Cykl Kondratiewa: długoterminowy cykl trwający 50-60 lat
Dzisiaj podzielę się z Wami moimi spostrzeżeniami na temat kryzysu finansowego i „credit crunch”, którego byliśmy świadkami na przełomie 2008/2009 roku. Bardzo ciekawą koncepcją tłumaczącą źródła kryzysu jest, trwający około 50-60 lat, Cykl Kondratiewa.
Jest to pierwsza analiza z serii 8 artykułów edukacyjnych, pozostałe znajdziecie poniżej:
- Krach i Wojna: pięćdziesięcioletni Cykl Kondratiewa a granice kreowania długów
- Analiza krachu 1929 i wielkiej depresji po 1929 roku
- Demografia Japonii a demografia Polski: wpływ na giełdę, gospodarkę i inflację
- Co wpływa na kursy walut? Jakie są teorie dotyczące kształtowania się kursów walut w krótkim i długim okresie czasu?
- Fundamentalna analiza rynku złota
- Fundamentalna analiza rynku ropy naftowej
- Fundamentalna analiza rynku gazu
- Fundamentalna analiza rynku miedzi w kontekście KGHM
Poniżej piszę o:
- Cykl Kondratiewa: twórca
- Cykl Kondratiewa: tło historyczne
- Cykl Kondratiewa teoria: cykl kreacji długu oraz nowe technologie
- Cykl Kondratiewa teoria a praktyka
- Cykl Kondratiewa: moje spostrzeżenia
- Cykl Kondratiewa a zadłużenie Polski za czasów PRL
- Cykl Kondratiewa: dlaczego obecny cykl trwa dłużej a credit crunch pojawił się dopiero w 2008 roku po upadku Lehman Brothers
- Cykl Kondratiewa: dług do PKB wyznacznikiem pory roku w której jesteśmy
- Cykl Kondratiewa a polityka Banków Centralnych: dlaczego QE nie powoduje inflacji
- Cykl Kondratiewa: krach i wojna
- Cykl Kondratiewa: czy w takim razie czeka nas wojna?
- Cykl Kondratiewa a ceny złota
- Co dalej ze złotem? Co podpowiada Cykl Kondratiewa?
- Cykl Kondratiewa: jesteśmy już w wiośnie
- Cykl Kondratiewa: podsumowanie
Cykl Kondratiewa: twórca
Twórcą koncepcji tak długiego cyklu jest Nikołaj Kondratiew. Rosyjski ekonomista, który w 1925 roku opublikował wyniki swojej pracy. Na podstawie długoterminowych danych statystycznych dotyczących gospodarek Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii oraz USA postawił tezę, że istnieją długoterminowe i co ważne, regularne cykle dotyczące rozwoju gospodarczego tych państw.
Jest to o tyle ciekawe, że Kondratiew w swojej pracy celnie przewidział, że właśnie zbliża się wielki krach i depresja. Taki rozwój sytuacji rzeczywiście miał miejsce. Zaledwie kilka lat później, w 1929 roku, nastąpił krach światowy, który doprowadził do depresji i II wojny światowej.
Kondratiew w swojej pracy słusznie przewidział też, że skończyła się era rolnictwa a Rosja powinna skoncentrować się na przemyśle. Niestety było to w sprzeczności z koncepcją Stalina, który postawił właśnie na rolnictwo (kolektywizacja). Doprowadziło to do aresztowania Kondratiewa i ostatecznie rozstrzelania w 1938 roku.
Cykl Kondratiewa: tło historyczne
Zanim szczegółowo opiszę teorię Kondratiewa warto zwrócić uwagę na kilka ważnych czynników.
Ostatnie kilkaset lat w światowej gospodarce to silny rozwój kapitalizmu. W kapitalizmie dochody dzielone są pomiędzy właścicieli kapitału (zyski) oraz właścicieli pracy (wynagrodzenia).
I tutaj pojawia się problem. W momencie pogorszenia sytuacji gospodarczej przedsiębiorcy mają automatycznie mniejsze zyski. Jednak pracownicy nie akceptują obniżek swoich zysków (pensji). Dlatego w momentach kryzysowych jedynym sposobem zmniejszenia zysków pracowników (puli środków na wynagrodzenia) jest wzrost bezrobocia.
Kapitalizm to też świat, gdzie istnieje możliwość zadłużania się. To jest bardzo ważna rzecz w kapitalizmie. Trzy obszary, gdzie istnieje możliwość zaciągana długu to dług dla firm, dług dla konsumentów oraz dług państwa.
Duże zmiany w rozwoju ludzkości a przez to i gospodarki następują ze względu na postęp technologiczny.
Na to wszystko nakładają się okresy inflacji i deflacji. Ich źródłem może być zwykłe działanie popytu/podaży, ale i mogą być one powodowane polityką fiskalną oraz monetarną.
Od strony społecznej procesy gospodarcze wymuszają zmiany. Zmiany te często są rewolucyjne ponieważ pojawiają się nowe grupy społeczne, które zyskują na znaczeniu. A stare grupy społeczne, które do tej pory dominowały, tracą, ale nie chcą oddać władzy.
Dodatkowo, patrząc na historię, przy okazji dużych zmian gospodarczych oraz społecznych często dochodziło do wojen.
Bardzo ważną częścią świata w którym żyjemy jest też świat polityki. Społeczeństwo chce „chleba i igrzysk” więc politycy dają to czego chce społeczeństwo. Oczywiście aby spełnić polityczne obietnice, dzieje się to za sprawą wzrostu zadłużenia.
Jest jeszcze jeden bardzo ważny czynnik, na który warto zwrócić uwagę: ja nazywam go „pamięć pokolenia”. Każde pokolenie jest silnie związane z jakimś okresem jak boom, depresja czy wojna. Na przykład Nasze babcie i dziadkowie pamiętają okres wojny. Ale Nasi rodzice już nie bo wychowali się w poprzednim systemie. A młodsze pokolenie nie pamięta już nawet czasów przed upadkiem poprzedniego systemu.
To ma bardzo poważne konsekwencje ponieważ każde pokolenie, ze względu na swoje doświadczenia, inaczej postrzega otaczający świat. Na przykład inaczej podchodzi do kwestii zadłużania się. Ponadto jest optymistycznie lub pesymistycznie nastawione do otaczającego świata. A to ma ogromny wpływ na gospodarkę.
Ponadto każde kolejne pokolenie ponosi konsekwencje i skutki działań poprzednich pokoleń. I nic nie mogą z tym zrobić bo na przykład nie dane pokolenie podejmowało decyzje, zaciągało zobowiązania itd.
Cykl Kondratiewa teoria: cykl kreacji długu oraz nowe technologie
Według koncepcji Kondratiewa postęp technologiczny nie następuje równomiernie. Ważne wynalazki pojawiają się co jakiś czas. Potrzeba sporo czasu aby nowe technologie rozprzestrzeniły się na wszystkie dziedziny życia człowieka.
Wraz ze zmianami technologicznymi następuje cykliczny wzrost zadłużenia społeczeństwa. Innymi słowy gospodarka lewarowana jest cyklicznie. Po krachu, depresji i wojnie poziom długu jest bardzo niski. W miarę upływu czasu następuje lewarowanie długiem państwa, konsumentów i firm. Dzieje się to do momentu gdy dług jest tak gigantyczny, że następuje krach, depresja i wojna. W ten sposób następuje redukcja długów, pojawiają się nowe wynalazki i rozpoczyna się nowy cykl.
Według Kondratiewa proces dużych zmian technologicznych i kreacji długu ma cykliczny charakter. Trwa około 50-60 lat (średnio 54 lata). Cały cykl składa się z czterech etapów, inaczej nazywanych falami lub porami roku:
- Wiosna
- Lato
- Jesień
- Zima
Każda fala trwa 10-20 lat (średnio około 14 lat)
Poniżej grafika przedstawiająca interpretację jak wyglądają Cykle Kondratiewa:
Źródło: kondratieffwinter.com
Cykl Kondratiewa: przebieg poszczególnych faz cyklu
1. Wiosna
- Wzrost gospodarczy
- Niska inflacja
- Hossa na rynku akcji
- Bessa na rynku złota
- Niski poziom zadłużenia, który stopniowo będzie rósł
- Niski poziom zaufania (wiosna następuje po okresie zimy, czyli depresji, kryzysu finansowego i wojnie)
2. Lato
- Wolniejszy wzrost gospodarczy
- Mocny wzrost inflacji
- Bessa na giełdzie
- Hossa na rynku złota (w konsekwencji wysokiej inflacji)
- Mocna stymulacja fiskalna i monetarna (ale ograniczana wysokimi stopami procentowymi ze względu na wysoką inflację)
- Na początku lata pojawia się wojna letnia
- Napoleon (pierwszy cykl)
- Wojna secesyjna (drugi cykl)
- Pierwsza wojna światowa (trzeci cykl)
- Wojna w Wietnamie (czwarty cykl)
3. Jesień
- Wzrost gospodarczy napędzany znacznym wzrostem długu
- Dynamiczny spadek inflacji
- Silna hossa na giełdzie oraz na rynku obligacji
- Ceny nieruchomości osiągają bardzo wysokie ceny
- Bessa na złocie
- Bardzo wysoki poziom zaufania (konsumenci, firmy, politycy)
- Gigantyczny wzrost długu publicznego i prywatnego
4. Zima
- Credit crunch
- Bankructwa firm, banków, państw
- Depresja
- Bardzo wysokie bezrobocie
- Delewarowanie gospodarki
- Deflacja (niskie stopy procentowe nie powodują wzrostu akcji kredytowej)
- Na giełdzie bessa
- Załamanie cen nieruchomości, obligacji, surowców
- Hossa na złocie (ze względu na brak zaufania i obawy o bankructwa)
- Spadek zaufania, niepokoje społeczne, rewolucje
- Wojna w konsekwencji krachu, depresji i szukania winnych kryzysowi
Poniżej grafika przedstawiająca powiązanie pomiędzy poszczególnymi falami cyklu Kondratiewa a giełdą i inflacją:
Źródło: kondratieffwinter.com
Cykl Kondratiewa teoria a praktyka
Tyle na temat teorii. Jak jednak obecnie wygląda praktyka? Jeżeli wierzyć w Cykl Kondratiewa, podstawowa zasada jest taka, że trwa on około 50-60 lat. W przeciwnym wypadku trudno mówić o cyklu czy użyteczności takiego modelu.
