Giełda i gospodarka w 2015
Jak wyglądała i będzie wyglądać sytuacja na rynku? Przygotowałem dla was obszerny artykuł: Giełda i gospodarka w 2015 roku. Zanim rozpocznę, bez kawy się nie obejdzie bo wpis jest naprawdę długi :-)
Poniżej, dla przypomnienia, kilka kluczowych fragmentów z ostatniego wpisu z grudnia 2014 roku: Co dalej z giełdą i gospodarką? Co podpowiada struktura PKB w 3q 2014?:
Co dalej z gospodarką?
Dynamika PKB
Początkiem grudnia 2014 dostaliśmy kolejne dane PMI Polska, które były bardzo dobre, znacznie powyżej oczekiwań. Tak jak piszę od paru miesięcy, między innymi pisałem w wakacje tutaj: Co dalej z giełdą? Nadchodzi wielki kryzys? PMI wskazuje na załamanie gospodarki? Kondycja polskiej giełdy i innych giełd światowych lipiec 2014, obecne dane PMI tylko potwierdzają mój scenariusz: Po chwilowym załamaniu na PMI (załamaniu nastrojów po wydarzeniach na Ukrainie) PMI znowu idzie do góry. Gospodarka Polski ma się całkiem dobrze a cały rok powinniśmy zakończyć dynamiką PKB na poziomie około 3 punktów procentowych. I to pomimo wydarzeń na Ukrainie czy słabej sytuacji w Europie Zachodniej.
GUS opublikował również strukturę PKB za trzeci kwartał: to co cieszy to cały czas mocna konsumpcja oraz inwestycje, czyli tak jak pisałem to ciągnie naszą gospodarkę:
Ponadto warto zwrócić uwagę, że to nie wzrost zapasów był przyczyną dobrej dynamiki PKB (tak jak po części było w drugim kwartalne 2014 r.). Jest to dobry prognostyk na kolejne kwartały. Poniżej szczegółowe rozbicie powyższego wykresu:
Rynek pracy:
Z danych publikowanych przez GUS w ujęciu kwartalnym otrzymaliśmy również dobre dane o miejscach pracy BAEL za trzeci kwartał 2014 r.: w skali roku przybyło ich już około 300 tys. (dynamika około 2% r/r):
Tak więc spadek bezrobocia w ostatnich miesiącach, tak jak pisałem, oprócz tego, że jest po części powodowany wyjazdami za granicę, po części jest też spowodowany po prostu tworzeniem nowych miejsc pracy.
Wczoraj (poniedziałek 8 grudzień 2014 r.) otrzymaliśmy kolejne dobre dane o bezrobociu:
Uwaga: jeżeli ktoś jest tutaj nowy, spostrzeżenia z tego artykułu to kontynuacja moich przemyśleń ze stycznia 2013 roku: Polską gospodarkę czeka kilka tłustych lat ? ? ? : Michał Stopka „Cykl dziesięcioletni” oraz jesieni 2014 roku: Bezrobocie w Polsce spadnie do 5% w 2018 roku!? Cykl dziesięcioletni na rynku pracy w praktyce, gdzie pisałem, że w ciągu kilku lat bezrobocie bardzo mocno spadnie w Polsce, być może nawet do kilku procent. Dlatego też zachęcam najpierw do zapoznania się z powyższymi spostrzeżeniami.
Po danych za listopad 2014 (11,4%) bezrobocie spada już o 1,8 punktu procentowego w skali roku (po październiku było to 1,7 punktu procentowego) i jest to najlepszy wynik od paru lat.
Powyższe spostrzeżenia potwierdzają pozostałe dane GUS (najnowsze za październik 2014 r.):
To co warto szczególnie zwrócić uwagę, że już prawie od roku wynagrodzenia rosną w skali roku o niecałe 5 punktów procentowych. To już pomaga, ale szczególnie w kolejnych kwartałach powinno wspierać PKB.
Decyzja Rady Polityki Pieniężnej
W efekcie powyższych danych makro. Rada Polityki Pieniężnej sprawiła w ostatnich tygodniach dwie niespodzianki i nie obniżyła stóp procentowych. W związku z tym realne stopy procentowe są cały czas wysokie, około 2,5 punktu procentowego:
Niestety nie jest to dobre, przynajmniej w krótkim terminie, bo po pierwsze zwiększa stopę oszczędzania społeczeństwa (cały czas rosną lokaty w bankach) a przez to osłabia dynamikę bieżącego PKB. Dodatkowo inflacja pewnie dłużej będzie przez to zdecydowanie poniżej celu, co dodatkowo będzie zwiększało stopę oszczędzania w społeczeństwie.
Dlaczego?
Gdyby stopy procentowe spadły do 1,5 %, inflacja ruszyłaby trochę do góry, na powiedzmy 1 %, mielibyśmy realne stopy procentowe na poziomie zero plus. A tak, jak mamy realne stopy na poziomie 2,5% ludzie nadal oszczędzają, szczególnie, że cały czas boją się co będzie dalej (a przez to mniej na bieżąco konsumują).
Giełda i gospodarka w 2015: przegląd danych
Jak w takim razie po styczniu 2015 roku wyglądają wykresy dla najnowszych danych dotyczących polskiej gospodarki? Od poprzedniego wpisu otrzymaliśmy między innymi nowe dane makro za grudzień 2014 oraz styczeń 2015. Dodatkowo znamy decyzje Rady Polityki Pieniężnej oraz strukturę danych o PKB za czwarty kwartał 2014 roku.
