Cykl dziesięcioletni w gospodarce i na rynku pracy: spowolnienie gospodarcze 2019/2020
Zanim przejdziemy do analizy najnowszych danych warto pamiętać, że obecna tendencja pogorszenia sytuacji gospodarczej trwa już na świecie oraz w Polsce od dłuższego czasu. Między innymi pisałem o nim w ostatnim wpisie na temat cyklu dziesięcioletniego: Kryzys w 2020 roku: za nami szczyt cyklu dziesięcioletniego na rynku pracy i w polskiej gospodarce. List do akcjonariuszy listopad 2019. Więc jeszcze przed koronawirusem. Dla przypomnienia najważniejszy wykres z powyższego wpisu wygląda tak:
Stąd też warto pamiętać, że kryzys związany z koronawirusem tylko wzmocnił tendencje, które miały miejsce już jakiś czas. Dlatego spora część firm, które obecnie odczuwa pogorszenie koniunktury, i tak odczułaby to trwające spowolnienie. W tym zakresie warto przypomnieć chociażby o problemach części firm z branży automotive. Miały one miejsce już dawno.
Dynamika PKB aż około +2% r/r (?)
Przejdźmy teraz do danych za marzec 2020 roku. Otrzymaliśmy całkiem niezłe dane o produkcji przemysłowej, która spadła tylko -2,3% r/r. Sprzedaż detaliczna była już niestety gorsza bo spadek prawie minus 10% r/r. W efekcie średnia krocząca dla danych trzymiesięcznych wygląda jak poniżej. W ramkach zaznaczyłem historyczne poziomy podobne do obecnej średniej trzymiesięcznej oraz PKB:
Źródło: dane GUS: z pliku Excel dane makro dla moich czytelników
Dodatkowo mamy dobre dane z produkcji budowlano/montażowej za marzec w wysokości 3,7% r/r. W efekcie średnia trzymiesięczna jest już dużo wyżej niż na danych za grudzień 2019. Mało tego. Z ujemnych poziomów mamy obecnie dodatnie, co oznacza, że dynamika PKB może być nawet około 2% r/r:
Źródło: dane GUS: z pliku Excel dane makro dla moich czytelników
Łącząc te dwa powyższe wykresy dochodzimy do wniosku, że dynamika PKB za pierwszy kwartał 2020 może wynieść około 2% r/r.
Ankieta na Forum Inwestora Profesjonalnego jak obecnie wygląda kryzys w firmach
W kontekście obecnej sytuacji gospodarczej poniżej print screen ankiety, jaką zrobiłem na FIP. Widać pogorszenie ale nie wygląda to jakoś bardzo źle na ten moment:
Marzec 2020 zatrudnienie w dół: gorzej niż podczas kryzysu finansowego
Zobaczmy jeszcze na dane dotyczące rynku pracy. W marcu zatrudnienie spadło względem lutego o ponad 30 tysięcy osób więc widać efekt koronawirusa:
Źródło: dane GUS: z pliku Excel dane makro dla moich czytelników
A tutaj przygotowałem dla Ciebie dane z powyższego wykresu obrazujące zmianę zatrudnienia w danym roku narastająco:
Źródło: obliczenia własne na podstawie: dane GUS: z pliku Excel dane makro dla moich czytelników
Czerwona linia to zatrudnienie narastająco po marcu 2020 roku. Z tym, że warto zwrócić uwagę, że słabsze dane na rynku pracy notowaliśmy już w 2019 roku. Był to jeden z gorszych okresów w ostatnich latach. Jest to druga niebieska linia od dołu. Jak widzisz: jest ona płaska od marca. Oznacza to, że od tego okresu firmy zatrudniające powyżej 9 osób nie zwiększyły zatrudnienia.
Powyższy wykres jest ciekawy jednak aby oddać co stało się w marcu 2020, przygotowałem kolejny. Co stało się w ostatnich kilkunastu latach w samym marcu. Jak widzimy poniżej dane z tego roku są słabe. Podobne do danych dla 2009 roku:
Źródło: obliczenia własne na podstawie: dane GUS: plik Excel dane makro dla moich czytelników
Podsumowanie: giełda i gospodarka
Mamy całkiem dobre dane o dynamice PKB za pierwszy kwartał 2020. Szczególnie biorąc pod uwagę, że spowolnienie już trwa od dłuższego czasu. A marzec był już pod częściowym wpływem koronawirusa. Oczywiście przy założeniu, że dynamika PKB rzeczywiście wyjdzie około 2% rok do roku. Sytuacja w firmach, jak widać po ankiecie, nie jest też jakaś dramatyczna. Biorąc pod uwagę, że i tak jesteśmy/gospodarka zwalnia już od dłuższego czasu. Z drugiej strony mamy już pogorszenie na rynku pracy.