Patrząc na powyższą grafikę, pierwsze cykle rzeczywiście były dosyć regularne. Natomiast od 1940/1950 roku minęło już ponad 70 lat. Czyli znacznie więcej niż szacowane średnio 54 lata. Powstaje więc pytanie czy cykl Kondratiewa rzeczywiście nadal istnieje?
Cykl Kondratiewa: moje spostrzeżenia
Analizując koncepcję Kondratiewia natknąłem się na poniższą grafikę. Została zrobiona dziesięć lat wcześniej niż grafika powyżej. Dodatkowo pod grafiką umieściłem teoretyczny przebieg poszczególnych fal cyklu pod względem historycznych wydarzeń:
Źródło: kondratieffwinter.com/blog/?page_id=71
Zauważmy, że kilkanaście lat temu szacunki trwania obecnego Cyklu Kondratiewa to było już około 60-70 lat (czyli 10 lat krócej niż pierwszy wykres). A zima miała zakończyć się około 2010 roku.
Cykl Kondratiewa: czego nie mógł wiedzieć Kondratiew
Najciekawsza jest jednak poniższa grafika, która pochodzi z czasów, kiedy nie było jeszcze internetu (książka lata sześćdziesiąte):
Źródło: www.angelfire.com/or/truthfinder/index22.html
Na powyższej grafice widzimy, że:
- Dołek obecnego cyklu (koniec zimy) powinien mieć miejsce około 2000 roku
- Dzięki temu cykl Kondratiewa trwałby idealnie według średniej: około 55 lat
- A sama zima powinna rozpocząć się pomiędzy rokiem 1980 a 1990 (wtedy też powinna być wojna)
I tak też dokładnie by było (!). Tylko Kondratiew w 1925 roku nie mógł przewidzieć bardzo ważnej rzeczy. Że dwudziesty wiek to będzie jednoczesne funkcjonowanie dwóch systemów gospodarczych: kapitalizmu i komunizmu.
Zauważmy, że w regionach świata, gdzie był komunizm, wszystko ponownie idealnie potoczyło się według teorii Kondratiewa. Dlaczego?
Cykl Kondratiewa a zadłużenie Polski za czasów PRL
Na przykład, pomimo komunizmu, od 1945 roku Polska przeszła pełen cykl Kondratiewa pod względem zadłużenia (wiosna, lato oraz jesień). Ostatecznie zakończył się on niemożnością spłaty długu i bankructwem gospodarki i państwa polskiego.
Czyli rozpoczęła się… zima (podobnie jak w pozostałych krajach komunistycznych). Więcej na temat historii wzrostu polskiego długu z tamtych lat przeczytacie tutaj: zadłużenie zagraniczne PRL oraz tutaj zadłużenie krajowe PRL
Z pierwszego linku powyżej pochodzi poniższa tabela pokazująca stopniowy wzrost długu zagranicznego Polski (mld dolarów amerykańskich):
Dług zagraniczny (i krajowy) ostatecznie wzrósł do takich rozmiarów, że Polska nie była w stanie nie tylko go spłacić ale również obsługiwać jego kosztów.
Jedyna różnica w stosunku do poprzednich cykli Kondratiewa jest taka, że po raz pierwszy w historii upadek poprzedniego systemu odbył się bezkrwawo i bez wojny. Innymi słowy w 1989 roku po raz pierwszy nie było wojny. Wojny, która zawsze wcześniej była w momencie krachu i depresji (okolice stanu wojennego to bardzo mocne załamanie gospodarcze w Polsce, lata osiemdziesiąte gospodarka polski też słabo sobie radziła).
Zauważmy, że po załamaniu komunizmu ceny surowców były w bessie przez cały okres lat dziewięćdziesiątych. Upadł przemysł ciężki w krajach bloku komunistycznego. A był on głównym konsumentem surowców. Dołek został ustanowiony dopiero w roku 2003: można połączyć to właśnie z końcem zimy według Cyklu Kondratiewa.
Bardzo dobrze widać to na przykład na wykresie miedzi:
Tak więc zachowanie cen surowców od początku tego wieku to nie tylko kwestia np. rozwoju Chin ale również wynik zakończenia „zimy” Kondratiewa w krajach postkomunistycznych.
Cykl Kondratiewa: dlaczego obecny cykl trwa dłużej a credit crunch pojawił się dopiero w 2008 roku po upadku Lehman Brothers
W związku z istnieniem w dwudziestym wieku równolegle dwóch systemów: kapitalizmu i komunizmu, po upadku komunizmu kapitalizm został wyeksportowany do krajów postkomunistycznych. A to ma dwie bardzo ważne konsekwencje:
- Dzięki temu cykl Kondratiewa w krajach kapitalistycznych został przedłużony. A credit crunch odłożony aż do 2008 roku (bo państwa zachodnie mogły dokonać dalszej ekspansji a przez to odsunąć w czasie realizację „zimy” Kondratiewa).
- W krajach postkomunistycznych, również Polsce, jesteśmy w innej fazie Cyklu Kondratiewa. Odliczając pięćdziesiąt lat od roku 1989 otrzymujemy kolejny podobny moment około roku 2039.
Idąc tym tropem obecnie jesteśmy w Polsce w połowie Cyklu Kondratiewa. Gdzieś w okolicach lato/jesień. Od upadku poprzedniego systemu w 1989 roku minęło 27 lat. Czyli jest to dokładnie połowa Cyklu Kondratiewa trwającego średnio 54 lata.
Cykl Kondratiewa: dług do PKB wyznacznikiem pory roku w której jesteśmy
Do takiego samego wniosku dojdziemy jeżeli zobaczymy na przykład na poziom długu publicznego do PKB w różnych krajach.
Generalna zasada powinna być taka, że niskie poziomy długu do PKB charakteryzują państwa które są we wcześniejszej fazie Cyklu Kondratiewa. Niskie to znaczy relacja dług do PKB w wysokości niskie kilkadziesiąt procent.
Natomiast państwa gdzie dług do PKB jest znacznie wyższy: jest to okres zimy Kondratiewa.
Na poniższej grafice na zielono to niski wskaźnik dług do PKB. Natomiast odcienie czerwieni to kraje gdzie dług do PKB ma wysokie poziomy (można kliknąć aby powiększyć):
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/D%C5%82ug_publiczny
W przypadku Polski relacja długu publicznego do PKB za ostatnie kilkadziesiąt lat również potwierdza tezę dotyczącą obecnej fazy cyklu. Poprzedni system załamał się po osiągnięciu wysokich poziomów długu do PKB. System upadł, część długu została umorzona, i cykl zadłużania znowu trwa w najlepsze.
Uwaga: do roku 1989 jest tylko dług zagraniczny. Stopniowy wzrost wskaźnika dług do PKB w poprzednim systemie miał więc w rzeczywistości jeszcze wyższą relację bo dług krajowy był ukryty zgodnie z tym linkiem (można kliknąć aby powiększyć):
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/D%C5%82ug_publiczny
Cykl Kondratiewa a polityka Banków Centralnych: dlaczego QE nie powoduje inflacji
Zgodnie z koncepcją rosyjskiego ekonomisty procesy inflacyjne mają odmienny przebieg w zależności od pory roku. Dla przypomnienia:
- Wiosna: Niska inflacja
- Lato: Mocny wzrost inflacji
- Jesień: Dynamiczny spadek inflacji
- Zima: Deflacja (niskie stopy procentowe nie powodują wzrostu akcji kredytowej)
Cykl Kondratiewa oparty jest na cyklu kreacji długu. Można to porównać do balonu. Początkowo zlewarowanie gospodarki jest niskie więc mamy niską inflację. W miarę jak przy użyciu polityki fiskalnej i monetarnej pompuje się coraz więcej pieniędzy w gospodarkę, coraz mocniej rośnie też inflacja. Balon staje się coraz większy.
Stopniowo dalsze zadłużanie przynosi jednak coraz mniejsze efekty. Balon jest już tak duży, że coraz trudniej go pompować. W pewnym momencie przychodzi credit crunch (krach) czyli balon pęka.
Zgodnie z powyższą koncepcją pompowanie pieniędzy w gospodarkę powoduje inflację tylko do pewnego czasu (wiosna, lato, jesień). W zimie pompowanie pieniędzy, czyli QE, spowoduje jedynie powstrzymanie krachu czyli pęknięcie balonu (zlewarowanej do granic możliwości gospodarki). Nie będzie deflacji ale i trudno o inflację skoro kreacja długu nie następuje (w latach trzydziestych była mocna deflacja: ceny spadły o kilkadziesiąt procent).
Tak więc QE nie powoduje inflacji bo tak naprawdę jedynie przeciwdziała gigantycznej deflacji. Deflacji, która miałaby miejsce gdyby QE nie było. QE nic nie zmienia bo i tak gospodarka musi się zdelewarować i zrestrukturyzować. QE kupuje czas i dzięki temu nie ma głębokiej depresji.
Cykl Kondratiewa: krach i wojna
Zgodnie z teorią Kondratiewa, w okresie zimy następowała zawsze depresja i wojna.
Nie ma co się dziwić. Gdy nadchodziła depresja bankrutowały firmy, banki i państwa. Doprowadzało to do gigantycznego bezrobocia i niezadowolenia społecznego. I trzeba było wskazać winnego. I tutaj z pomocą przychodzili politycy, którzy chcąc wygrać wybory wskazywali winnego. Wystarczy chociażby prześledzić jak do władzy doszedł Hitler po krachu w 1929 roku (poparli go przede wszystkim zdesperowani depresją przedsiębiorcy co dostarczyło finansowania).
Zresztą paradoks jest taki, że w okresie jesieni, czyli zaraz przed krachem i depresją, nastroje społeczne są najlepsze. To okres, który społeczeństwo wspomina najlepiej.
