danego tematu, nie można dostać obiektywnej informacji. Chyba nie na tym polega dziennikarstwo, żeby iść po najmniejszej linii oporu i przedstawiać tylko stronę zgodną ze swoją ideologią? Pewnie chodzi tutaj o oglądalność.
@Michał Stopka
„Oficjalne profile na Facebooku polityków/partii”
Może Pan dodać https://www.facebook.com/partiarazem ? Podoba mi się, że piszą odwrotnie o Grecji niż to co można zobaczyć w polskich mediach. Wiem, że ideologicznie to druga strona, ale myślę, że dyskusja z kimś z kim się nie zgadzamy jest bardziej rozwijająca.
03/07/2015
Michał Stopka@ Nino
Tak niestety sytuacja Grecji słabo wygląda, ale myślę, że mówienie, myślenie, że Grecy już nie mają nic do stracenia jest zdecydowanie ryzykowne. Przyzwyczailiśmy się do dobrobytu, pełnych półek w sklepach i wysokich wynagrodzeń (na zachodzie Europy). Ale to nie jest naturlny i oczywisty obraz jeżeli zobaczymy na historię, zresztą nawet niedawną w przypadku europy wschodniej. Więc czy może być gorzej w Grecji? Tak może, jak miliony będą głodowały albo dojdzie do powstania i rewolucji.
@ Adam K
Partia razem? A co to takiego bo nie słyszałem. Dodałem.
Nie wydaje mi się aby głównym problemem i powodem obecnej sytuacji w Grecji były transfery fiskalne z powodu unii monteranej:
1. Tak jak już pisałem i już rozmawialiśmy pod poprzednim wpisem Krach w Grecji a Polska: prawdziwe przyczyny zanim Grecja weszła do strefy euro już była bardzo mocno zadłużona, nie spełniała warunków defycytu budżetowego itd. Po prostu nie powinna wchodzić do unii monetarnej. Jak się łamie podstawowe prawa czy zasady (a właściwie oszukuje aby spełnić te warunki) tak potem jest i nie ma co się dziwić.
2. Tak jak napisał powyżej Nino, podał też link (o tym też kiedyś zrobię oddzielny artykuł), dodatkowym i bardzo ważnym problemem Grecji, ale nie tylko bo i… uwaga, też Hiszpanii jest… struktura demograficzna: osoby w wieku procukcyjnym wersus emeryci. Te dwa kraje, Grecja i Hiszpania: tendencje struktury demograficznej wyprzedzają resztę europy o jakieś 20 lat pod tym względem.
W Grecji obecnie jest około 25% emerytów w strukturze całej ludności. W Polsce jest to około 15%. Proszę sobie wyobrazić jaka byłaby obecna sytuacja Polski gdyby zamiast obecnych około 6 mln emerytów, mielibyśmy ich około 10 mln… czyli prawie dwa razy więcej. Po części problem Grecji to wcześniejsze emerytury ale po części to po prostu efekt starzejącego się społeczeństwa.
3. Idęę transferów fiskalnych spełnia wspólny budżet UE, między innymi Polska otrzymuje na tej podstawie sporo środków, chyba cały czas tak jest w przypadku Grecji, że są beneficjentami netto budżetu UE jeżeli przeliczymy kwoty netto na mieszkańca. Ponadto po to miała środki z UE wcześniej Grecja aby te różnice w rozwoju gospodarczym w sporym stopniu zniwelować. Tylko je przejadła
4. Wielka Brytania nie weszła do strefy euro bo między innymi nie chciała oddawać polityki monetarnej pod jeden twór centralny, bank centralny, którym nie mogłaby sterować i manipulować jakby chciała. To dlatego między innymi oni też skupowali aktywa (QE) już dawno, razem z tym co robił FED. Bo już wtedy przeczuwali co sie święcie jeżeli chodzi o mega zadłużenie gospodarek rozwiniętych
5. Jeżeli chodzi o problemy UE (a nie strefy euro jako takiej), kiedyś bardzo fajne zdanie na temat porównania gospodarki USA i UE przeczytałem w tej książce o której pisałem w tym artykule: Zasada „Koncentracji” w dobie globalizacji, poniżej cytat. Po prostu na rynku globalnym poszatkowana Europa z różnymi, mało znaczącymi państewkami, rządami i firmami, które dodatkowo nie są skoncentrowane, przegrywa konkurencję z resztą świata. A z roku na rok będzie coraz gorzej. Zresztą ta książka jest bardzo iteresująca, pierwszy wpis na jej temat stworzyłem kiedyś tutaj: Analiza fundamentalna i zasada „Koncentracji” firmy na podstawowej działalności
„(…)
Porównanie gospodarek Europy i USA:
Poniżej analiza autora dotycząca Europy i USA, która znajduje się na stronie 50:
„Na różnych obszarach globalizacja oddziałuje na przedsiębiorstwa z różnym natężeniem. Porównajmy Europę i Amerykę. Gdzie mamy do czynienia z większą liczbą korporacyjnych upadków?