Giełda i gospodarka w 2015: było
Giełda i gospodarka w 2015: jest
To co warto zwrócić uwagę to: kontynuacja poprawy na PMI w Polsce, zakręcenie wskaźnika PMI Europa do góry i znaczne pogorszenie na wskaźniku ISM w USA.
Giełda i gospodarka w 2015: dane o PKB 4Q 2014 r.
W piątek 27 lutego 2015 roku GUS podał, że PKB wyniosło plus 3,1 % rok do roku oraz 0,7 punktu procentowego kwartał do kwartału. W efekcie za cały 2014 rok polskie PKB wzrosło o 3,3 % w skali roku.
Jak ważne i kluczowe są dane o PKB dla każdego z nas pisałem szczegółowo w tym wpisie: W matni: krach polskiej gospodarki w ciągu kilkunastu lat? Podatki + wyjazdy = bankructwo państwa i ZUS, gdzie między innymi pokazałem, że wynagrodzenia w danym państwie zależą od PKB wytarzanego przez jedną osobę (PKB per capita):
1. Wysokość wynagrodzeń w danym państwie zależy od PKB na osobę:
Jeżeli ktoś zastanawia się dlaczego na zachodzie zarabia się kilka razy więcej niż w Polsce: odpowiedź jest bardzo prosta. Przeciętne wynagrodzenie w danym państwie zależy od…poziomu PKB na osobę (czyli poziomu PKB wytworzonego przez jedną osobę). PKB to ilość dóbr i usług wytworzonych w danym roku w danym państwie. Ale i też jednocześnie skonsumowanych. A konsumpcja wytworzonych dóbr i usług jest możliwa dzięki… wynagrodzeniom jakie otrzymujemy za pracę. Zależność tą widać bardzo ładnie na wykresie:
Źródło: obliczenia własne na podstawie GUS, wordbank.org, forsal.pl
Innymi słowy jeżeli dane państwo stwarza relatywnie mało dóbr i usług: nie ma potem czego dzielić. Również w formie wynagrodzeń.
Giełda i gospodarka w 2015: struktura PKB Polski 4Q 2014 r.
Tym razem analiza struktury PKB Polski za czwarty kwartał opiera się już na moim własnym wykresie. Co jest o wiele bardziej dogodne niż opieranie się tylko na tym co wymyśli w formie graficznej GUS:
(lewa skala pokazuje ile poszczególne składowe PKB miały swojego udziału we wzroście PKB w danym kwartale; na przykład same wydatki rządu w ostatnich kwartałach przyczyniły się do wzrostu PKB o 0,7 punktu procentowego)
Giełda i gospodarka w 2015: moje prognozy
Tak jak pisałem w poprzednich miesiącach (niektórzy z Was obawiali się, że mogę się mylić w mojej analizie), dane o PKB za czwarty kwartał 2014 potwierdzają, że moje rozumowanie i wnioski były słuszne:
- Struktura danych o PKB jest bardzo dobra ponieważ w dużej mierze opiera się na inwestycjach (zielone koło).
- Tak jak pisałem PKB nie jest oparte o wzrost zapasów, jak było po części w drugim kwartale 2014 (jednorazowy strach związany z wydarzeniami na Ukrainie). Mało tego, w czwartym kwartale zapasy odjęły minus 0,1 punktu od PKB.
- Konsumpcja prywatna stabilnie rośnie od paru kwartałów.
- Wydatki rządu dodały do PKB plus 0,7 punktu procentowego, widać więc, że rząd, w odróżnieniu od poprzednich kwartałów, gdzie zaciskał pasa (2011 i 2012), w ostatnich kwartałach popuścił go trochę (okres wyborczy: samorządy, prezydent, parlament).
- Eksport netto trzeci kwartał z rzędu odejmuje z PKB (import minus eksport): jest to typowy obraz, kiedy:
a) rosą mocno inwestycje (import dóbr inwestycyjnych jest znacznie większy)
b) rośnie konsumpcja (większy import wielu dóbr konsumpcyjnych, których nie mamy w kraju) co jest efektem polepszania sytuacji na rynku pracy (podobnie było w latach 2006-2008)
Warto tutaj zauważyć, że z efektem przeciwnym mieliśmy do czynienia w latach 2012 i 2013 (słabe inwestycje i wzrost bezrobocia/słaba konsumpcja). - Oczywiście po części osłabienie eksportu to z kolei też kwestia wydarzeń na wschodzie Ukrainy (mniejszy eksport na wschód oraz na zachód) ale to jest kompensowane niższymi wydatkami na import surowców (np. załamanie cen ropy).
Podsumowując dane o PKB za czwarty kwartał 2014 były całkiem dobre jeżeli chodzi o strukturę.
Giełda i gospodarka w 2015: dynamika PKB
To co jednak warto też zwrócić uwagę. Dynamika PKB to po pierwsze zaledwie okolice trzech punktów procentowych w skali roku. Co jak na Polskę i nasze potrzeby podwojenia PKB: Jak rozwiązać wszystkie problemy Polski? Podwoić PKB! Podwoić PKB! Podwoić PKB! to słaba dynamika PKB.