Na przykład w Polsce wiele osób bardzo dobrze wspomina lata Gierka czyli lata siedemdziesiąte (jesień w Cyklu Kondratiewa). Był to okres znacznego wzrostu zadłużenia niedługo przed upadkiem poprzedniego systemu (stan wojenny i potem upadek systemu w 1989 roku). Oczywiście wzrost długu za Gierka spowodował boom w gospodarce więc ludzie pamiętają ten okres jako czas prosperity.
Z kolei w okresie zimy nastroje są zgoła odmienne. Szuka się winnych kryzysowi. I łatwo o wojnę. A przecież zima to okres zaraz przed wiosną i kilkudziesięcioma latami kolejnego prosperity (początek nowego Cyklu Kondaratiewa).
Cykl Kondratiewa: czy w takim razie czeka nas wojna?
W 1989 roku schemat został jednak złamany. Po raz pierwszy zima nie skończyła się wojną a system upadł bez rozlewu krwi. Pewnie ważnym powodem było to, że w krajach bloku wschodniego nie było depresji. Przemiany nastąpiły szybko bo kraje te zaimportowały kapitalizm. I cykl kreacji długu rozpoczął się od nowa. Gdyby w tym samym czasie kraje kapitalistyczne miały depresję: nie wiadomo jak by to się wszystko potoczyło.
Z kolei po upadku Lehman Brothers w zimę weszły stare kraje kapitalistyczne. I znowu tutaj nie mamy dużej depresji. Po pierwsze dlatego, że stare kraje kapitalistyczne to tylko część gospodarki światowej. W pozostałych krajach jesteśmy w innej fazie Cyklu Kondratiewa.
A po drugie QE zapobiega głębokiej depresji i gigantycznemu wzrostowi bezrobocia. Obecnie w USA bezrobocie spadło do poziomów z poprzednich lat. Lepiej jest też w Europie:
Od strony gospodarczej nie ma więc podłoża do wojny bo rynek pracy dobrze sobie radzi. Oczywiście w umysłach ludzi żywy jest cały czas obraz kryzysu finansowego sprzed paru lat dlatego nastroje nie są specjalnie dobre. Dlatego myślę, że warto zadać sobie pytanie czy nie jesteśmy gdzieś przy fazie „wiosna”. A przed nami nowy Cykl Kondratiewa.
Cykl Kondratiewa a ceny złota
Ceny złota w ostatnich kilkudziesięciu latach wyglądają tak:
Patrząc na powyższy wykres, ceny złota zachowały się dokładnie według teorii Kondratiewa:
- Lata siedemdziesiąte to okres wzrostu cen złota spowodowany inflacją (lato)
- Lata osiemdziesiąte oraz dziewięćdziesiąte to okres bessy na rynku złota (jesień i spadająca inflacja)
- Natomiast początek dwudziestego pierwszego wieku to okres zimy Kondratiewa: złoto rośnie nie ze względu na wysoką inflację ale obawy związane z kryzysem finansowym
Co dalej ze złotem? Co podpowiada Cykl Kondratiewa?
Jeżeli przyjąć za początek hossy rok 1999, hossa na złocie rozpoczęła się kilkanaście lat temu. Czyli tyle, co trwać powinna średnio jedna pora roku według Kondratiewa. W tym wypadku zima.
Jednak od 2011 roku, czyli apogeum kryzysu finansowego w postaci bankructwa Grecji, złoto jest w bessie. Nie jest to nic dziwnego patrząc jak dobrze od tego czasu wygląda rynek pracy w USA oraz Europie. Przybyło sporo nowych miejsc pracy, a ich liczba jest na historycznych maksimach:
Patrząc na sytuację na rynku pracy, znowu warto postawić pytanie czy przypadkiem zima nie jest już za nami? A może już mamy początek wiosny? Warto zwrócić uwagę na obecne nastroje: brak zaufania to oznaka zimy ale i wiosny Kondartiewa.
W taki schemat wpisywałyby się też nastroje na rynku złota. Kilkanaście lat temu w mediach nikt nie mówił o kryzysie. A złoto było w niełasce. I żółty metal trzeba było kupować kilkanaście lat temu a nie po tym jak poszybował w górę o prawie tysiąc procent.
To dopiero po Lehmanie w mediach i internecie zrobiło się głośno o kryzysie. Pojawiło się też masa naganiaczy na złoto. Zresztą wisienką na torcie jest fakt, że w samym szczycie hossy na złocie pojawiło się Amber Gold. Firmę założono dopiero w 2009 roku. A zamknięto w 2012.
Cykl Kondratiewa: jesteśmy już w wiośnie
Teza o wiośnie dla wielu osób wydaje się być niedorzecznością. Przecież wszyscy krzyczą o kryzysie. Czy jednak rzeczywiście to jest taka niedorzeczność? Przecież mamy powszechny brak zaufania. Zima trwa już ładnych kilka lat więc wiosna nie powinna być daleko. A może już jest wiosna? Zobaczcie na poniższą grafikę sprzed paru lat, gdzie zaznaczono też dziesięcioletnie stopy zwrotu dla giełdy w USA (można kliknąć aby powiększyć):
Źródło: www.tiradia.tumblr.com/post/57159591145/kondratiev-waves-are-cycles-of-human-productivity
Na powyższym wykresie dwa ostatnie Cykle Kondratiewa były krótsze niż książkowe 50 lat i wyniosły 40 lat.
Do mnie osobiście bardziej przemawia jednak podział na stare kraje kapitalistyczne oraz dołączenie do analizy upadku komunizmu. I wpływ tego wydarzenia na kraje zachodnie.
Każdy Cykl Kondartiewa powinien kończyć się credit crunchem, kryzysem finansowym oraz deflacją. I to właśnie mieliśmy w krajach kapitalistycznych dopiero w ostatnich latach (w latach siedemdziesiątych była inflacja nie deflacja).
Podsumowując, jakby nie patrzeć, zima trwa już długo i, albo jesteśmy na jej końcu, albo już w wiośnie bo cykl technologiczny uległ skróceniu. Podstawą całego cyklu jest, oprócz kreacji długu, cykl nowych odkryć i technologii. I dlatego upływ czasu działa na korzyść wiosny.
Cykl Kondratiewa: podsumowanie
Cykl Kondratiewa to bardzo ciekawa koncepcja. Uwzględniając moje spostrzeżenie o podziale na kraje postkomunistyczne (czy szerzej Emerging Markets) oraz kraje dojrzałego kapitalizmu, jesteśmy w stanie lepiej zrozumieć gdzie obecnie jesteśmy.
Teoria ta umożliwia lepsze zrozumienie jakie były przyczyny kryzysu finansowego oraz dlaczego QE nie wywołało do tej pory znacznej inflacji.
Wygląda na to, że w krajach zachodnich jesteśmy w trakcie zimy Kondratiewa (a może nawet wiosny). Natomiast w krajach postkomunistycznych oraz Emerging Markets jesteśmy w trakcie lata/jesieni Kondratiewa.
To też tłumaczy dlaczego nie nastąpiło totalne załamanie w krajach mocno zadłużonych. Depresja w starych krajach kapitalistycznych jest amortyzowana przez rozwój krajów postkomunistycznych oraz Emerging Markets. A do tego QE ratuje gospodarkę przed depresją.
Oczywiście koncepcja Cyklu Kondratiewa nie jest jedynym czynnikiem, który warto wziąć pod uwagę. Dlatego w kolejnych tygodniach będę pisał jeszcze na temat moich spostrzeżeń dotyczących przyczyn i konsekwencji kryzysu finansowego.
Powyższy artykuł powstał w ramach współpracy z firmą ING Securities, promotorem certyfikatów ING Turbo na rynku polskim
W ramach współpracy powstanie osiem artykułów:
- Krach i Wojna: pięćdziesięcioletni Cykl Kondratiewa a granice kreowania długów
- Analiza krachu 1929 i wielkiej depresji po 1929 roku
- Demografia Japonii a demografia Polski: wpływ na giełdę, gospodarkę i inflację
- Co wpływa na kursy walut? Jakie są teorie dotyczące kształtowania się kursów walut w krótkim i długim okresie czasu?
- Fundamentalna analiza rynku złota
- Fundamentalna analiza rynku ropy naftowej
- Fundamentalna analiza rynku gazu
- Fundamentalna analiza rynku miedzi w kontekście KGHM
Uwaga: to nie jest artykuł sponsorowany. To znaczy, że ja sam wybrałem tematy na jakie będę pisał. Umowa o partnerstwie jest taka, że mogę napisać na powyższe tematy co tylko uznam, że warto napisać. I to właśnie zrobiłem/zrobię. Za podzielenie się moimi przemyśleniami otrzymam stałe wynagrodzenie.
Certyfikaty inwestycyjne ING Turbo
Certyfikaty umożliwiają inwestowanie w różne instrumenty finansowe notowane na całym świecie przy użyciu dźwigni finansowej o różnej wielkości.
Certyfikaty ING Turbo notowane są na polskiej giełdzie i można w nie inwestować kupując je w każdym biurze maklerskim. Można dzięki nim zarabiać zarówno na wzrostach jak i spadkach instrumentów bazowych. Emitentem i animatorem jest bank ING N.V. w Amsterdamie.
Dużą zaletą ING Turbo jest możliwość inwestowania w te instrumenty na rachunkach maklerskich IKE oraz IKZE ponieważ są one traktowane jako produkty rynku kasowego.
Uwaga: Inwestowanie przy użyciu dźwigni finansowej zwiększa potencjalne zyski ale i jednocześnie wiąże się też z odpowiednio większym ryzykiem.
Tutaj jest broszura na temat ING Turbo:
Na ósmej stronie powyższej broszury wytłumaczony jest krok po kroku przykład inwestowania i działania certyfikatu na akcje spółki PKO BP (można kliknąć aby powiększyć):
W przypadku certyfikatów ING Turbo warto zwrócić uwagę na poziom kosztów finansowania. Według informacji, które uzyskałem od ING, obecnie wyglądają one dla przykładowych instrumentów tak:
Więcej informacji na temat Certyfikatów ING Turbo znajdziecie w nagraniach video tutaj:
Pod powyższymi linkami znajdują się również informacje na temat kosztów oraz ryzyk związanych z inwestowaniem przy użyciu certyfikatów ING Turbo.