Naturalnie w Europie, choć pzyczyny tego stanu rzeczy nie są łatwe do odkrycia. Większość obserwatorów obwinia Europę za wysokie koszty siły roboczej, rozbudowany system pracowniczych przywilejów, wysokie podatki niezbędne do utrzymania rozubodowanych świadczeń socjalnych, a szczególnie za niemożność natychmiastowego zatrudniania i zwalniania pracowników stosownie do potrzeb. Wprawdzie czynniki te niewątpliwie przyczyniają się do pogłębienia marazmu przenikającego Stary Kontynent, jest jednak jeszcze jeden problem, o którym często się zapomina.
W porównaniu z firmami amerykańskimi większość koncernów europejskich ma znacznie szerszy asortyment. Wiele produktów, które robi Siemens, produkowanych jest także przez Geneneral Electric. Ale Siemens wytwarza oprócz tego szeroki wybór komputerów, central telkomunikacyjnych oraz elektroniki, czym nie zajmuje się GE.
Silna konkurencja w dziedzinie komputerów typu mainframe zmusiła General Electric do wycofania się z amerykańskiego rynku komputerowego. Znacznie słabsza konkurencja w Niemczech pozwala Siemensowi utrzymać się w komputerowym biznesie.”
(…)
03/07/2015
PawełPanie Michale
Pozwoli Pan, że odniosę się do części wpisu:
Myślę, że gdyby w Polsce wyszedł jakikolwiek premier, nieważne z jakiej opcji polityczej, i powiedział do Polaków: po po części daliśmy a po części pożyczyliśmy Grecji kilkadziesiąt mld zł na bardzo preferencyjnych warunkach, oni to znowu zmarnowali i chcą kolejną kasę, ale im to wszystko darujemy, następnego dnia musiałby się podać do dymisji (chociaż może się mylę, w Polsce wszystko jest możliwe).
Pamiętam jak pewien Pan Wincent R. powiedział, że Polska w imię solidarności powinna dorzucić 8 mld Euro – i pamiętam, również oburzenie wielu moich znajomych (jak to dobrze, że nie mieliśmy jeszcze Euro) – nie wyobrażam sobie, by o wiele biedniejszy kraj taki jak Polska musiał ratować w imię solidarności społecznej Grecję w której zasiłek jest większyniż nasza pensja mninimalna
Paweł
03/07/2015
Michał Stopka@ Adam K
A i jeszcze: „Najbardziej co mnie w tym wszystkim szokuje to nagonka mediów. Nie wierzę w teorie spiskowe, więc zwale to na brak profesjonalizmu”
Tak jak najbardziej się zgadzam. W wielu mediach w internecie czy w TV można usłyszeć wypowiedzi, że ale jak to, Grecy muszą zaciskać pasa, a kredytodawcy nie muszą tracić części swoich długów i gdzie tu jest sprawiedliwość? Proszę zwrócić uwagę na takie teksty.
To tylko pokazuje, jak mało profesjonalne jest podejście wielu osób w Polsce do kwestii gospodarczych. Przecię taki tekst świadczy, że te osoby nie mają zielonego pojęcia o czym piszą czy mówią, żę prywatni inwestorzy już dawno stracili większość swojej kasy z greckich obligacji, te ponad 100 mld EURo! a teraz wierzycielami są tak naprawdę państwa czyli podatnicy. I te obecne wierzytelności były udzielane na bardzo preferencyjnych warunkach.
03/07/2015
Michał Stopka@ Paweł
Panie Pawle a proszę jeszcze dodatkowo zauważyć, że ich średnie emerytury to około 1 tys. Euro…
Nie to, żebym jakoś strasznie nie lubił Greków bo nie o to chodzi, trzeba jednak złapać pewną perspektywę.