Po drugie jak zobaczymy na tendencje na dynamice PKB w ostatnich kilku kwartałach: niebezpiecznie się ona spłaszczyła i to na poziomach znacznie niższych niż było to w poprzednich cyklach:
Produkcja przemysłowa ostatnie dane:
We wpisie ze stycznia 2015 roku: A nie mówiłem? :-) Świetne dane : produkcja przemysłowa, dynamika zatrudnienia, wynagrodzenia i bezrobocie pisałem szczegółowo na temat tego jak ważna jest liczba dni roboczych w kontekście danych makro wychodzących za dany miesiąc, poniżej cytat:
Produkcja przemysłowa za grudzień
Według dzisiejszych danych GUS, produkcja przemysłowa urosła w grudniu o plus 8,4% i była znacznie powyżej oczekiwań (prawa skala):
Ale uwaga: w grudniu była większa liczba dni roboczych w 2014 roku niż w 2013 (o jeden dzień). O tym, że jest to ważna rzecz, którą trzeba brać pod uwagę pisałem na przykład tutaj: Spadek produkcji przemysłowej w sierpniu 2014 r. czy jednak wzrost? Jaki wpływ danych na giełdę?, co potwierdziły dane za kolejny miesiąc o czym pisałem tutaj: Jednak miałem rację! :-) wrześniowa produkcja przemysłowa + 4,2% r/r a budowlana + 5,6% r/r. Co zrobi RPP?
Nawet jednak jeżeli to uwzględnimy, to dane GUS odsezonowane też wyglądają całkiem przyzwoicie dzisiaj:
Jak widzimy w cytowanym powyżej wpisie, dane odsezonowane, oddające prawdziwe tendencje w gospodarce, mogą się znacznie różnić. Z tą zależnością mieliśmy znowu do czynienia w danych o produkcji przemysłowej za styczeń 2015, z tym, że tym razem mieliśmy o jeden dzień roboczy mnie niż rok temu.
Giełda i gospodarka w 2015: PP + PP odsezonowana
W efekcie dane odsezonowane, drugi miesiąc z rzędu, ładnie nam rosną. Co jak na obecne czasy jest kolejnym pozytywnym sygnałem płynącym z gospodarki (wzrost o ponad 4% w skali roku):
Giełda i gospodarka w 2015: rynek pracy i tendencje na bezrobociu
Dwa miesiące temu nasze wykresy z rynku pracy wyglądały tak:
W piątek 27 lutego 2015 roku otrzymaliśmy znowu dobre dane o miejscach pracy, tym razem za czwarty kwartał 2014. W efekcie w ciągu 2014 roku przybyło około 300 tys. nowych miejsc pracy:
Zatrudnienie w firmach powyżej 9 osób wyglądało tak: (dane za październik 2014 r.):
A po danych za styczeń 2015 liczba miejsc pracy w tych firmach wygląda już tak (zatrudnienie rośnie już o 1,2 punktu procentowego w skali roku):
Powyższe dane o miejscach pracy są spójne z danymi o bezrobociu, które w listopadzie w skali roku spadało o 1,8 punktu procentowego i wyglądało tak:
A po danych za styczeń 2015 roku bezrobocie w skali roku spada już o 2 punkty procentowe:
Z kolei dynamika wynagrodzeń wyglądała tak (były to dane za październik 2014 roku):
A teraz, po danych za styczeń 2015 roku wygląda już tak:
Takiej dynamiki realnych wynagrodzeń: okolice 5 punktów procentowych w skali roku nie notowaliśmy od… 2008 roku…
Giełda i gospodarka w 2015: zachowanie RPP
W efekcie powyższych danych napływających z gospodarki Rada Polityki Pieniężnej nie obniżała więcej stóp procentowych.
Dlatego też, po spadku inflacji konsumentów CPI w styczniu 2015 roku o minus 1,3 punktu procentowego w skali roku (znacznie mocniej niż oczekiwania, które wynosiły minus 1,1 %), nasz wykres z realnymi stopami procentowymi (dane za styczeń 2015) wygląda tak:
Tak wysokie realne stopy procentowe: prawie 3,5 procent , mieliśmy w Polsce kilkanaście lat temu (ostatnio przez chwilę dziesięć lat temu w 2005 roku).
Giełda i gospodarka w 2015: jakie prognozy?
Najpierw zobaczmy co mówi nam roczna zmiana giełdy:
Zgodnie z zależnościami opisanymi w zakładce DO POBRANIA>>>GIEŁDA A PKB historycznie roczna zmiana giełdy w okolicach zera oznaczała dynamikę PKB w okolicach trzech procent (zaznaczyłem to zieloną linią na wykresie powyżej).
Teza ta wydaje się być jak najbardziej uzasadniona również dla mnie. Na obecny moment (początek 2015 roku) nie widzę powodu aby PKB w Polsce w 2015 roku miałoby być jakoś znacznie lepsze (lub znacznie gorsze).
Moje zdanie w tym zakresie jest takie samo jak było na wiosnę i w wakacje 2014 roku: wiele osób spodziewało się znacznego pogorszenia PKB a nawet kryzysu, a ja nie widziałem sensownych powodów dla takiej tezy.
Podobnie teraz wiele osób zaczyna się spodziewać znacznie lepszego PKB w 2015 roku niż w 2014 roku. Czyli z kolei pesymiści sprzed pół roku stają się teraz optymistami: przegięcie w drugą stronę. Ale ja ponownie nie widzę powodów wspierających taką tezę.