Po zapoznaniu się z powyższymi materiałami możecie sprawdzić swoją wiedzę w krótkim teście: trzynaście pytań i będziecie wiedzieć, czy któreś elementy wymagają głębszego poznania.
Poniżej znajduje się lista wszystkich instrumentów finansowych na które wystawiane są certyfikaty. Nie jest to katalog zamknięty, ING NV otwarty jest na zgłoszenia związane z zapotrzebowaniem na nowe instrumenty bazowe.
Uwaga: po kliknięciu w nazwę konkretnego certyfikatu, u góry strony macie podany tiker tego instrumentu: informacja ta jest pomocna przy składaniu zleceń w Waszym biurze maklerskim.
ING Securities zaprasza do udziału w wirtualnym konkursie inwestycyjnym: do wygrania cenne nagrody!
Dom Maklerski ING Securities wraz z Giełdą Papierów Wartościowych i Stowarzyszeniem Inwestorów Indywidualnych zapraszają do udziału w konkursie Turbo Wyzwanie. To już druga edycja konkursu inwestycyjnego!
Każdy z uczestników konkursu, za pośrednictwem platformy konkursowej, będzie mógł inwestować wirtualną kwotę 100 000 zł w certyfikaty ING Turbo oraz wybrane ETF-y i akcje.
Przez pierwsze dwa tygodnie (11.04 – 22.04 br.) – w fazie testowej – uczestnicy będą mogli zapoznać się z funkcjonowaniem platformy. Po jej zakończeniu licznik środków zostanie przywrócony do wyjściowej wartości i rozpoczną się właściwe zmagania konkursowe. Liczy się uzyskanie najwyższej stopy zwrotu.
Gra zakończy się 20 maja br. wyłonieniem zwycięzców. W konkursie do wygrania są Apple MacBook Air 13.3”, Apple iPad mini 4, iPhone 6, Huawei Watch, Samsung Galaxy Tab Pro 8.4 czy Kindle Paperwhite. Wręczenie nagród dla najlepszej 10 odbędzie się na prestiżowej konferencji „Wall Street” w Karpaczu, w czerwcu br.
W konkursie Turbo Wyzwanie może wziąć udział każdy kto zarejestruje się na platformie konkursowej dostępnej pod adresem www.grainwestycyjna.pl
Jeżeli po zapoznaniu się z powyższymi materiałami macie dodatkowe pytania związane z certyfikatami ING Turbo, pytajcie w komentarzach.
Analityk akcji/ współodpowiedzialny za wyniki inwestycyjne części portfela akcyjnego w ING OFE:
45 komentarzy “Krach i Wojna: pięćdziesięcioletni Cykl Kondratiewa a granice kreowania długów”
29/03/2016
Adam KTen cały cykl Kondratiewa trochę za bardzo przypomina dopasowywanie faktów pod tezę. Żeby się z nim zgodzić to naprawdę trzeba być człowiekiem głębokiej wiary ;)
@”W zimie pompowanie pieniędzy, czyli QE, spowoduje jedynie powstrzymanie krachu (…) QE zapobiega głębokiej depresji i gigantycznemu wzrostowi bezrobocia (…) QE nie powoduje inflacji bo tak naprawdę jedynie przeciwdziała gigantycznej deflacji”
Tylko, że QE nie polega na „pomowaniu” pieniędzy i ma śladowy wpływ na inflację/deflację oraz bezrobocie. QE to jest wymiana jednych aktywów finansowych na drugie, ma to taki sam wpływ na inflację jak wymiana banknotu 100 zł na dwie pięćdziesiątki…
@”Po krachu, depresji i wojnie poziom długu jest bardzo niski.”
Po wojnie dług jest niski? Proszę poczytać o USA i war bonds przy II WŚ.
@”Na poniższej grafice na zielono to niski wskaźnik dług do PKB.”
Szkoda, że na tej mapce Chiny, które mają ogromy problem z zadłużeniem są na zielono, a Japonia i USA, które takiego problemu nie mają są na czerwono.
29/03/2016
Michał Stopka@ Adam K
Już ktoś kiedyś powiedział: „Błogosławieni którzy nie zobaczyli a uwierzyli” :)
@ Tylko, że QE nie polega na „pomowaniu” pieniędzy i ma śladowy wpływ (…) bezrobocie.
No to proszę to powiedzieć np. pracownikom zbankrutowanego Lehman Brothers, że jak firmy bankrutują to nie ma wplywu na bezrobocie.
No właśnie cały szkopuł QE polega na tym, że firmy nie bankrutują na masową skalę. Jak było w poprzednich cyklach. Dzięki temu nie pojawia się gigantyczne bezrobocie.
Zresztą QE nie było w takich państwach jak Hiszpania czy Grecja i jest to jeden z powodów dlaczgo tak mocno wzrosło tam bezrobocie: masowe bankructwa firm.
A jak wyglądałaby teraz Europa gdyby nie QE i genralnie niestandardowe działanie Europejskiego Banku Centralnego?
@ Tylko, że QE nie polega na „pomowaniu” pieniędzy i ma śladowy wpływ na inflację/deflację (,,,) QE to jest wymiana jednych aktywów finansowych na drugie, ma to taki sam wpływ na inflację jak wymiana banknotu 100 zł na dwie pięćdziesiątki…
No ciekawe: czyli rozumiem, że jak ma Pan 100 tys. zł w obligacjach to to samo co mieć 100 tys. zł na koncie? Chyba obligacjami trudno kupić cokolwiek w sklepie :)
Że nie wspomnę już, że gdyby zostawić toksyczne aktywa np. w bilansach banków (zamiast podmieniać je na gotówkę przy QE) to już dawno wiele banków by nie było. Ciekawe czy ich bankructwa nie miałyby wpływu na inflację/deflacją tak jak Pan pisze.
@ Po wojnie dług jest niski? Proszę poczytać o USA i war bonds przy II WŚ
A np. dług Polski miedzywojennej? A dług Hitlera? Ktoś go spłacił?
Oczywiście, że dług nie spada do zera. Chodzi o częściowe umorzenie długów (czy anulowanie przez wojnę). Zresztą dług może być tam, gdzie jest ciągłość państwa. Trudno aby USA po wojnie powiedziała wierzycielom „Sory chłopaki, wygraliśmy wojnę ale nie mamy zamiaru honorować naszych zobowiązań”.
29/03/2016
BartekAdam mówisz, że USA nie ma problemu z długiem?
https://research.stlouisfed.org/fred2/series/GFDEGDQ188S
to może rezerwa federalna jakieś dziwne dane podane.
29/03/2016
Adam K@Michał Stopka
„proszę to powiedzieć np. pracownikom zbankrutowanego Lehman Brothers”
To nie ma nic wspólnego z QE. To nie jest rozdawnictwo pieniędzy firmom. Prawdopodobnie ma Pan na myśli dofinansowanie prywatnych korporacji przez rząd USA. To nie jest QE, którego głównym celem było obniżenie rentowności obligacji.
„A jak wyglądałaby teraz Europa gdyby nie QE”
Pewnie tak samo jak teraz, ze słabym popytem i wysokim realnym bezrobociem.
„rozumiem, że jak ma Pan 100 tys. zł w obligacjach to to samo co mieć 100 tys. zł na koncie?”
Dokładnie. Proszę sobie odpowiedzieć na pytanie, czy jest Pan bogaty mając 100 mln w obligacjach, czy 100 mln na koncie? Mała różnica. Obligacje są traktowane na równi gotówce, może nie w sklepie spożywczym, ale spokojnie Pan je może sprzedać i kupić warzywa. Jak ktoś trzyma obligację to nie po to, żeby je zaraz „wydać”.
„A dług Hitlera? Ktoś go spłacił?”
Nie wiem, może pomyśleli po tym jak wcześniejsze ogromne reparacje wojenne (po I WŚ) wprowadziły Niemcy w kryzys i hiperinflację, co w końcu zrodziło trzecią rzeszę? Może plan Marshalla był łagodniejszy?
@Bartek
Podaje dobre dane, ale to nie jest problem. Państwo w przeciwieństwie do obywateli nie może zbankrutować w swojej walucie. Natomiast dług prywatny tak wygląda http://z822j1x8tde3wuovlgo7ue15.wpengine.netdna-cdn.com/wp-content/uploads/2015/09/pvtdebt.png Odwrotna sytuacja niż w Chinach http://assets.bwbx.io/images/iiDdOtYKp6zs/v1/-999x-999.gif
29/03/2016
Bartek@Adam
Zgoda, tylko pod warunkiem, ze USA będzie cały czas mogła drukować kasę. I walutą panująca dalej na świecie będzie dolar. Bo ostatnimi czasy partycypacja dolara w SDR maleje. Więc póki co masz rację ;)
29/03/2016
SylwesterPanie Michale….. Nareszcie! Długo czekaliśmy na ten artykuł ale lektura super ciekawa.
Moje 2grosze:
1. Qe w US i obecne w EU i JP napompował dług. Nie mieliśmy jeszcze akcji globalnego/masowego umorzenia zadłużenia. Przecież balon jest napompowany do granic możliwości i trzeszczy. Kiedy i jak się to skończy?
2. Chiny ponoć są mocno zadłużone (szczebel centralny + lokalny)?
Obawiam się,że najgorsza zawierucha dopieromprzed nami :(
29/03/2016
PrzemysławJakiś czas temu znalazłem artykuł o cyklu Kondratiewa.
http://forsal.pl/artykuly/863331,prawa-najdluzszego-cyklu-gospodarczego-wkrotce-czeka-nas-kolejny-globalny-kryzys.html
29/03/2016
CzarekWitam
Dziękuję Panie Michale! Jak dla mnie, to ten artykuł jest SUPER !
Pozdrawiam
30/03/2016
Jerry SparrowTo co wydaje mi się najciekawsze w tym artykule, to próba wyjaśnienia powodu obecnego dodruku waluty w USA i EU. Mianowicie, wg. modelu musiałaby to być walka z deflacją. Ponadto, następna faza cyklu („wiosna”), w którą spora część świata by teraz wkraczała, charakteryzowałaby się niską inflacją.