To jest podobnie jak swego czasu w Hiszpanii studencii protestowali i mówili, że oni nie po to studiowali aby mieć pracę zaraz po studiach za śmieszny tysiąc euro…
03/07/2015
NINO@Michał,
„Nie wydaje mi się aby głównym problemem i powodem obecnej sytuacji w Grecji były transfery fiskalne z powodu unii monteranej”
Powód jest tutaj:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Bilans_handlowy_Grecji_2000-2013.JPG
Powyższy cytat to już opis skutku, a obecne „pożyczki” to SĄ to de facto darowizny, czyli transfery fiskalne, bowiem pochodzą z podatków innych obywateli unii. Unia monetarna dała Grecji tanie (relatywnie niżej oprocentowane) kredyty (polacy dostali analogicznie „tanie, bo nisko oprocentowane” franki).
03/07/2015
Michał Stopka@ NINO
Jeżeliby zrobić wykres dla wielu państw na świecie dla lat 2000-2008 bilans handlowy tak wyglądał, też dla USA bo to końcówka mega bąbla zadłużeniowego, gdzie wszyscy się zadłużali: państwa, konsumenci i firmy.
A skoro się zadłużali to mogli importować coraz więcej na kredyt z zagranicy.
Dla krajów typu Polska też to nie wygląda dobrze za te czasu a mieliśy złotówkę. Zobacz na ten wykres u samej góry z ostatniego artykułu http://www.michalstopka.pl/polska-potega-jak-niemcy-juz-jestesmy-eksporterem-netto/
Dlatego do takiej analizy, aby podejść rzetelnie, trzebaby ją zrobić dla całego świata i poszcególnych państw w Europie. Bo bez rzetelnej analizy trudno wyrokować czy było tak czy tak.
To jest też dobry temat do przyjrzenia się na przyszłość :-)
03/07/2015
Michał Stopka@ NINO
No bo zobacz, że deficyt handlwoy może wynikaż c dwóch rzeczy:
a) ze strukturalnego niezrównoważenia gospodarki
b) ale i z gigantycznego życia na kredyt w czasach dobrych dla gospodarki światowej
A to są dwie różne sprawy
A no i co też bardzo ważne, powyższy wykres co wrzuciłeś powinno się dać w procentach do PKB, bo w latach 200-2008 grecka gospodarka bardzo mocno rosła i taka relacja będzie już inaczej wyglądała. Do porównań z innymi krajami też taka relacja jest znacznie lepsza.
03/07/2015
Adam K@Michał Stopka
„W wielu mediach w internecie czy w TV można usłyszeć wypowiedzi, że ale jak to, Grecy muszą zaciskać pasa, a kredytodawcy nie muszą tracić części swoich długów i gdzie tu jest sprawiedliwość?”
Poważnie? Jakie media Pan ogląda? Ja wczoraj widziałem główne wydania serwisów informacyjnych, do tego tvn24bis i parę portali finansowych to główną informacją były dodatki do pensji, które to niby miały pokazać rozrzutność Greków.
@NINO
„Powód jest tutaj: https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Bilans_handlowy_Grecji_2000-2013.JPG”
To nie jest powód tylko skutek.
@Michał Stopka
„Ponadto po to miała środki z UE wcześniej Grecja aby te różnice w rozwoju gospodarczym w sporym stopniu zniwelować.”
Nie ma takich środków, żeby z Sosnowca zrobić Warszawę. Nawet jeśli to w kolejce czekają inni. Zawsze ktoś będzie najgorszy.
@Michał Stopka
„W Grecji obecnie jest około 25% emerytów w strukturze całej ludności. (…) Po części problem Grecji to wcześniejsze emerytury ale po części to po prostu efekt starzejącego się społeczeństwa.”
Tym bardziej dziwi, że EU pozwala na 50% bezrobocia wśród młodych w tych krajach. Niech dalej wypychają młodych za granicę. Dopiero się zdziwią jakie będą potrzebne transfery, żeby utrzymać samych emerytów. W sumie to nic dziwnego, ludzie z Sosnowca też uciekają do Warszawy za pracą, ale trochę trudniej jest wyemigrować do innego kraju.
@”Wielka Brytania nie weszła do strefy euro bo między innymi nie chciała oddawać polityki monetarnej pod jeden twór centralny”
Debata w Izbie Gmin z 1993:
„If country A links its currency to country B which has lower inflation and higher productivity, country A’s currency will be continually overvalued and the currency of country B will be undervalued. A’s exports become dearer, imports become cheaper, the balance of payments deficit grows, factory closures proceed apace, and there is unemployment.