Pytanie jak to będzie dalej przebiegało. Co będzie z odmrażaniem gospodarki oraz dalszym rozwojem epidemii koronawirusa? Jak to wpłynie na gospodarkę? Szczególnie w kontekście giełdy, która od ostatniego wpisu jeszcze wzrosła. W efekcie nadal obowiązują wnioski z poprzedniego wpisu: Jaka dynamika PKB w 2020 roku? Giełda dyskontuje PKB zero plus (!) Dla przypomnienia wykres:
Źródło: dane GUS/stooq: plik Excel dane makro dla moich czytelników
Zbliżają się mega trudne czasy na rynku pracy. Wyleciałeś z roboty. Co teraz?
Na zakończenie dwa wartościowe linki. Zbliżają się mega trudne czasy na rynku pracy. Jeżeli stracisz pracę lub ktoś z Twojej rodziny/znajomych wrzucam mega wartościowy wpis jak sobie z tym poradzić. Niestandardowe podejście nie tylko do tej trudnej sytuacji ale i wykorzystanie tego do rozwoju kariery zawodowej. Jest to link pierwszy. Drugi link to moja analiza na temat tego jak szybko podwoić swoje wynagrodzenie/jak działa rynek pracy. Obyś nie musiał/musiała korzystać z tego pierwszego. Powodzenia!
Link 1: Wyleciałeś z roboty. Co teraz?
Analityk akcji/ współodpowiedzialny za wyniki inwestycyjne części portfela akcyjnego w ING OFE:
24 komentarze “Dynamika PKB aż około +2% r/r (!) Zatrudnienie mocno w dół :(”
26/04/2020
KonradW większych miastach wątpię w bezrobocie, pracy jest sporo (inna sprawa ze mało płatnej).
26/04/2020
Michał StopkaOj niestety obawiam sie, ze i w dużych miastach bezrobocie wzrośnie.
26/04/2020
Michał StopkaPrawie milion nowych bezrobotnych prognozuje minister pracy. Pytanie na jakiej podstawie, ale to pokazuje co może sie stać: (…) Obecnie jest około 920 tys. osób bezrobotnych; nasze bardzo wstępne analizy na koniec tego roku prognozują wzrost do około 1,4 mln, czyli bezrobocia na poziomie 9-10 proc. – powiedziała w środę minister rodziny, pracy i polityki społecznej Marlena Maląg. (…)
Źródło: https://serwisy.gazetaprawna.pl/praca-i-kariera/artykuly/1465672,koronawirus-bezrobocie-w-polsce.html
26/04/2020
Michał StopkaZrobiłem jeszcze aktualizację wykresu bezrobocia w Polsce. Ciekawa rzecz wyszła. Po danych marcowych bezrobocie nadal spada w skali roku. Nie widać jakoś specjalnie wzrostów w związku z tym spadkiem liczby zatrudnionych powyżej 30 tysięcy w firmach zatrudniających 9 i więcej osób. Jeżeli założyć, że w firmach zatrudniających poniżej 9 osób też spadło zatrudnienie, powinno też odbić się to na bezrobociu. Ciekawe skąd to wynika bo jest dosyć zaskakujące: https://uploads.disquscdn.com/images/b2a2c9224a567a7f35c48503b41a39f3e8abebfc330a190d510a035ab3eec4c6.png
27/04/2020
KonradW moim mieście jest pełno ofert pracy, zobaczymy co z tego będzie.
Jak faktycznie tak wzrośnie bezrobocie to nie wiem jak oni to ogarną biorąc pod uwagę ilość emerytów, podatek katastralny?
27/04/2020
andmoim zdaniem wynika to z faktu, ze decyzje o zatrudnieniu osób w marcu były podejmowane w styczniu/lutym. Polskie prawo niemal nie przewiduje zwolnienia z dnia na dzien (sa okresy wypowiedzen). Stad decyzje podjete w marcu o redukcjach beda widoczne w kawietniu oraz czerwcu.
27/04/2020
andDzieki Michal za zebranie powyzszego! Moze chcesz sie pokusic na opracowanie mozliwych scenariuszy wyjsca z korona-kryzysu? Jest wiele znaków zapytań w chwili obecnej, moze w formule FB lub u Ciebie na blogu, moznaby bylo przeprowadzic takie symulacje? Co Ty na to?
27/04/2020
Michał StopkaPoniżej jest komentarz wskazujący na fakt, że wypowiedzenia to miesiąc lub trzy miesiące. Więc pierwsze zwolnienia zobaczymy efektywnie dane za kwiecień a trzymiesięczne na koniec czerwca. I to będzie narastało Więc czekamy na dane kwietniowe a szczególnie za maj bo na koniec kwietnia to jeszcze nie każdy zarejestruje się w urzędzie pracy.