Wydaje mi się, że główną przyczyną (przynajmniej oficjalnej) deflacji w kilku wysokorozwiniętych krajach na Świecie jest drastyczne obniżenie płynności w handlu (widać to m.in. na Baltic index). Wydaje mi się zatem że duże ilości waluty po „zmianie sentymentu” mas powinny spowodować duże wzrosty inflacji – a nie jak zakłada model niewielkie… Scenariusz z niewielką inflacją wydaje mi się prawdopodobny tylko w sytuacji, kiedy producenci waluty nie dzielą się nią w dużych ilościach z masami. Być może jest to środkiem do osiągnięcia celu – tzn. przejęcia w czasie „zimy” tego co warto przejąć z niewłaściwych rąk.
30/03/2016
Michał Stopka@ Czarek
Dziękuję. Pozdrawiam :)
@ Przemysław
@ Jakiś czas temu znalazłem artykuł o cyklu Kondratiewa.
http://forsal.pl/artykuly/863331,prawa-najdluzszego-cyklu-gospodarczego-wkrotce-czeka-nas-kolejny-globalny-kryzys.html
Ciekawy artykuł. I w pierwszej części potwierdzający moje powyższe przemyślenia (upadek komunizmu i nowy cykl w tych państwach). Z tym, że cały artykuł to spore pomieszanie ostatecznie i nie wiadomo co z niego wynika bo jest kilka wniosków/teorii całkowicie sprzecznych. Ja osobiście przychylam się do tego, co napisałem w podsumowaniu o Kondratiewie. Z tym, że dług to nie jedyny obecnie problem: będę o tym pisałem jeszcze.
No i oczywiście jest jeszcze cykl dziesięcioletni do tego wszystkiego. I trzeba go jeszcze nałożyc na Cykl Kondratiewa:
Jednocyfrowe bezrobocie w Polsce :) Czekałem na ten wpis trzy lata! Cykl dziesięcioletni w gospodarce i na rynku pracy
http://www.michalstopka.pl/jednocyfrowe-bezrobocie-w-polsce-czekalem-na-ten-wpis-trzy-lata/
@ Jerry Sparrow
@ Wydaje mi się, że główną przyczyną (przynajmniej oficjalnej) deflacji w kilku wysokorozwiniętych krajach na Świecie jest drastyczne obniżenie płynności w handlu (widać to m.in. na Baltic index)
Spadek indexu Baltic Dry to może być inne wytłumaczenie, niekoniecznie związane ze znacznym pogorszeniem sytuacji w gospodarce światowej. Proszę zauważyż, że indeks ten to tylko cena transportu. A proszę zauważyć, że głównym kosztem w transporcie jest ropa naftowa. W momencie gdy ceny ropy tak mocno spadły: naturalne jest, że i ten indeks mocno spadł. I to może być powód spadku BDI. A nie coś bardzo złego w gospodarce światowej.
@ Sylwester :)
@ Qe w US i obecne w EU i JP napompował dług. Nie mieliśmy jeszcze akcji globalnego/masowego umorzenia zadłużenia. Przecież balon jest napompowany do granic możliwości i trzeszczy. Kiedy i jak się to skończy?
To nie takie proste. Proszę zauwazyć, że część tego długu przez QE jest w bilansach banków centralnych. W miejsce obligacji i innych papierów (jak np. związanych z kredytami hipotecznymi) wyemitowano masę nowych USD, EUR czy YENów. I to jest w rękach prywatnych. Jednak to co jest w bilansach banków centralnych możnaby po prostu umorzyć. Ot tak po prostu. Przecież banki centralne nie potrzebują aby dłużnicy wykupili te papiery. Ale nawet po co umarzać? Po prostu banki centralne mogą je tam trzymąć i nic z tym nie robić.
A w takim wypadku te długi nie są już tak wysokie. I to może być sposób na pozbycie się części długów (dodrukowano śródków pieniężnych i podmieniono je na papierwy wartościowe które można zlikwidować).
@ 2. Chiny ponoć są mocno zadłużone (szczebel centralny + lokalny)?
To jest właśnie niewiadoma bo wygląda na to, że Chiny w kilkanaście lat zadłużyły się tak bardzo jak państwa zachodnie w kilkadziesiąt. Z tym, że tutaj też ważny jest wskaźnik dług do PKB. Jeżeli PKB urośnie w kolejnych latach, ta relacja spadnie sama z siebie. I może problem rozwiąże się trochę sam.
@ Adam K
@ http://z822j1x8tde3wuovlgo7ue15.wpengine.netdna-cdn.com/wp-content/uploads/2015/09/pvtdebt.png Odwrotna sytuacja niż w Chinach http://assets.bwbx.io/images/iiDdOtYKp6zs/v1/-999x-999.gif
Bardzo ciekawe wykresy, szczególnie w USA widać ładnie jak zdelewarował się sektor prywatny (to właśnie jest zima Kondratiewa). Ciekawe też, że sektor prywatny w USA i Chinach ma obecnie taki sam poziom dług/PKB
@ Dokładnie. Proszę sobie odpowiedzieć na pytanie, czy jest Pan bogaty mając 100 mln w obligacjach, czy 100 mln na koncie? Mała różnica. Obligacje są traktowane na równi gotówce, może nie w sklepie spożywczym, ale spokojnie Pan je może sprzedać i kupić warzywa. Jak ktoś trzyma obligację to nie po to, żeby je zaraz „wydać”
Panie Adamie no to skoro obligacje to to samo co gotówka to po co w ogóle to całe QE? Z tego wynika, że Ci wszyscy ludzie są bardzo głupi bo nie uważają tak jak Pan że obligacje to gotówka :) No bo gdyby uważali to nie trzebaby podmieniać obligacji na gotówkę.
Ponadto QE to nie tylko obligacje państwa. Ostatnio ECB dorzucił też obligacje firm. Pisałem o tym tutaj:
EBC ostro luzuje. A w Polsce CLI zawróciło w dół
http://www.michalstopka.pl/ebc-boi-sie-krachu-a-w-polsce-cli-zarwocilo-w-dol/
30/03/2016
vaetaŚwietny artykuł + fajny spis na przyszłość.
Co do cyklu, imho świetnie opisuje on kraje centrum (czyli obecnie DM).
Z peryferiami (EM) jest gorzej (dostępność kapitału/zadłużenia DM mocno wpływa na EM, poziom przyswojenia technologi też determinują DM). DM łatwiej szacować (choćby złoto zachowuje się w rytm świata centrum).
Weźmy przykład Polski i Ukrainy. My wydajemy się przechodzić obecnie nasz cały cykl, Ukraina przeszła cały cykl w jedno pokolenie (bo obecna wojna jest pochodną bankructwa/długu która ją umożliwiła a nie odwrotnie).
Imho jesień/zima do kiepski okres dla EM (i tak było od zawsze). W obecnym cyklu „wojna letnia” to składania się EM (od Polski i stanu wojennego po Argentynę i Falklandy) po zimę (i implozję Bliskiego Wschodu). W poprzednim cyklu „wojna letnia” to złożenie się Rosji i Chin (rewolucje), DM poza Niemcami wyszły znacząco lepiej, po zimę i II wojnę światową.
30/03/2016
KonradSkoro mamy kapitalizm od tylu lat w Polsce, to czemu cykl Kondratiewa dla krajów postkomunistycznych nie zrówna się z cyklem dla starych krajów kapitalistycznych jak USA?
30/03/2016
Adam K@Michał Stopka
„Panie Adamie no to skoro obligacje to to samo co gotówka to po co w ogóle to całe QE?”
Banki centralne chciały obniżyć rentowność obligacji w nadziei, że firmy zaczną inwestować, a nie kisić w nich pieniądze. Co pokazuje niezrozumienie gospodarki przez osoby decyzyjne i ogólną porażkę QE. I te wszystkie „ostre luzowania” nic tutaj nie zmienią.
PS. widzę, że lubi pan ekonomiczne bajki to polecam ABCT https://pl.wikipedia.org/wiki/Austriacka_teoria_cyklu_koniunkturalnego
30/03/2016
SylwesterQE + NIRP = ….. Wzrost oszczędności.
http://www.zerohedge.com/news/2016-03-07/deutsche-bank-discovers-kurodas-nirp-paradox
Taka ciekawostka,gdy bank centralny pójdzie o jeden most za daleko…
30/03/2016
Michał Stopka@ vaeta
świetne ujęcie świata Developed Markets i Emerging Markets :)
Co do Ukrainy też właśnie się zastanawiałem nad ich bakructwem i jak to wkomponować w Cykl Kondratiewa. Jakieś ciekawe źródła na temat ich długu/bankructwa?
Zresztą może właśnie wojna na Ukrainie to wojna letnia? Wojna letnia to wojna podczas lata, gdzie ostatecznie nie rozstrzyga się kto wygrywa bo siły są wyrównane jeszcze. W tym wypadku byłoby to wyrównanie sił pomiędzy zachodem a wschodzem (Europa/USa oraz Rosja/Chiny)
@ Adam K
@ https://pl.wikipedia.org/wiki/Austriacka_teoria_cyklu_koniunkturalnego
Tak, szkoła austriacka jest dobrym potwierdzeniem dlaczego następuje cykl inflacji a potem deflacji, również w ramach Cyklu Kondratiewa. To też jest dobre uzasadnienie (jedno z kilku) dlaczego istnieje cykl dziesięcioletni w gospodarce i na rynku pracy
@ QE + NIRP = ….. Wzrost oszczędności.
http://www.zerohedge.com/news/2016-03-07/deutsche-bank-discovers-kurodas-nirp-paradox
Ciekawe, ciekawe…
30/03/2016
Adam K@Sylwester
To jest kolejny przykład ich głupoty, NIRP to jest forma podatku, czyli coś całkowicie odwrotnego do tego co powinno się robić podczas słabego popytu. Do tego jak ktoś się boi o swoją przyszłość to jak mu podniosą podatek to nie zacznie więcej wydawać, tylko będzie więcej oszczędzał, żeby mu starczyło na czarną godzinę. Czyli NIRP jest nawet gorszy od QE bo będzie miało negatywny wpływ na gospodarkę jako dalszy odpływ środków z rynku. W ekstremalnych przypadkach może nawet doprowadzić do problemów z wypłacalnością banków. Fajnie, że teraz to odkrywają.