Countries can join a single currency mechanism only if there is real convergence, if their economies are working in the same way and have similar rates of growth, wealth, employment, investment, productivity and labour costs. The treaty does not mention real convergence. As it is a monetarist treaty, all its criteria are monetary. It talks about fiscal deficits and Government debt, rates of inflation and about joining the narrow band of the ERM. There is hardly a word in the treaty about employment.”
http://hansard.millbanksystems.com/commons/1993/apr/19/economic-and-monetary-union#S6CV0223P0_19930419_HOC_482
Ponoć pełno było takich debat w tamtym czasie. Ostatecznie wygrał argument, że nie da się zrobić funkcjonalnej unii monetarnej bez sporych transferów majątku od bogatszych do biedniejszych, na co UK się nie godzi. Dodatkowo inne kraję też się na to nie godziły, a bez takich transferów może dojść do poważnej katastrofy. No i właśnie ją mamy. W kolejce czeka Portugalia, Hiszpania i Włochy.
03/07/2015
Michał Stopka@ Adam K
„No i właśnie ją mamy. W kolejce czeka Portugalia, Hiszpania i Włochy.”
No właśnie Panie Adamie, jeszcze raz podkreślę, że przypadek Grecji jest wyjątkowy i gro obecnych problemów leży po stronie Grecji.
Proszę zobaczyć, że każde z krajów w kłopotach (a właściwie bankructwa) miały stosować te same metody co Grecja, one też wcześniej miały swoje waluty, a jednak, w przeciwieństwie do Grecji, u nich sytuacja jest coraz lepsza:
Dynamika PKB Hiszpanii od paru kwartałów jest naprawdę dobra: http://www.tradingeconomics.com/spain/gdp-growth-annual,
to samo w Portugalii http://www.tradingeconomics.com/portugal/gdp-growth-annual
Irlandii http://www.tradingeconomics.com/ireland/gdp-growth-annual
Jak to wszystko wytłumaczyć? Proszę zauważyć, że akurat Hiszpania, Portugalai i Irlandia były w takiej samej sytuacji jak Grecja. Też miały pakiety pomocowe i musiały przeprowadzać reformy. Dlaczego u nich się dało a w Grecji nie? Przecież też mają euro. A WCZEŚNIEJ MIAŁY SWOJE NARODOWE WALUTY!
Może więc nie chodzi jednak o to czy mamy Sosnowiec i Warszawę ale czy mamy miasto A dobrze zarządzane, z dobrą lokalną gospodarką, i takie samo miasto B, gdzie władze to populiści psujący gospodarkę i nie mający pojęcia jak dobrz zarządzać tym miastem…
03/07/2015
NINO@Michał,
Popełnianie pełnych analiz pozostawię Twojej domenie ;)
Ograniczyłem się tylko to końcowych wniosków.
Co do przykładu USA. To prawda, bardzo dzielnie hodowali i nadal hodują swój deficyt na rzecz Chin, tylko że oni mają własną walutę i potrafią ten fakt całkowicie i bezwzględnie wykorzystać. PEGowanie kursu RMB do USD traktują wręcz jako wyraz niemal agresji militarnej, co niejednokrotnie wyrażali na wszelkie możliwe sposoby.
Zwróć uwagę że nawet teraz EUR jest mocniejsze od USD co powinno wydawać się dziwne ale tylko do momentu gdy popatrzymy jak mocno FED ingeruje w rynek.
W przypadku Grecji wiadomo, że chodzi o kredyt a nie o kwestie strukturalne. 80% ich gospodarki to usługi (i to nie finansowe), tylko 4% to rolnictwo , przemysł wręcz celowo zlikwidowali.