Giełda i gospodarka w 2015: uzasadnienie
- W Polsce w ostatnich latach tak naprawdę nie było i nie ma poważnych reform. JEŻELI CHODZI O GOSPODARKĘ OSTATNIE KILKA LAT TAK NAPRAWDĘ ZOSTAŁY ZMARNOWANE! Nie ma poważnych reform systemu podatkowego, sądowniczego, kodeksu pracy czy też prawdziwych ułatwień dla przedsiębiorców. A to co jest: jest tak naprawdę kosmetycznymi poprawkami. Po prostu polska gospodarka ciągnie na tych trzech procentach w skali roku ale tylko na tyle ją stać w obecnej sytuacji. Bez poważnych reform nie ma co się spodziewać znacznie wyższego wzrostu gospodarczego.
- Wzrostowi gospodarczemu nie sprzyja też pogarszająca się sytuacja demograficzna, a w kolejnych latach pod tym względem będzie tylko gorzej:
Do znudzenia będę przypominał to co pisałem tutaj: Potęga demografii cz.1: Jak bardzo zmieni się Polska w ciągu zaledwie 20 lat?(…)Jak wygląda sytuacja demograficzna Polski w 2012 r.?
Obecna demografia Polski według liczby osób w danym wieku z danego rocznika (pomiędzy czarnymi liniami osoby w wieku produkcyjnym od 18 lat do: kobiety 60 lat, mężczyźni 65).
Ten sam wykres, ale pokazany rok urodzenia danego rocznika:
Dlaczego Polska ma powyższą strukturę demograficzną? Niestety przez położenie geograficzne…
1. Po prawej stronie wykresu obecne osoby w wieku emerytalnym to osoby, którym udało się przeżyć II Wojnę Światową… czyli urodzone do 1945 roku, w roczniku jest to zaledwie około 250 tyś. osób.
2. Lata po wojnie od 1946 roku do około 1960 to powojenny wyż demograficzny, ale tych osób w danym roczniku jest około 500-600 tyś. czyli dwa razy więcej niż obecnych emerytów..
3. Lata 1960-1975 to niż demograficzny
4. Kolejny wyż demograficzny 1975-1985, w roczniku jest około 600-700 tyś. osób
5. Po lewej stronie wykresu kolejny niż demograficzny od 1985 aż do 2003 (kiedy urodziło się zaledwie 352 tyś. osób, czyli połowa z tego co w szczycie poprzedniego okresu).Podsumowując: obecna liczba emerytów jest znacznie zaniżona i wynika tylko z „efektu II Wojny Światowej”. Po wojnie rodziło się po prostu przez kilkadziesiąt lat dwa/trzy razy więcej osób niż obecnych emerytów…Jak będzie wyglądała demografia Polski w 2035 r. czyli za około 20 lat (liczba osób w danym wieku)?
A tutaj pokazałem zmianę w procentach liczby osób w danym wieku pomiędzy 2012 a jaka będzie w 2035 r., (jak kiedyś zrobiłem ten wykres zrobił na mnie spore wrażenie…)
To samo ujęcie, ale poniżej zmiana liczby osób w danym wieku pomiędzy 2012 a jaka będzie w 2035 r. też robi wrażenie)
Jak widać na powyższych dwóch wykresach:
1. Liczba osób w wieku poniżej 40 lat spadnie o kilkadziesiąt % (z obecnych 20 mln na około 14 mln czyli o około 6 mln !)
2. Liczba osób powyżej 65 roku życia wzrośnie o wysokie kilkadziesiąt % (z obecnych około 5 mln na około 8 mln czyli + 3 mln)
(…) - To w połączeniu z ciągłymi wyjazdami Polaków za granicę rok po roku może doprowadzić do prawdziwej katastrofy o czym szczegółowo pisałem kiedyś w tym artykule: W matni: krach polskiej gospodarki w ciągu kilkunastu lat? Podatki + wyjazdy = bankructwo państwa i ZUS
- Dodatkowo wzrostu gospodarczego w 2015 roku nie będą wspierały bardzo wysokie realne stopy procentowe. W efekcie w bankach w 2014 roku cały czas mocno przyrastały lokaty terminowe, co nie jest niczym dziwnym, jeżeli realnie na lokatach można uzyskać naprawdę przyzwoitą stopę zwrotu. Czynnik ten w połączeniu z niepewnością co stanie się na Ukrainie będzie nadal powodował, że ludzie będą oszczędzali na lokatach w banku i bali się zwiększyć konsumpcję.
- Z pozytywnych rzeczy wspierających wzrost gospodarczy w 2015 roku warto zwrócić uwagę na nowe środki z UE, które w znacznie mniejszym stopniu były wykorzystywane w 2014 roku.
Ale z drugiej strony mamy cały czas słabą sytuację na wschodzi Ukrainy co będzie powodowało, że firmy i konsumenci będą się powstrzymywali z wydatkami inwestycyjnymi i konsumpcją. - Zgodnie z cyklem dziesięcioletnim:Bezrobocie w Polsce spadnie do 5% w 2018 roku!? Cykl dziesięcioletni na rynku pracy cały czas mocny powinien być też rynek pracy, bezrobocie powinno nadal spadać i rosnąć wynagrodzenia.