30/03/2016
Adam K@Michał Stopka
„Tak, szkoła austriacka jest dobrym potwierdzeniem dlaczego następuje cykl inflacji a potem deflacji”
Tylko szkoda, że nie jest dobrą ekonomią ;)
30/03/2016
Michał Stopka@ Adam K
@ Tylko szkoda, że nie jest dobrą ekonomią ;)
A kto decyduje co jest dobrą ekonomią? :)
Po wielkim krachu w 1929 przez dlugi czas uważano, że Keynes to „dobra ekonomia”. I okazało się, że to głupoty. Potem przyszli monetaryści. I też się okazało, że ich teorie to tylko teorie.
Minie trochę czasu i znowu ktoś wymyśli kolejne teorie. Teorie, które znowu okażą się teoriami.
W Cyklu Kondratiewa podoba mi się to, że fajnie tłumaczy dlaczego myli się Keynes czy monetaryści: bo nie ma jednego, stąłego wytłumaczenia co dzieje się w gospodarce w danym momencie.
Co innego dzieje się w poszczególnych fazach (porach roku), dlatego co innnego będzie się ekonomistom wydawało, zę warto robić:
1) W zimie Kondratiewa odezwą się głosy Keynesa
2) W lecie/jesieni głosy monetarystów
3) A do tego jeszcze odezwie się Szkoła Austriacka
30/03/2016
Sylwester@Michał Stopka
„1) W zimie Kondratiewa odezwą się głosy Keynesa
2) W lecie/jesieni głosy monetarystów
3) A do tego jeszcze odezwie się Szkoła Austriacka”
No właśnie a może każda faza cyklu ma jedyne słuszne podejście do ekonomii (najbardziej optymalne)?
W jednym z nich będzie to QE, w innym wysokie stopy procentowe etc…?
Czemu tak nie podejść (@rządzący) do zarządzania gospodarką/ekonomią w długim okresie? Może jesteśmy zbyt zamerykanizowani, w senie ich podejścia typu: „zysk tu i teraz a co później to się zobaczy”?
31/03/2016
PawelCykle Kondratiewa to interesująca teoria, ale raczej powinna zostać uogólniona to szumów lub fal Kondratiewa, bo ich częstotliwość ma bliżej nieokreślone takty, które w pewnych momentach dziejów miały określoną prawidłowość. Ze względu na nieregularność postępu technologicznego, w tym tworzenia kluczowych wynalazków, a także rozwoju branży finansowej i jej produktów, oraz faktu, że informacja dyskontuje wszystko(także teorię Kondratiewa) nie można przewidzieć jak w czasie dopasują się poszczególne fazy cyklu. Raczej należałoby sprowadzić ją do kategorii „po każdej hossie nadchodzi bessa- wszyscy wiedzą że będzie, ale nie wiadomo kiedy”.
31/03/2016
Adam K@Michał Stopka
„A kto decyduje co jest dobrą ekonomią? :)”
Dane. Można mieć bardzo interesującą teorię, ale jeśli nie zgadza się ze światem rzeczywistym to jej użyteczność kończy się na ciekawym eksperymencie myślowym. Wielokrotnie wykazano, że ABCT jest fałszywa. Można się nie zgadzać z całością ekonomii głównego nurtu, można ją krytykować, ale żeby stawiać ekonomiczny margines i graniczny szamanizm jako alternatywę to przegięcie.
„Po wielkim krachu w 1929 przez dlugi czas uważano, że Keynes to „dobra ekonomia”. I okazało się, że to głupoty.”
Po takim komentarzu nie można Pana traktować poważnie, za dużo stron prawicowej propagandy. Keynes to jest podstawa współczesnej ekonomii.
„I też się okazało, że ich teorie to tylko teorie.”
Tak i teoria ewolucji to tylko teoria…
„W Cyklu Kondratiewa podoba mi się to, że fajnie tłumaczy”
Nie ma żadnych cykli, są losowe odchylenia od normy ;)
(In recent years economic theory has moved towards the study of economic fluctuation rather than a 'business cycle’ – though some economists use the phrase 'business cycle’ as a convenient shorthand. For Milton Friedman calling the business cycle a „cycle” is a misnomer, because of its non-cyclical nature.)
31/03/2016
PassengerŚwietny artykuł, trudno coś dodać od siebie – odniosę się tylko do zdania poniżej. W praktyce w najtrudniejszym momencie 2007-2009 dla zachodnich korporacji (szczególnie „instytucji” finansowych) był to drenaż zysków z polskich spółek córek na masową skalę. Kilka zachodnich banków zostało uratowanych dzięki zyskom zainkasowanym w Europie środkowo-wschodniej. Dodatkowo sektorowi finansowemu pomogła UE, która na masową skalę pozwoliła francuskim, niemieckim i holenderskim bankom wyjść z Greckich obligacji bez strat, nie dopuszczając do bankructwa i swoimi działaniami zamieniając dług Grecji wobec banków na dług wobec EBC. Słynne powiedzenie „prywatyzacja zysków, upublicznianie strat”. Pytanie co dalej? W jaki sposób nastąpi reset zadłużenia krajów europejskich – oby odbył się pokojowo, na tyle na ile to możliwe. Zakładam, ze do resetu musi dojść, bo przy takim zadłużeniu te gospodarki nie są w stanie spłacić zaciągniętego długu.
„To też tłumaczy dlaczego nie nastąpiło totalne załamanie w krajach mocno zadłużonych. Depresja w starych krajach kapitalistycznych jest amortyzowana przez rozwój krajów postkomunistycznych oraz Emerging Markets. A do tego QE ratuje gospodarkę przed depresją.”
31/03/2016
TomekArtykul idealny na bloga bo rozpala dyskusje i gwarantuje duzo klikniec :)
Ja z kolei chcialem zauwazyc ze kraje ze starzejacymi sie spoleczenstwami zadluzaja sie coraz bardziej. Wiec tak jakby wchodzimy w permanentna jesien/zime. Brak wojen rowniez moze byc podyktowany starzeniem sie spoleczenstw. Piora sie w krajach gdzie jest eksplozja demograficzna, duzo napuchnietych jader i bieda.
Chiny pogorsza swoj wskaznik zaleznosci starych od mlodych z 5 do 2 w ciagu jednego pokolenia…
01/04/2016
Michał Stopka@ Tomek
@ Ja z kolei chcialem zauwazyc ze kraje ze starzejacymi sie spoleczenstwami zadluzaja sie coraz bardziej. Wiec tak jakby wchodzimy w permanentna jesien/zime.
Tak, i przy tym dług to może okazać się pikuś. Sam dług nie byłby problemem gdyby nie fatalna demografia. Będę o tym pisał w trzecim artykule: „Demografia Japonii: wpływ na giełdę, gospodarkę i inflację”
@ Sylwester
@ No właśnie a może każda faza cyklu ma jedyne słuszne podejście do ekonomii (najbardziej optymalne)?
W jednym z nich będzie to QE, w innym wysokie stopy procentowe etc…?
Tylko to jest tak, że najpierw fundujemy sobie poważną chorobę a potem zastanawiamy się jak to leczyć. To jak z paleniem papierosów. Jest fajnie ale po jakimś czasie trzeba za to drogo płacić.
Jak już mleko się rozlało to tak, jak najbardziej się zgadzam: co innego będzie skuteczne (i ma sens) w różnych fazach Cyklu Kondratiewa.
@ Adam K
@ Po takim komentarzu nie można Pana traktować poważnie, za dużo stron prawicowej propagandy. Keynes to jest podstawa współczesnej ekonomii.
Panie Adamie a moze w Pana przypadku mógłbym powiedzieć, że za dużo lewicowej propagandy? :)
@ Passenger
Oby odbyło się to pokojowo. A przy obecnej fragmentaryzacji sprzecznych interesów poszczególnych państw w Europie nie będzie łatwo, szczególnie jak Putin będzie nadal zachowywał się jak zachowuje.
01/04/2016
Adam K@Michał Stopka
Panie Michale jak gdzieś za bardzo lewicuje to proszę mi powiedzieć bo staram się oddzielić moje poglądy polityczne od dyskusji ekonomicznej, co nie zawsze jest takie łatwe w tym przypadku. Tylko ciągłe kwestionowanie swoich wierzeń nas rozwija i zbliża do prawdy.
Chociaż ten wpis bardziej mi się nie podoba ze względu na próbę przewidywania losowych zdarzeń, oczywiście po fakcie, co mi się źle kojarzy. W takim przypadku nie można się mylić. Na przykład, jaki wpływ na pański cykl 10-letni będzie miał program 500+? Za parę lat napiszę Pan, że cykl się przedłużył z tego powodu, albo się skrócił, albo w końcu, że się nie zmienił co pokazuje siłę tego cyklu ;) A jaki wpływ będzie miał kryzys w Chinach? Brexit? Setki innych zdarzeń w najbliższych latach?
Proszę też nie traktować moich komentarzy jako jakiś ataków, w dużej ilości spraw się zgadzamy, ale wtedy nie widzę sensu o tym dyskutować. Nauka głównie polega na próbie obalenia wierzeń ;)
01/04/2016
Michał StopkaPanie Adamie, z przyjemnością biorę udział w dyskusji z Panem :) Dokładnie mam takie samo podejście: dyskusja i polemika tylko jest w stanie zbliżyć do prawdy. I Nas rozwijać.
Nie, cykl 10 letni u podstaw ma rynek pracy i inwestycje, które też następują falami: wzrost, stabilizacja i spadek bezrobocia. I konsekwencje z tym związane dla gospdoarki. Więc statystycznie trwał i powinien nadal trwać te około 10 lat. I dlatego nie ma na niego wpływu wojna na Ukrainie, 500+ czy Brexit. Te wydarzenia też mają wpływ na gospodarkę ale tylko wzmacniają lub osłabiają cykl dziesięcioletni.
Oczywiście mogą być jakieś rzeczy, które mocno nakładają się na cykl dziesięcioletni. Ale to muszą być bardzo silne rzeczy. Jak np. nadrzędnym nad cyklem dzisięcioletnim może być Cykl Kondratiewa (składa się z 5 lub 6 cykli 10letnich).