Te mocne wzrosty PKB to tez nie jest pełna prawda, biorą pod uwagę że oni masowo fałszują statystki, a ponadto jak sami przyznają przez ostatnie 5 lat stracili 25% PKB:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:GreeceEconomyGDPEnglish.png
03/07/2015
Michał StopkaNawet we Włoszech te trendy na dynamice PKB też są coraz lepsze, chociaż akurat makroniarze nie były pod ścianą jak Hiszpania, Portugalia i Irlandi i w ostatnich latach nie musiały przeprowadzać głębokich reform, jak te cytowane państwa. Swoją drogą Włosi i Włochy pod względem etosu pracy i socjalu są trochę podobni do… Greków właśnie
Tutaj jest dynamika PKB Włoch: http://www.tradingeconomics.com/italy/gdp-growth-annual
03/07/2015
Adam K@”Proszę zauważyć, że akurat Hiszpania, Portugalai i Irlandia były w takiej samej sytuacji jak Grecja. Też miały pakiety pomocowe i musiały przeprowadzać reformy. Dlaczego u nich się dało a w Grecji nie? Przecież też mają euro…”
Tak, 50% bezrobocia wśród młodych i się udało :) Na razie chłopcem do bicia jest Grecja. Jak się to skończy to wtedy oczy zwrócą się na Portugalię i dowiemy się jacy to oni są leniwi. No chyba, że EZ się ugnie i będziemy mieli kolejne lata „reform”. Proszę zauważyć, że dewaluację można przeprowadzić na różne sposoby. Obniżanie pensji, emerytur, kosztów pracy itd. To też ma swoje limity. Rozumiem, że jak emerytury i prawo pracy będą na poziomie Bantustanu to wtedy będą rozsądne.
@Analiza deficytu handlowego
„Dlatego do takiej analizy, aby podejść rzetelnie, trzebaby ją zrobić dla całego świata i poszcególnych państw w Europie.”
To, może ja trochę uproszczę. Żeby ktoś miał dodatni bilans to ktoś musi mieć ujemny. Wszyscy nie mogą być eksportową potęgą https://en.wikipedia.org/wiki/Current_account#/media/File:Cumulative_Current_Account_Balance.png
Jeżeli, ktoś dużo eksportuje to normalnie jego waluta powinna się umacniać. Co powinno prowadzić do zmniejszenia jego eksportu. Niestety niektóre kraje sztucznie zaniżają wartość swojej waluty, robiły to między innymi Chiny. Natomiast Niemcy, zaniżają wartość swojej waluty poprzez problemy południa. Przewrotnie można powiedzieć, że fundują swoją politykę eksportową na bezrobociu i tragedii ludzkiej. To utrzymuje ich eksport konkurencyjnym na rynku światowym. O tym się w mediach nie słyszy.
03/07/2015
Michał Stopka@ Adam K
Tak, 50% bezrobocia wśród młodych i się udało :)
Panie Adamie proszę być poważnym.
To jest oczywiste, że jak gospodarka się restrukturyzuje na taką skalę, to bezrobocie rośnie drastycznie.
Ale to bardzo ładnie zobaczy Pan w artykule o Cyklu Kondratiewa, o ile go napiszę :-) dlaczego.
To znaczy jak w ramach pięciesięcioetniego cyklu zachowują się zyski pracowników (wynagrodzenia razy liczba zatrudnionych) i przedsiębiorców (zyski firm).
Ponadto w Polsce też jest wysokie bezrobocie wśród młodych a dodatkowo kilka mln osób wyjechało, w większści młodych, a przecież mamy złotówkę. Gdyby nie wyjechali pewnie bezrobocie byłoby większe niż te 50%
03/07/2015
Michał Stopka@ Adam K
„Natomiast Niemcy, zaniżają wartość swojej waluty poprzez problemy południa. Przewrotnie można powiedzieć, że fundują swoją politykę eksportową na bezrobociu i tragedii ludzkiej. To utrzymuje ich eksport konkurencyjnym na rynku światowym. O tym się w mediach nie słyszy.”
Może tak, może nie, to też trzebaby zbadać dokładnie przez szczegółową analizę.
Na pierwszy rzut oka, jak zobaczy Pan na wykres EUR/USD długoletni, to przecież EURO było bardzo silne przez wiele lat (czyli się umacniało a nie osłabiało).
Jeszcze parę miesięcy temu, zanim ECB zaczęło drukować pieniądze przez skup katywów, Euro było na historycznych szczytach. Proszę zobaczyć na ten wykres za ostatnie kilkadziesiąt lat: http://stooq.pl/q/?s=eurusd&c=mx&t=c&a=lg&b=0
Tak więc ta opinia o Niemcach, przynajmniej na pierwszy rzut oka, nie do końca jest chyba uzasadniona
03/07/2015
Michał Stopka@ Adam K
Natomiast ten link powyżej: proszę zauważyć, że bilans handlowy (eksport netto: eksport minius import) to co innego niż rachunek bieżący (current account), gdzie wchodzą do niego również np. transfery i inne dochody, więc ten wykres chyba nie bardzo oddaje sedno naszych rozważań na temat bilansu handlowego Grecji i innych państw
03/07/2015
Adam K@”Na pierwszy rzut oka, jak zobaczy Pan na wykres EUR/USD długoletni, to przecież EURO było bardzo silne przez wiele lat (czyli się umacniało a nie osłabiało).”