- Jednak z drugiej strony warto pamiętać, że rok 2015 to rok wyborczy. Po wyborach zawsze zaczyna się zaciskanie pasa (a więc to już niedługo). A wzrost wydatków rządowych związany z wyborami jest już w większości za nami co widzieliśmy w rozbiciu struktury PKB w ujęciu kwartalnym.
Może jeszcze trochę w pierwszym czy drugim kwartale 2015 roku ale to już i tak pewnie za późno aby ten impuls przełożył się na gospodarkę a w efekcie wyborcy odczuli to w swoim portfelu. Więc rząd Premier Kopacz już pewnie o to nie dba teraz specjalnie. - PMI mocno się poprawia. Jednak warto tutaj zwrócić uwagę, że istnieje ryzyko, że tak jak PMI nagle się załamał na wiosnę ze względu na strach związany z wydarzeniami na Ukrainie tak teraz mamy do czynienia z odbiciem po tym załamaniu sprzed pół roku/roku. Tak jak już wiele razy pisałem PMI to tylko badanie ankietowe.
Jeżeli tak by było to znowu nie ma co wyciągać wniosków, że nagła poprawa na PMI będzie kontynuowana w całym 2015 roku.
Giełda i gospodarka w 2015: szanse
Co musiałoby się wydarzyć, aby PKB w 2015 roku (i w kolejnych kwartałach) było znacznie lepsze? Szanse:
- Trwała poprawa sytuacji na Ukrainie.
- Znaczne i szybkie obniżki stóp procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej.
- Mocna poprawa w Europie Zachodniej (znaczny wzrost eksportu z Polski).
- Poważne reformy w Polsce dotyczące gospodarki.
Giełda i gospodarka w 2015: zagrożenia
Co musiałoby się wydarzyć aby PKB w Polsce w 2015 roku (i w kolejnych kwartałach) było znacznie gorsze? Ryzyka:
- Zajęcie całej Ukrainy przez Rosję (nie jest to scenariusz bazowy dla mnie).
- Znaczne pogorszenie obecnej sytuacji w Europie Zachodniej.
- Brak dalszej poprawy na rynku pracy i spadku bezrobocia.
- ISM w USA może wskazywać na pogorszenie sytuacji gospodarczej w USA. Jeżeli gospodarka USA mocno by spowolniła, przełożyłoby się to na Europę i na Polskę.
Powyższe czynniki trzeba uważnie obserwować i analizować bo mogą one potencjalnie zmienić. Centralny scenariusz PKB na poziomie trzech punktów procentowych w kolejnych kwartałach. Będę to robił na mojej stronie w kolejnych tygodniach i miesiącach. Podsumowując na ten moment myślę, że Polska gospodarka w 2015 roku urośnie o około 3 procent w skali roku ale nie więcej (i nie mniej).
Jako uzupełnienie rozważań o gospodarce i PKB Polski w 2015 roku warto jeszcze wspomnieć o wpływie
- Osłabienia rubla, pisałem o tym szczegółowo tutaj: Krach na rublu: konsekwencje dla gospodarki, giełdy i złotówki
- Wzrostu kursu franka i jego wpływu na gospodarkę, pisałem o tym szczegółowo tutaj: Wzrost kursu franka i jego wpływ na gospodarkę i giełdę
- Wyborów w Grecji, pisałem o tym szczegółowo tutaj: Wybory w Grecji wygrała SYRIZA: wpływ na gospodarkę europejską i polską
Następny artykuł, czyli druga część, będzie dotyczył, tak jak obiecałem, moich przemyśleń dotyczących giełdy. Ten wpis również będzie bardzo rozbudowany bo jest tutaj sporo rzeczy do przeanalizowania. A wnioski płynące z analizy gospodarki to tylko jeden element układanki.
Giełda i gospodarka w 2015: zakończenie
Jeżeli kogoś interesują moje przemyślenia na temat giełdy, jak ja do tego podchodzę. Konkretne przykłady mojego rozumowania związanego z ruchami indeksów na giełdzie, ale w perspektywie krótkoterminowej, taka próbka mojego podejścia jest opisana w ostatnim artykule tutaj: Giełda wystrzeliła do góry, miałem rację i… nie zarobiłem pieniędzy. Dlaczego? A wy jak sądzicie jak zachowa się giełda i gospodarka w 2015? Piszcie w komentarzach swoje typy z uzasadnieniem.
Uwaga: po paru dniach jak RPP niespodziewanie obniżyła stopy o 50 bipsów, napisałem na ten temat komentarz tutaj: Kto z Rady Polityki Pieniężnej czyta moją stronę? Obniżki stóp procentowych: wpływ na PKB Polski 2015
Natomiast początek drugiej części artykułu, o giełdzie, który ukazał się na mojej stronie dwa tygodnie później, znajduje się poniżej:
Giełda w 2015 roku
W ostatnim wpisie udostępniłem Wam nagranie o rynku nieruchomości: Nagranie online: Od czego zależą ceny nieruchomości?. Jest to jedno z kilku kolejnych nagrań, które pojawią się na mojej stronie w przyszłości.
Z kolei w tym wpisie, po części, dzielę się kilkoma spostrzeżeniami, którymi jeszcze nie dzieliłem się na moim blogu.
Przygotowanie tego wpisu zajęło mi trochę a przez to jest jeszcze dłuższy niż poprzedni. Więc zdecydowanie warto zaparzyć sobie kawę a może nawet zaopatrzyć się w energetyka :-)
Tak naprawdę do oceny roku 2015 dla giełdy teoretycznie wystarczyłyby dwa wykresy…
Co można zauważyć na powyższym wykresie?