27/04/2020
Michał StopkaNatomiast od strony finansów publicznych to będzie wyzwanie. Na razie będzie wzrost długu. A co potem zależy tez od skali spowolnienia i wzrostu bezrobocia.
27/04/2020
Michał StopkaRzeczywiście, Słuszna uwaga.
Z tym, że i tak te dane o zatrudnieniu i bezrobociu są dziwne. Zatrudnienie za marzec to średnie zatrudnienie w marcu. I ponad 30 tysięcy mniej osob było zatrudnionych. Z kolei dane bezrobocie to koniec marca. Więc te dane powinny być widoczne też na koniec marca.
27/04/2020
Michał StopkaMyślę, że to jest ciekawa koncepcja. Pomysły jakie mogą być scenariusze wyjścia z koronawirusa?
27/04/2020
andMysle o analizie z wariantami, co sie stanie gdy poszczegolne decyzje zapowiadane przez rzady europejskie beda sie realizowac lub beda przekladane. Jak to moze wplynac na gielde i poszczegolne branze. Oczywiscie temat jest wielowatkowy i bardzo skomplikowany, wiec mozna sie skupic na 1-2 lub 3 sektorach lub wskaznikach. Lub okreslic, ktore sektory doswiadcza najszybszych wzrostow, a ktore beda najdluzej w stagancji… Moja propozycja bylaby na skoncentrowaniu sie na 3 dominujaych sektorach w gospodarce PL wg GUS.
27/04/2020
Michał StopkaCiekawa propozycja. Może czytelnicy jeszcze dorzucą swoje spostrzeżenia w tym zakresie.
28/04/2020
MJNie wiem na ile to jest reprezentatywne, ale chcę dorzucić cegiełkę do dyskusji ;). Wykańczam dom, szef firmy, którą zatrudniłem do wykończeniówki już zwolnił 7 pracowników (z 17). Mówił też, że 3 kontrakty zostały już zerwane, gdzie realizacja miała zacząć się po świętach wielkanocnych. Kolega został zwolniony z firmy kateringowej (wszyscy pracownicy zostali bez pracy), która miała w zasadzie podpisane umowy na cały rok. Inna duża firma kateringowa (ponad 20 lat na rynku) się też ma zamknąć. Nawet u mnie (IT) średnio było 50 do 100 ogłoszeń o pracę aktywnych. Teraz praktycznie nie zatrudniamy. Zwolnień na razie też nie ma, ale to tylko kwestia czasu (jeżeli stagnacja będzie się przedłużała). Leasing samochodowy/maszynowy praktycznie zamarł. Z drugiej strony kolega, który pracuje w firmie produkującej etykiety na opakowania mówi, że pracy jest nawet więcej, niż przed wirusem.
28/04/2020
MA widzisz u mnie trochę inne obserwacje, przynajmniej w budowlance. Też niedawno skończyłem budować dom i w okolicy budowlanka hula jak dawniej, żadnego spowolnienia nie widać. Leasing też działa, chociaż z lekkim spowolnieniem. Ostatnio firma leasingowa zrobiła zakupy na 10 pojazdów na ponad milion złotych jako inwestycja do dalszego wynajmu.
Niestety w branżach gastro jest tak samo jak piszesz, znajomi na przymusowych urlopach lub opiekach na dzieci.
Branża produkcyjna (artykuły medyczne) leci na 3 zmiany całą dobę.
IT niestety grupowe zwolnienia ponad 100 osób poleciało i reszta w strachu przed zwolnieniem.
28/04/2020
Michał StopkaNa FB widzę, że osoby, które mają firmy, już pozwalniały. Porobiły redukcje. To nie jest pewnie reprezentatywna grupa dla całej gospodarki. Ale pokazuje, że już ludzie tracą pracę. Więc bezrobocie będzie. Tylko pytanie na jaką skalę wzrośnie. Czy będą to setki tysięcy osób. Czy miliony.
29/04/2020
Michał StopkaJuż się wyjaśniło. Rozpoczęło się odmrażanie gospodarki. Od 4 maja będą otwarte:
galerie handlowe z zachowaniem odpowiednich obostrzeń dotyczących szczególnie ciągów komunikacyjnych, które mają pozostać prawie puste. Liczba klientów, noszących maseczki i rękawiczki ma być ustalona na tych samych zasadach, co obecnie w np. w sklepach spożywczych. Nadal zamknięte pozostają: miejsca rekreacji, restauracje, bary, kluby fitness, salony piękności, kina;
sklepy budowlane w weekendy;
hotele i inne miejsca noclegowe z ograniczeniami (rząd specjalnie pozwolił na to dopiero po majówce, aby uniknąć masowych wyjazdów). Hotelowe restauracje, stołówki czy bary pozostaną zamknięte,
niektóre instytucje kultury: biblioteki, muzea i galerie sztuki;
gabinety rehabilitacji. Nadal zamknięte pozostają salony masażu.