Euro nawet nie ma 20 lat, jeden większy kryzys i wszystko zaczyna się rozpadać. Ja się z tego nie cieszę, bo jestem za głęboką integracją.
@”Tak więc ta opinia o Niemcach, przynajmniej na pierwszy rzut oka, nie do końca jest chyba uzasadniona”
To nie są moje pomysły, tylko takie opinie ekonomistów krążą po internecie. Tylko, że hobbystyczna analiza tego zajmuje miesiące. Trzeba sobie zbudować modele dla różnych zagadnień, żeby sprawdzać czy to ma sens. Ciężko się to tłumaczy w paru zdaniach komentarza. Jeden przykład http://blog.mpettis.com/2014/05/some-things-to-consider-if-spain-leaves-the-euro/
@”proszę zauważyć, że bilans handlowy (eksport netto: eksport minius import) to co innego niż rachunek bieżący”
Tak, ale bilans handlowy to jest główna część rachunku bieżącego, więc myślę że się Pan czepia ;)
03/07/2015
Michał Stopka@ Adam K
No OK, trochę się czepiam :-)
03/07/2015
Michał StopkaZ tą nieszczęsną Grecją to jeszcze jest taki główny problem co pokazałem na mapce na początku: geograficzna lokalizacja.
Z tego względu, że na granicach są państwa słabo rozwinięte, wzrost wymiany handlowe nie nastąpił na tak dużą skalę, że był w stanie przyczynić się do odpowiedniego wzrostu gospodarczego w Grecji.
Po prostu Grecja nie była uczestnikiem specjalizacji produkcji/usług w ramach Unii Europejskiej, jak to nastąpiło czy nadal następuje w innych państwach UE, które blisko siebie są zlokalizowane.
Gdyby nie to, myślę że Grekom byłoby łatwiej. A tak, jedyne co oni mogą zaoferować w Europie to turystyka. A ta się załamała po upadku Lehman Brothers w 2008 roku bo konsument w Europie bardzo mocno odczuł kryzys.
Po prostu zespół kilku negatywnych czynników się skumulował i mamy to co mamy
03/07/2015
Adam KOstatnio coś czytałem, że Chiny mocno inwestowały w greckie porty. To jest chyba niezły przyczółek dla handlu Chiny-UE. Może nie będzie tak źle.
03/07/2015
NINOTo jeszcze dla tych którzy jeszcze nie odpłynęli w oparach piątkowego gorąca ;) ciekawostka w temacie w jakim kierunku będą szły negocjacje Greków.
Otóż MFW opublikował (nieopatrznie?) raport nt. Grecji (wczoraj)
http://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2015/cr15165.pdf
Tsipras już podłapał, że jest tam mowa o potrzebie redukcji zadłużenia (przy czym on mówi o 30% długu a MFW o 30% w relacji do PKB – PKB to coś koło 200mld euro a dług to 320mld euro). Oczywiście papier i wyborca wszystko przyjmie ;), tylko mnie naszła taka refleksja. Proszę sobie wyobrazić że ktoś Polsce daje 200mld euro (100mld liczę dla pierwszego haircut i drugie 100 teoretycznie teraz po myśli Tsiprasa) w ciągu 5 lat. Ta kwota to 45% aktualnego polskiego PKB (a Grecja ma 4x mniej mieszkanców). Jakie byśmy tu mieli igrzyska, ferie i pomysły za tą kasę! PKB by nam rosło po 8%/rok. To tak w kwestii skali porównawczej. Miłego weekendu.
03/07/2015
stanbravo za artukuł
03/07/2015
Adam K@NINO
Przecież Grecy tych pieniędzy nie zobaczą… ECB wstuka na klawiaturze +200 mld, żeby można było banki otworzyć i przywrócić obieg pieniądza. Bo takie zawieszenie działalności gospodarczej to są dopiero realne straty. Nie ma co się podniecać tymi kwotami, to szczegół techniczny. Liczy się realna gospodarka.