Przyszłe zachowanie giełdy zależy od zachowania dynamiki PKB Polski. Jak dynamika PKB jest dobra, giełda rośnie, jak dynamika się pogarsza, giełda ma się gorzej. Innymi słowy aby przewidzieć przyszłe zachowanie giełdy trzeba przewidzieć przyszłą dynamikę PKB.
Mało tego, z kolei jeżeli zobaczymy na historyczny wykres dynamiki PKB i rocznej zmiany giełdy. (WIGu, czyli ile rośnie lub spada giełda w skali roku) Zauważymy, że… dla dynamiki PKB w okolicach trzech punktów procentowych, roczna dynamika giełdy była w skali roku kilka/kilkanaście procent.
(Uwaga: jeżeli ktoś jest tutaj nowy, na temat tej fenomenalnej zależności z poniższego wykresu można przeczytać szczegółową analizę tutaj: zakładka DO POBRANIA>>> GIEŁDA I PKB)I tyle powinna pójść do góry giełda przy założeniu, ze PKB Polski w kolejnych kwartałach będzie na poziomie około trzech punktów procentowych (zgodnie z tym co pisałem w pierwszej części naszych rozważań na temat samej polskiej gospodarki tutaj). Pokazałem to pomarańczową linią poniżej:
Z kolei zielona linia to historyczna zmiana roczna giełdy w okolicach plus dwadzieścia procent (dynamika PKB około cztery punkty procentowe, co jest możliwe w roku 2016 ze względu na obniżki stóp procentowych przez RPP).
Tutaj warto zwrócić uwagę na ważną kwestię: giełda dyskontuje przyszłe PKB, a więc najprawdopodobniej już rok 2016. Tak naprawdę rok 2015 to już trochę historia dla inwestorów. Co będzie w roku 2015 giełda dyskontowała tak naprawdę w roku 2014. Dlatego w poprzednich miesiącach mieliśmy/mamy trend boczny (i roczną zmianę giełdy zero plus):
Giełda w 2015 roku: co jeszcze ciekawego widać na naszych wykresach?
Giełda w skali roku rosła kilkadziesiąt procent, gdy historycznie dynamika PKB była w granicach sześć, siedem procent w skali roku:
Giełda i gospodarka w 2015: kontynuacja powyższego artykułu Giełda w 2015 roku cz.2























Z kolei zielona linia to historyczna zmiana roczna giełdy w okolicach plus dwadzieścia procent (dynamika PKB około cztery punkty procentowe, co jest możliwe w roku 2016 ze względu na obniżki stóp procentowych przez RPP).









17 komentarzy “Giełda i gospodarka w 2015 roku: cz. 1”
02/03/2015
PrzemysławPanie Michale, bardzo fajny artykuł. Ale jednak kolejny raz się z Panem nie zgodzę w stosunku do decyzji RPP. Zwłaszcza, jeżeli ta decyzja zachęca do zwiększania oszczędności. Już lepiej żeby Polacy byli przygotowani na przysłowiową „Czarną godzinę”. Zresztą w punkcie siódmym wspomina Pan o zaciskaniu pasa. Pewnie ostatnie lata kryzysowe nauczyło wielu ludzi, że w dzisiejszych czasach po prostu trzeba mieć oszczędności. A niestety konsekwencją budowy oszczędności jest zmniejszenie produkcji.
02/03/2015
Michał StopkaPanie Przemysławie, w takim razie w odpowiedzi skopiuję moją odpowiedź pod porzednim artykułem na ten temat (wrzuciłem poniżej)
Jako uzupełnienie warto zwrócić uwagę, że przyjmuje się, że stopy procentowe w długim terminie nie mają zanczenia dla rozwoju gospodarczego. Innymi słowy długoterminowo nie ma znaczenia czy teraz np. przez rok czy dwa zaciskamy pasa i osczędzamy a później przez kolejny rok czy dwa będziemy to konsumowali (czyli teraz zmniejszamy konsumpcje, zwięszymy za jakiś czas). Czy też będzie na odwrót (teraz skonsumujemy to nie wydamy tego na konsumpcję w przyszłości więc nasza konsumpcja będzie niższa w przyszłości)
Po prostu w długim terminie możemy wydać tylko to co zarobimy w formie wynagrodzenia za naszą pracę. A kwestia czy wydamy teraz czy później to tylko kwestia decyzji kiedy skonsumujemy owoce naszej pracy.
Natomiast z punktu widzenia naszych rozważań o dynamice PKB w Polsce w 2015 decyzja kiedy wydamy zarobione pieniądze ma już bardzo duże znaczenie. Przy wyższych realnych stopach procentowych jest znacznie większa skłonność do oszczędzania niż przy niższych.
W efekcie część ludzi nie będzie konsumowała w 2015 (będzie oszczędzała: efekt niższa dynamika PKB bo niższa konsumpcja) a z kolei wydadzą te oszczędności np. w roku 2016 czy 2017 (niższe oszczędnośći: efekt wyższa konsupmcja i dynamika PKB)
Podsumowując działania RPP mogą albo wygładzać ścieżkę PKB (np. 4% rok w rok przez wiele lat) albo mogą powodować mocne zmiany dynamiki PKB (w jednym roku PKB 0% a w innym 5% PKB).