https://www.bankier.pl/wiadomosc/2-etap-odmrazania-gospodarki-Po-majowce-otwarte-galerie-hotele-przedszkola-7873169.html
30/04/2020
MJBudowlanka hula, bo trudno ją zatrzymać z dnia na dzień. To, za co już jest zapłacone, trzeba dokończyć. Inna sprawa też jest z domami. Taką budowę łatwo zatrzymać. Jak inwestor nie płaci, to przestają robić. Inaczej jest z blokami mieszkalnymi. Jak masz w bloku 20 mieszkań, a 10 jest wykupionych, to i tak musisz cały budynek wybudować. Skala ryzyka jest większa. Zobaczymy tak na prawdę za parę miesięcy jaka będzie skala spowolnienia, bo etapy które są teraz zaczęte trzeba skończyć.
30/04/2020
Michał StopkaW kontekście odmrażania gospodarki komunikat LPP:
(…) przychody w sklepach stacjonarnych prawdopodobnie nie przekroczą nawet 30% zeszłorocznych poziomów (…) Przewidywane ograniczenia w postaci montowania w galeriach handlowych kamer termowizyjnych z pomiarem temperatury i segregacją klientów na różne grupy ryzyka (czerwoną, żółtą i zieloną), ostrzeżenia z megafonów o ryzyku COVID-19, obowiązek dokonywania zakupów w maseczkach i gumowych rękawiczkach ograniczających swobodne dotykanie i przymierzanie towarów, a także ograniczenia co do liczby klientów w sklepie i galerii handlowej powoduje, że rzeczywistość handlowa będzie zupełnie inna. Uzasadnia to od strony prawnej odstąpienie od dotychczasowych umów. Wymusza też głęboką zmianę modelu biznesowego sklepów funkcjonujących w galerii handlowych i samych galerii handlowych oraz określenie nowych warunków ewentualnej współpracy, wyjaśniło LPP. (…) https://stooq.pl/n/?f=1350470
30/04/2020
Slavporadnik przedsiębiorcy :
to prostę przez trzy miesiace nie wystawiasz faktur dla zus us masz dochód na zero :
dostajesz 3 x postojowe 2080 czyli 6,3 tys na ręke
wystąpisz o 3 miesiące nie płącenia zus ( tu masz do przodu 3 x 1450) czyli 4,5 tys mniej kosztów
bierzesz pożyczkę 5 tys którą bedziesz miał umorzoną jak bedziesz prowadził 3 m- ce działalność – a dlaczego miałbyś nie prowadzić jej jak nawet zus-u przez te 3 m-ce płącić nie musisz..
podsumowując za trzy miesiące masz na rękę 11 tys + nie płącony zus za 4,5 tys a
nadal robisz na budowie tylko z zapłatą do łapy
wyjdzie pewnie po 5- 7 tys co miesiac z tej roboty + jak wyżej gratisy od państwa srednio 5 tys za miesiac PIS-u
życie jest piękne :) a
Bezrobotny na zasiłku 700zl :)
01/05/2020
Michał StopkaJest możliwy i taki scenariusz, że będzie to tak wykorzystywane.
01/05/2020
Michał StopkaFlash inflacja GUS za kwiecień 2020 już tylko 3,4% r/r. Poniżej nasz najnowszy wykres inflacji oraz obecny poziom stóp procentowych + link do danych GUS na temat najnowszych danych:
Flash inflacja GUS link: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ceny-handel/wskazniki-cen/szybki-szacunek-wskaznika-cen-towarow-i-uslug-konsumpcyjnych-w-kwietniu-2020-roku,8,50.html https://uploads.disquscdn.com/images/2ee942b5cfff009e8215756fa9e2e81619f178bf0bf8ffb15e553af5b7e3d4ff.png
02/05/2020
Michał StopkaZ tym, że wygląda, że osłabienie dynamiki inflacji w Polsce to głownie spadek cen ropy naftowej co przełożyło się na spadek cen Paliwa do prywatnych środków transportu o 19% r/r. Transport ma udział około 10% w koszyku inflacyjnym.
04/05/2020
Michał StopkaZnowu słabe dane PMI Polska. Jeszcze gorsze niż poprzednio. 31,9. Najgorsze w historii. Poniżej wykres PMI oraz dynamika PKB kwartalne r/r: https://uploads.disquscdn.com/images/59760e80a02a3ae7a2c6ea7fdc2320c703291bb53c704eb7d4b055f31e0f45c0.png