Poza tym, jak byś dał Polsce 200 mld euro to by tylko inflacja poszła w górę i wszystko zjadła ;) Tak przynajmniej mówią Korwinowcy, kiedy proponuję dodrukować trochę złotówki.
04/07/2015
Sigfrid von Ruhafestw co grają Grecy? w EURO, które jest wartością stulecia i Berlin zapłaci Grekom ile chcą ale Grecy jednak zredukują swoje koszty. Tak to będzie rozegrane.
04/07/2015
DamianCzy jesteś w stanie obliczyć o ile średnio rocznie dodatkowo rósł Grecki PKB dzięki samemu efektu zadłużania w latach 2000-2009 oraz póżniej? 3%, %5 czy może 10%. Ciekawe jakby wyglądał wykres wzrostu PKB grecji, gdyby odjąć od faktycznego wzrostu PKB kwoty przyrostu zadłużenia.
04/07/2015
DamianA w sumie może lepiej to pokazywać od początku lat 90-tych.
04/07/2015
Adam K@Damian
Najpierw trzeba zrozumieć co to jest zadłużenie… im bardziej gospodarka się rozwija, tym bardziej rośnie dług.
Wracając do Grecji, mam taki prosty model obecnej sytuacji, który trzymam z tyłu głowy jak próbuje zrozumieć co się dzieję. Jeżeli bym zaczął od prawa Saya (produkty kupują produkty) to po zagregowaniu sytuacja by by wyglądała mniej więcej tak: Grecy kupili od Niemców samochód w zamian za dwie tony oliwy. Tylko, że teraz nie mają co jeść i proszą Niemców o 100 litrów oliwy na przeżycie. Jaki z tego wniosek? Grecy to oszuści, którzy żyją ponad stan. Niemcy są wkurzeni bo dostali mniej za samochód niż chcieli.
Teraz co się stanie jak wprowadzimy pieniądz. W tej sytuacji mamy greckiego przedsiębiorce, szefa piekarni. Zatrudnia piekarzy, płaci podatki, uczciwy człowiek. Uzbierał sobie na nowe Audi, kupił od Niemca za gotówkę. Natomiast Hans, nie chce kupić oliwy. Woli kupić niemieckie wino, a resztę zaoszczędzi. Jako, że import nie zmniejsza PKB to wszystko wydaję się ok. Tylko, że tak właśnie wycieka pieniądz z Grecji. Teraz jak przychodzi czas zapłaty emerytur to rząd musi skądś ten pieniądz wziąć. Kogo w takiej sytuacji mamy winić? Uczciwego greckiego przedsiębiorce, który kupił samochód? Oszczędnego Niemca, który nie chciał nic z Grecji? Czy rząd który wydał 10% PKB na emerytury? Kto żyje ponad stan?
Mam wrażenie, że Troika próbuję naprawić tą sytuację poprzez bankructwo tego greckiego przedsiębiorcy, żeby żadnego samochodu z Niemiec już nie kupował :) Oczywiście to jest bardzo prosty model, rzeczywistość jest dużo bardziej skomplikowana.
04/07/2015
Diwad1234Jak według Ciebie jest możliwe wyjście z Strefy Euro?
Jak to wygląda prawnie, ile czasu by to zajęło? Czy jest w ogóle możliwe?
Grecja 2015 vs USA 2011?
http://myalterfinance.blogspot.com/2015/07/grecja-2015-usa-2011.html
04/07/2015
DromiPanie Michale proszę bardziej promować wielodzietność. To w końcu najlepsze zabezpieczenie na starość i zabezpieczenie narodu na przyszłe turbulencje. Czas odwrócić destrukcyjny trend. Warto o tym mówić, bo to niesłychanie istotne w momencie naszej zapaść narodowej (to jest tragedia narodu, bo giniemy masowo) i naporu na Europę dzikich islamistycznych hord (z czym można sobie poradzić tylko będąc wystarczająco licznymi i tożsamościowo silnymi).
Co do problemu marginalizacji Europy w dobie globalizacji, a dokładniej Polski w Europie i na Świecie to jest dla nas prosta recepta. Skoro jesteśmy tacy mali stańmy się więksi o wiele wiele więksi. Nie przez obcą i niekompatybilną na wielu płaszczyznach imigracje (z pominięciem tych nie różniących się od nas ani krwią ani językiem ani kulturą, bo wszyscy Słowianie jedna bliska rodzina i to też w rozsądnych pochłanialnych granicach), szkodliwą dla przetrwania naszego narodu w naszym własnym tradycyjnym kształcie, ale przez produkcję własną ;)
Narody potrafiły rosnąć błyskawicznie ludnościowo. Po każdej wielkiej wojnie populacja odbudowywała się naturalnie, niesłychanie szybko i do tego znacznie ponad pułap startowy.