Co jest lepsze? Proszę sobie odpowiedzieć na pytanie czy dla biznesu to lepiej jeżeli ceny surowców są stabilne, czy też lepiej jak się bardzo zmieniają? Najpierw mocno rosną a potem mocno spadaj?
Oczywiście lepiej, jeżeli środowisko biznesowe/surowcowe jest stabilne bo dzięi temu biznes ma bardziej stabilne warunki do fukcjonownia (bardziej przewidywalne) i dzięi temu np. jest też możliwe większy poziom zatrudnienia (mniejsze bezrobocie)…
Podobnie jest z dynamiką PKB.
Cytat z poprzedniego wpisu i Pana pytania:
(…)
@ Przemysław
„Panie Michale, to w końcu dobrze jest oszczędzać, czy nie, bo w kilku artykułach Pan zaznaczał, że zwiększenie oszczędności Polaków jest pomoce przy podwajaniu PKB. Tutaj mam wrażenie, że Pan pisze coś odwrotnego. I nie rozumiem, czemu RPP miałaby walczyć z inflacją poprzez walkę z oszczędnościami, lub zaskórniakami Polaków.”
To są dwie różne kategorie działań;
1) potrzebujemy regularnego oszczędzania co zwięszy oszczędności w gospodarce. To jest po prostu postawa, sposób na życie, mniejszy konsumpcjonizm. Na przykłą w Niemczech ogólnie przyjęte jest, że oszczędza się 10% dochodu. Ta decyzja nie jest zależna od tego, czy stopy RPP są 0, 2 czy 4 procent. To się po prostu robi i już
2) Natomiast decyzje RPP mają wpływ w tej części, gdzie decyzje czy konsumuję czy inwestuję w danym roku są zależne ile dostaję na lokacie w banku.
To dwie różne kategorie działań i motywacji ludzkiej.
W tym znaczeniu, dla punktu dwa, obecne stopry procentowe, moim zdaniem są za wysokie (prawie 3% realna stopa zwrotu), szczególnie że ludzie boją się wydawać pieniądze (oszczędazją) bo się boją co będzie dalej na Ukrainie i w Rosji.
A to ma negatywny wpływ na obecną sytuację gospodarczą.
(…)
02/03/2015
PrzemysławZakładając, że jak zaoszczędzę w 2015 roku 100 zł, to przykładowo po rocznej lokacie na 2% będę mógł już wydać trochę więcej bo 102 zł. W przypadku kredytu, to nie tylko będę musiał ograniczyć konsumpcję o 100 zł lecz również o odsetki. W efekcie w obu przypadkach odsetki pogłębiają spadek lub wzrost PKB.
O ile mam aktualne wiadomości, to niskie stopy procentowe nie tylko zniechęcają do oszczędzania, lecz również zachęcają do brania kredytów.
Dodatkowo w Polsce nie ma na razie kultury oszczędzania 10% dochodu.
Biorąc pod uwagę, że Pan kiedyś napisał
„Polska, przoduje na świecie nie tylko w zakresie bardzo niskiej dzietności ale też w zakresie bardzo niskiej stopy oszczędności.”
(http://www.michalstopka.pl/jak-podwoic-polskie-pkb-cz-1-kluczem-twoje-finanse-osobiste/)
To moim zdaniem wiadomość o zwiększającej się stopie oszczędzania jest raczej dobrą wiadomością.
„Niestety nie jest to dobre, przynajmniej w krótkim terminie, bo po pierwsze zwiększa stopę oszczędzania społeczeństwa (cały czas rosną lokaty w bankach)”
Mogę być naiwny, ale może, w naszym społeczeństwie pojawia się kultura oszczędzania na trudne czasy. Zwłaszcza, że spora część społeczeństwa prawdopodobnie jeszcze leczy kaca finansowego po ostatnich tłustych latach. ( W każdym razie frankowicze cały czas dają o sobie znać jako przestroga)
02/03/2015
Michał Stopka@ Przemysław
To wszystko co Pan napisał to generalnie prawda (moża poza tym, że z tymi odsetkami/kosztami odsetek od kredytu to warto zwrócić uwagę, ze po drugiej stronie zawsze jest jakaś inna osoba: jak Pan zakłada lokatę to ktoś inny bierze kredyt, a jak Pan bierze kredyt to ktoś inny ma lokatę aby Panu dać kredyt. Więc tak naprawdę generalnie ni ma to specjalnego przełożenia na konsumpcję)
Tylko ja mam na myśli coś innego. Proszę zobaczyć na ten przykład: skoro Pan mówi, że stopy są OK, to dlaczego nie podnieść ich na 5% czy 10% a może 50%? To dopiero by wzrosły oszczędności:-)
Tylko co z tego? Mielibyśmy wtedy depresję w gospodarce (mocny spadek PKB w danym roku)
To pokazuje, że to nie chodzi o samo oszczędzanie dla zasady. To wszystko musi być robione z głową. Procesy zachodzące w gospodarce i majstrowanie przy stopach procentowych to naprawdę bardzo poważna sprawa. I konsekwencje złych decyzji mogą być naprawdę bardzo poważne.