Cykl dziesięcioletni przestałby istnieć gdyby w ogóle zrezygnować z rynku pracy. Zresztą już Panu pokazywałem wykres, że i za poprzedniego systemu cykl dziesięcioletni istniał. Wrzucałem wykres pod tą analizą:
Jednocyfrowe bezrobocie w Polsce :) Czekałem na ten wpis trzy lata! Cykl dziesięcioletni w gospodarce i na rynku pracy
http://www.michalstopka.pl/jednocyfrowe-bezrobocie-w-polsce-czekalem-na-ten-wpis-trzy-lata/
Cytat:
(…) No to Pana zdziwię :) są bardzo regularne. Jak o czymś mówię to mam to dobrze zbadane i przemyślane.
Na przykład poniżej jeden z wielu slajdów który pokazuję na moim szkoleniu stacjonarnym. Dane o dynamice PKB od lat sześćdziesiątych. Czyli mamy też czasy dla komunizmu. Historia powtarzała się nie tylko przez ostatnie lata, kiedy mamy kapitalizm, ale też w czasach komunizmu, też dokładnie co dziesięć lat. (dane o dynamice PKB OECD).
Czyli dane historyczne to nie trzy cykle, które opisywałem w moich artykułach na blogu ale co najmniej pięć cykli w Polsce. Regularność co dziesięć lat, każdy z nich kończył się jakimś „krachem”
1) Krach szoków naftowych koniec lat sześćdziesiątych
2) Krach koniec lat siedemdziesiątych (stan wojenny efektem)
3) Krach końca lat osiemdziesiątych (krach komunizmu)
4) Krach końca lat dziewięćdziesiątych (kryzys rosyjski)
5) Krach końca lat tysięcznych (Lehman Brothers)
6) Kryzys 2017/2018? (…)
01/04/2016
Michał StopkaBo podstawowe pytanie jest takie, czy kryzysy występują ot tak sobie po prostu losowo, czy jednak w miarę systematycznie?
Dlaczego np. kryzsy miałby być na przełomie 2017/2018? Na przykład jeżeli będa to Chiny to dlaczego nie wywołały kryzysu już w 2014 roku? Albo w 2015?
No właśnie mogą to być Chiny tylko nie wtedy ale właśnie w okolicach 2017/2018. Dlaczego tak cyklicznie? Bo stopy w USA nie podniesiono w 2013 czy 2014 ale dopiero ostatnio. I zanim impuls pójdzie na gospodarkę światową to trochę potrwa. Właśnie pewnie do 2017 czy 2018 roku.
Na podobnej zasadzie: dlaczego stan wojenny był wtedy kiedy był? A nie kilka lat wcześniej lub później? Dlaczego kryzys rosyjski i azjatycki był w 1997 i 1998 roku? Lehman w 2008? Itd.?
No bo taka jest natura ludzka: Cykliczna natura :) Cykle są wszędzie w przyrodzie. Można wymieniać dziesiątki jeżeli nie setki cykli w przyrodzie. Dlaczego są?
01/04/2016
Michał StopkaOczywiście nie chodzi o jakąś magiczną moc i okultyzm. To wszystko ma konkretne uzasadnienie. I dopóki te czynniki, które powodują cykle istnieją, cykle będą. Jak te czynniki znikną to i cykle znikną.
Podam przykład:
Przypływy i odpływy morskie mają stały cykl. No po prostu tak jest. U podstaw tej cykliczności jest ruch księżyca wokół ziemi: oddziaływanie jego masy na cząsteczki wody morskiej.
Jeżeli usunęlibyśmy księżyc, cykliczność pływów skończyłaby się. Ale trudno usunąć księżyc.
I podobnie jest z cyklami w gospodarcze. Cykle są bo są np. politcy i społeczeństwo, które chce „chleba i igrzysk”. I politycy im dostarczają „chleba i igrzysk”. I to powoduje cykliczność. (jest to jeden z kilku powodów cykliczności).
01/04/2016
Adam RDlaczego Cykl Kodratiewa przełomu 2000 jest dłuższy? Jest jeszcze jeden prosty czynnik i jeden z najważniejszych. Cykl Kondratiewa został poznany. Ekonomiści wiedzą, że żeby łagodzić skutki, trzeba złagodzić nachylenie krzywej poprzez zmniejszenie amplitudy lub wydłużenie okresu. Obojętnie które z tych dwóch, jak również każde z tych dwóch. Jest wielu ekonomistów na świecie, którzy są tego świadomi i każdy z nich w jakiś sposób uwzględnia tą cząstkę wiedzy w swoich decyzjach. A więc sama wiedza – świadomość – na temat cyklu ma tu duży udział. Efektem ubocznym mogą być mniej inflacyjne okresy hossy. Dlaczego? Bo coraz więcej świadomych chętnie by na cyklu K zarobiło a więc nie zarobią, bo sami ten cykl zniekształcą swoimi działaniami. Trzeba uczyć się żyć w takim systemie już dziś. Dlatego Panie Michale już rok temu pisałem Panu, że przewiduje hossę na 2020 a nie na 2018 rok. Sam ciekawy jestem czy tak się stanie. :)
PS. Bardzo ciekawy artykuł. Dziękuję! :)
02/04/2016
TomekOstatnio w mediach glosno o wycince drzew w puszczy. Ministerstwo chce ciac zeby uniemozliwic wyleg geometrycznie sie namnazajacych kornikow. Greenpeace i inni twierdza ze fala kornikow sama przeminie :) zapewne przeminie jak zjedza wszystkie dostepne zasoby dla swojej populacji. Dokonia sie cykl destrukcji drzew i nastepujaca po nim destrukcja korniczego miotu. Troche mi te korniki przypominaja ludzi.
02/04/2016
Adam K@Michał Stopka
„Jeżeli usunęlibyśmy księżyc, cykliczność pływów skończyłaby się. Ale trudno usunąć księżyc.”
No właśnie pytanie jest czy w ekonomii istnieje ten księżyc. Dlatego jako przykład dałem ABCT, która (w uproszczeniu) twierdzi, że im większy boom gospodarczy tym potem większy kryzys. Czego nie potwierdzają dane empiryczne i m.in. z tego powodu większość ekonomistów uważa, że ta austriacka teoria jest niepoprawna. Mało kto wierzy też w cykliczność. Taki jest obecny stan naszej wiedzy. Polecam poczytać chociażby wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Business_cycle
Teraz jeszcze pytanie o wielkość tego przewidywanego kryzysu w 2017/18, czy to będzie taki jak w 2001 gdzie wzrost jest prawie 2%? Czy taki „kryzys” jak w 2012/2013 gdzie mieliśmy pierwszą od początku lat 90 recesję (definiowaną jako dwa następujące kwartały z ujemnym wzrostem). Czy tragedię na poziomie stanu wojennego?
05/04/2016
Sylwester BogusiakDobrze, że wreszcie się Pan wziął za ten odkładany temat i przeanalizował czynniki cyklicznych wzrostów i spadków w gospodarce które prześladują nasze życie.
Jak widać na pierwszy rzut oka teoria nieco rozmija się z praktyką. Może zbyt usilnie próbujemy te sprawy do siebie dopasować. Może nie da się opisać zmian gospodarczych, żadnym wzorem ani cyklem – bo czynników składowych i nieoczekiwanych bodźców choćby w postaci niezrównoważonego postępu – o czym Kondratiew mówił – jest zbyt wiele. Dlatego dziękuję, za wysiłek ale teoria pozostaje teorią, w pewnych okolicznościach się sprawdza, a w pewnych nie. Nawet prawo podaży i popytu nie sprawdza się czasem… dlaczego więc nazywa się prawem? Zwyczajnie jest to czyjaś opinia, która ze względu na logikę myślenia wydaje się słuszna.
Ta logika myślenia i postępowania, zaprowadziła jednak ludzkość na manowce. Można bowiem postąpić nielogicznie, czyli wbrew wszelkim przyjętym prawom i zasadom. Łamiąc te zasady i ustanawiając nowe.
Pieniądz kreowany przez (prywatne korporacje) banki doprowadza do sytuacji, gdzie świat kolejny już raz zmagał się z zagorżeniem wielkiego kryzysu.
A może czas wogóle zaprzestać kreacji pieniądza przez banki?
Może czas unowocześnić system aby umożliwiał kredyty indywidualne i dla biznesu bez odsetek i marż? Niemożliwe?
Wyobrażasz sobie system monetarny, w którym za podaż pieniądza odpowiedzialny byłby rząd?
Jesteś zwolennikiem obecnego systemu?
A może chciałbyś się dowiedzieć jak naprawdę działają banki? Od Ciebie też wiele może zależeć. Przyłącz się do Kampanii Pieniądz Pozytywny, siostrzanej kompanii Positive Money UK.
„Aktualny system pieniężny opiera się na coraz większym zadłużeniu rządu i obywateli ale to nie mogło trwać wiecznie i system doszedł do ściany. Rządy i obywatele są już tak zadłużeni, że nie chcą brać kolejnych długów na swoje barki, co z kolei powoduje, że w gospodarce nie przybywa pieniądza, który przełożyłby się na popyt na towary i usługi. Dlatego EBC stosując niekonwencjonalną politykę pieniężną sięga po nowe rozwiązania, które pewnie nie zadziałają ponieważ trzeba zreformować system i wdrożyć ideę pieniądza suwerennego proponowaną przez ruch Positive Money.”
06/04/2016
Kamihttp://independenttrader.pl/fotos/Cykle_kondratieva.png
Chciałbym poznać zdanie autora bloga o powyższym uproszczonym schemacie cyklu Kondratiewa. Na ile można się z nim zgodzić, a jeśli się Pan z czymś nie zgadza, to prosiłbym o zaznaczenie tego. Ewentualnie wskazanie jakich istotnych elementów to „kółeczko” nie zawiera.
W szczególności mnie osobiście rzuca się w oczy fakt, iż Trader21 koniec kondratiewowskiego „lata” utożsamia ze szczytem inflacji. Jak wiadomo taki szczyt miał miejsce w Polsce w 1991 r. Wydaje mi się, że kłóci się to z Pańskim podejściem, iż wraz z upadkiem komunizmu u nas zakończyła się „zima”.