Nic nie stoi na przeszkodzie by z dogorywającego, starzejącego się może max 36-milionowego narodu polskiego nie mógł w krótkim czasie 50 lat urosnąć 300 milionowy europejski tygrys.
Podwójmy prędko nie tylko PKB (bo to podstawa, od warunków materialnych zależy skłonność do dzietności, w czasach promujących bezdzietność i lekkie życie tym bardziej), ale i populację, a wtedy baza do rozwoju i ekspansji będzie znacznie stabilniejsza i efektywniejsza. Zobaczymy jak będzie to szło Węgrom.
W końcu jesteśmy Słowianami, potrafimy błyskawicznie zbudować przewagę ludnościową jak w czasach antycznych i wcześniej w czasach indoeuropejskiej ekspansji. Tak jak pisano w biblii, zabić jednego człowieka to jak zabić naród, dać mu życie to jak dać życie narodowi. Wystarczy dać kilku warunki, a Polska ruszy z kopyta (większość krajów z młodymi płodnymi cywilizowanymi populacjami ma wyższy wzrost i nie mają problemów ze starzeniem i systemami emerytalnymi)
13/07/2015
AdamW ramach ciekawostki co o tym sądzicie?
http://bezuzyteczna.pl/reakcja-inwestorow-na-wybor-215299
według tego demota od czasu wyborów Andrzeja Dudy ciągle notujemy spadki. Przypadek czy inwestorom się to po prostu nie spodobało?
03/08/2015
NINOA czemu na blogu taka zupełna, przerażająca cisza nastała? ;)
Przegapiłem jakiegoś newsa, czy może trwają jakieś warsztaty „w realu” wg scenariusza wzmiankowanego w poniższym wpisie sprzed dwóch lat? :)
http://www.michalstopka.pl/jak-rozpoznac-szczyt-i-dolek-na-pkb-w-cyklu-koniunkturalnym-poczatek-tvn-cnbc-wrzesien-2007-zamkniecie-2013/
03/08/2015
Michał StopkaNie, nie ;-) To raczej cisza przed burzą.
Po pierwsze akurat miesiąc temu moja córeczka zacząła chodzić, a że sią nią opiekuję w domu, nie muszę mówić, że wprowadziło to totalny zamęt w moje działania blogowe. Do tego lato, piękna pogoda. Szkoda siedzieć z dzieciakiem w domu kiedy właśnie stawiło pierwsze kroki.
A po drugie, akurat w lipcu prowadziłem kilka projektów, które będą procentowały w drugiej połowie roku więc dokończenie obiecanegao wpisu o Cyklu Kondratiewa zeszło niestety na dalszy plan. Do tego miałem też pierwszy dzień szkolenia stacjonarnego, do którego zawsze potrzebuję kilka dni na przygotowanie się.
No i co też ważne, po spadkach po Grecji, przyglądałem się mocno kilku spółkom, co też dodatkowo mnie mocno absorbowało.
Podsumowując, warsztaty będą ale w kolejnych miesiącach bo mam w planie między innymi spotkać się z czytelnikami w różnych miastach Polski.
Zresztą wystarczy śledzić wpisy na Facebooku, tutaj w lipicu całycz czas coś się działo: https://www.facebook.com/MichalStopkaInwestorProfesjonalny
17/06/2016
dimitriswykres Dług publiczny do PKB (Grecji) jest błędny. Tzn. oparty o sfałszowane dane – od roku 2002 dług publiczny gwałtownie wzrastał. Zresztą w Pańskim artykule brak najważniejszego wykresu – DEFICYTU WYMIANY Z ZAGRANICĄ. Wartości malejącej do roku 2001, 8 mld USD, z łatwością wypełniane przez Greków turystyką, flotą, przekazami z zagranicy – potem ostry wzrost do 45 mld USD w roku 2008. Czyli dyskusja o długu publicznym, to w ogóle fałszywy trop poszukiwania przyczyn kryzysu. Bez żadnego długu, kryzys gospodarczy także musiałby nastąpić, tyle, że szybciej.