06/04/2016
Michał Stopka@ Kami
Powyższa grafika kiedyś była dostępna na blogu, który w tekście mojego wpisu już podawałem jako źródło: http://kondratieffwinter.com/blog/. Grafika ta określa po prostu powszechne podejście do cyklu Kondartiewa: co, kiedy i jak wygląda w poszczególnej porze roku w koncepcji Cyklu Kondratiewa.
Tak jak pisałem w moim artykule, powszechne podejście po prostu rozciąga Cykl Kondratiewa na (obecnie już) te 70-80 lat (zamiast teoretycznego trwania około 54 lat).
Inflacja z początku lat 90-tych nie (jej poziomy) nie są efektem działania Cyklu Kondratiewa ale nagłego dodruku pieniędzy prze Leszka Balcerowicza po upadku poprzedniego systemu (ratował w ten sposób budżet, który początkowo się nie spinał). Widać to tez po innych krajach regionu, gdzie upadł komunizm ale te kraje nie zanotowały tak wysokiej inflacji jak Polska.
Tak więc nie widzę związku.
Tak jak pisałem w podsumowaniu, ja osobiście skłaniam się w stronę podziału na stare kraje kapitalistyczne i kraje postkomunistyczne/emerging Markets: cykle się rozjechały. I teraz mamy mieszankę dwóch różnych faz cyklu w tych dwóch regionach świata. A co z tego wynika, opisałem w poszczególnych punktach mojej analizy.
09/04/2016
Tomek@Michal Stopka
Moze napiszesz kiedys krotka analize naszej transformacji?
Wychowalem sie na dogmacie nieomylnosci Balcerowicza i terapii szoku jako zrodle dzisiejszego dobrobytu. Potem przeczytalem Kiezuna, dowiedzialem sie ze Towarzystwo Ekonomistow Polski od poczatku mialo inna wizje, Olszewski chcial zatrzymac prywatyzacje ale mu ne pozwolono…
Cuekaw jestem co Ty o tym sadzisz. Mysle ze wielu tutaj zainteresowalby taki wpis.
02/08/2016
ŁukaszŚwietna analiza problemu. Wiele mówi i wyjaśnia.
23/09/2016
hmmmTo teraz jest tak, że zamiast jednego potężnego cyklu, który był niszczycielski, są dwa. Tak ustawione, żeby naprzemiennie w równych odstępach był crash, raz to w jednym, a raz w drugim systemie. No nie powiem, wątpię, że to był przypadek, ale dobre to chyba jest :)
26/10/2016
OperatMnie lekko zmroziło (i nie tylko dlatego że wg, cyklu jesteśmy w okresie zimy) po lekturze. Mimo tego, że po upadku bloku wschodniego nie było wielkiego konfliktu, to nie oznacza że sytuacja się powtórzy na zachodzi, bo bardziej mnie niepokoi zadłużenie zachodu i reset z tej strony. Czy już czas szukać szykować się na duży konflikt zbrojny?
26/10/2016
Michał Stopka@ Operat
Oby nie
29/10/2016
KacperHej,
A konflikt na Bałkanach? Oni również wyrwali się z okowów upadającego komunizmu.
Może pobódki były inne, ale konflikt największy do II wojny światowej (oczywiście największy w Europie)
03/11/2016
YarWitam Autora. Bardzo się cieszę, że analiza cyklu kondratiewa została tu tak dobrze rozłożona na podcykl wschód/zachód.
Ne mogę się jednak zgodzić z calością artykułu: tak jak sam cykl został wyłożony przednie, tak jak celnie Autor zauważył zachwianie cyklu po pierestrojce, tak (wg mnie) błednie przyjmuje „przeskoczenie” zimy.
Co ciekawe, Autor trafnie widzi, że QE odwleka zimę, ale następnie jakby o tym zapomina i chciałby wiosny.
Wg mnie odwlekanie zimy da skutek całkowicie odwrotny: zima przyjdzie (na zachodzie) z wielokrotnie większą siłą; jej skutki zachód spróbuje zaś alokować na wschodzie (odsuwając konflikt od swoich granic).
Wydaje mi się jednak, ze tym razem globalizacja sprawi, że „pies ugryzie własny ogon” – USA nie uda się utrzymać wojny z dala od siebie, choć widac jak desperacko próbuje to robić. Współczesne rakiety, to nie katiusze i Rosja/Chiny nie pozwolą na alokowanie wojny na wyłącznie swoim terenie.
Podkreślam: QE odsuwa wojnę, ale nasili jej agresywność. Przy okazji zwiększy akumulację kapitału wśród „wybranych”.
16/11/2016
Yarponiżej coś, co znalazłem;
Tekst jak tekst; papier przyjmie wszystko. Niemniej kilka wątków jest ciekawie poruszonych i odnosi się do wschodniej gospodarki.
http://polski.blog.ru/222835267.html
16/11/2016
Michał Stopka@ Yar
Nie lubię teorii spiskowych gdzie nie ma ani jednego linku do źródła informacji. Tak aby było wiadomo, że to nie fantazje jakiegoś trola z Rosji na usługach Putina. Dosłownie zero jakiegokolwiek źródła, dowodu na to co jest napisane w artykule.
I jeszcze odwoływanie się do demokracji, do demokracji w USA, że obywatel USA coś widzą, wiedzą, przewidują. Bzdura. Zdecydowana większość społeczeństwa w każdym państwie nie ma pojęcia o otaczającym go świecie. A już na pewno nie analizuje tak jak jest to opisane w artykule.
Jedyne co można się zgodzić, że Rosja chce coś ugrać jak Trump wygrał wybory. I że jest na rękę Rosji. Ale to nie Rosja będzie głównym rozdającym tylko Chiny. I to Chin Rosja się boi. Na już Syberii Chińczycy są tak liczni, że spokojnie mogliby zając te tereny.
16/11/2016
Yar@Michał Stopka
„Nie lubię teorii spiskowych gdzie nie ma ani jednego linku do źródła informacji.[..], dowodu na to co jest napisane w artykule.”
Zgadzam się …i wyraźnie napisałem, że „papier przyjmie wszystko”. Artykuł jest typową propagandą i myśleniem życzeniowym. Przytoczyłem go, bo (mimo braku źródeł) zawiera wykładnię marzeń Wielkorosji. Z drugiej jednak strony patrząc – nie każdą informację da się podeprzeć wykresem, ankietą lub cytatem z kogoś ważnego. Czasem decyduje intuicja własna, która mówi co jest TAK, a co NIE. Jest to szczególnie ważne w obecnej chwili, gdy AT rozjechała się z rynkiem i decyduje emocja, lęk.
Zauważ jak wielu 'poważnych’ analityków tworzy teraz na chybcika analizy, by dopasować swój autorytet do tego co się porobiło. I zauważ, że jak pociągniesz ich analizy w przyszłość to wychodzi …papka.
„I jeszcze odwoływanie się do demokracji [..] A już na pewno nie analizuje tak jak jest to opisane w artykule.”
Tak, przeciętny amerykanin szuka USA w Afryce; 40% umie się jedynie podpisać. Trudno ich oskarżać o myślenie. Fortyfikacja rynku za oceanem, którą obserwujemy, nie jest dziełem „tych” amerykanów.
Chiny: ten gracz zajmie militarnie Syberię w pierwszym dogodnym momencie. Myślę, że USA właśnie tą kartą zagra. …ale wpierw musi skupić uwagę Rosji po zachodniej stronie.
Nie po to zainwestowano w afganistany, iraki, arabskie wiosny, syrie, ukrainy, by ta kasa się zmarnowała.
19/04/2017
Szymon BaranowskiGubi się pan nieco w tym wyniku łączenia dwóch fal na jakie rozszedł się ten dawny światowy trend.
Są dwa istotne fakty. Pierwszy to przedłużająca się (względem wcześniejszego trendu dla walut globalnych) dominacja dolara, która wynikła z ucieczki USA przed krachem zadłużenia w gospodarkę deficytową finansowaną globalną inflacją dolarową: dodruk i ustanowienie systemu petrodolara.
Drugi element tego systemu to czynnik japoński i chiński. Te kraje dekadami skupowały dług USA utrzymując jego rentowność na niskim poziomie oraz umożliwiając ogromne zyski korporacji zachodu. To Chiny po 2007 roku uratowały gospodarki zachodu rozpoczynając własny gigantyczny dodruk – globalną reanimację, za co dzisiaj zaczynają płacić.
Nie wspominając o amerykańskim biznesie wojennym.
Jeśli inflacją (właściwie gdzie ta inflacja, czy inflacja cen aktywów giełdowych i radykalnie niski współczynnik ich rentowności to oznaka poprawy kondycji?) zwalczano proces deflacji, a więc naprawy gospodarki i właściwego przealokowania kapitału po okresie jego złej dystrybucji wydłużając okres jesieni to czy wszystkie błędy jesieni prowadzące do zimy nagle zniknęły?
Jeśli faza hossy i kredytowania została wydłużona to logicznym byłoby również proporcjonalnie większe przekredytowanie i wydłużenie się okresu niezbędnej do powrotu do normalności zimy. O ile połknięcie wschodu na chwilę uzdrowiło zachód, to nie zatrzymało samej pory roku.
Poza tym kiedy w historii mieliśmy taki długi okres stanu zerowych stóp procentowych i pojawienia się stóp ujemnych oraz wprowadzanie gospodarki bezgotówkowej?
Fazy delewarowania nadal nie mamy, bo nie było ani deflacji ani inflacji na poziomie zwykłych ludzi. Nowa wiosna to świetne hasło dla ulicy na przedzimiu.
Poza tym dwa kamyczki do ogródka. Ceny złota są od dłuższego czasu manipulowane, więc nie miarodajne. Ile to już pozwów poszło w sprawie fixingu złota? Również oficjalny poziom zatrudnienia w USA jest mało wiarygodny. Czy sprawdzał pan ostatnio wskaźniki wycofania się z rynku pracy, jakości tych nowotworzonych miejsc pracy, skali korzystania z kartek żywnościowych? Bo to nie są różowe dane, dane z okresu wiosny…
No i czy trend na wschodzie zmienił się czy nadal trwa swoją własną dynamiką skoro zachodni zmienił fazę? A może są już trzy? Na ile Chiny idą własnym czy globalnym?