02/03/2015
Przemysław„Tylko ja mam na myśli coś innego. Proszę zobaczyć na ten przykład: skoro Pan mówi, że stopy są OK, to dlaczego nie podnieść ich na 5% czy 10% a może 50%? To dopiero by wzrosły oszczędności:-)”
Panie Michale, akurat przy gwałtownym wzroście stóp procentowych należy również wziąć pod uwagę czy zadłużeni poradzą sobie ze wzrostem raty kredytu. Jak dobrze myślę, to w efekcie bardzo wysokich wzrostów stóp procentowych może nawet upaść parę banków (niewypłacalni dłużnicy). A wtedy można co najwyżej liczyć na wypłacalność bankowego funduszu gwarancyjnego. Ale z tego co wiem, to ludzie nie mają kłopotu ze spłatą kredytów w złotówkach.
Jednak moim zdaniem zachęcanie Polaków do wydawania oszczędności nie jest wystarczającym powodem zmniejszenia stóp procentowych.
PS. Może warto pobawić się w RPP i zrobić głosowanie na forum :D
Stan na teraz 1 za, 1 przeciw
02/03/2015
FilipJak zieloni od Putina wjadą to całe to oszczędności zje inflacja w rok, dwa, trzy. Ja jestem za obniżką stóp procentowych. Jak się w gospodarce będzie kręcić to może będzie więcej kasy na czołgi. Dla mnie większym problemy jest biurokracją. Czasami nie chcę mi się podejmować nowej inicjatywy jak pomyślę o konsekwencjach nie dopełnienia wymogów biurokratycznych. Już nie mówiąc o ZUSie. Jak pracownikowi mówię, że nie dostanie więcej bo prawie drugie tyle muszę państwu oddać to ona ma tą informację w 4 literach i mówi, że wyjeżdża. Za 5 lat przy takim wzroście kosztów pracy to z 1/3 ludzi będzie pracować w szarej strefie.
03/03/2015
AndrzejWow! Panie Michale jestem pod wrażeniem tego artykułu :)
Niestety na poważne reformy gospodarcze nie mamy co liczyć, ale wzrost PKB raczej będzie na przybliżonym poziomie co Pan wskazał, oby do przodu :)
04/03/2015
AdamNo i mamy oczekiwaną obniżkę stóp o 0,5%. To dobrze, bo odsetki od moich kredytów spadną do 10%. Może nawet wezmę dodatkowy kredyt jak mi bank da.
Chciałbym abyśmy szybko przeszli na euro. Wtedy skończyły by się kłopoty frankowiczów a moje odsetki jeszcze by mocno spadły.
Jedna uwaga. Za pracę się płaci proporcjonalnie do wysiłku i wiedzy a nie do PKB. Jak się tego nie zrozumie to będziemy mieli bezrobocie na poziomie zera bo następne miliony wyjadą. U mnie już prawie pół rodziny pracuje i mieszka za granicą. Teraz mogę w lecie pojechać sobie do Niemiec, Szkocji, Anglii i Norwegii. Wszędzie rodzina. Jak byłbym młodszy to też bym wyjechał.
04/03/2015
Michał StopkaMoże ktoś z RPP czyta moją stronę? :-)
Ale na poważnie: Zależy co RPP będzie komunkowała po posiedzeniu, ale w takim razie mamy, przynajmniej po części, realizację jednego z czynników wymienionych w „Szasach”. To powinno sprzyjać dynamice PKB Polski w kolejnych kwartałach.
05/03/2015
Passenger„Adam
No i mamy oczekiwaną obniżkę stóp o 0,5%. To dobrze, bo odsetki od moich kredytów spadną do 10%. Może nawet wezmę dodatkowy kredyt jak mi bank da.
Chciałbym abyśmy szybko przeszli na euro. Wtedy skończyły by się kłopoty frankowiczów a moje odsetki jeszcze by mocno spadły.”
1. Dlaczego skończyłyby się kłopoty frankowiczów w wyniku przejścia na Ruro?
2. Przejście na Euro moim zdaniem byłoby zarżnięciem polskiej gospodarki, która ratuje się płynnym kursem i w wyniku tego możliwością konkurowania z gospodarkami europejskimi.
„Jedna uwaga. Za pracę się płaci proporcjonalnie do wysiłku i wiedzy a nie do PKB. Jak się tego nie zrozumie to będziemy mieli bezrobocie na poziomie zera bo następne miliony wyjadą.”
Czyżby? To dlaczego Pani na kasie za 8h pracy w Lidlu w Polsce dostaje 4 razy mniej, niż ta sama Pani w Niemczech?
05/03/2015
PassengerMiało być Euro oczywiście, a nie Ruro ;)
05/03/2015
PrzemysławWidocznie RPP zdecydowała się dość sporo obniżyć stopy procentowe. Mam nadzieję, że w najbliższej przyszłości Polska nie wejdzie w erę ujemnych stóp procentowych. Pozostaje liczyć na rozsądek Polaków w stosunku do brania kredytów.
PS: Ja podzielam opinię przedstawioną w artykule.
http://wyborcza.biz/pieniadzeekstra/1,143373,17520082,Stopy_procentowe_znowu_w_dol__Klienci_bankow_musza.html?biznes=poznan#BoxBizImg
05/03/2015
Michał StopkaPrzemysław
Tak, niestety istnieje takie ryzyko, ale to jak ze wszystkim, jak ktoś nawet ma prawo jazdy a wsiądzie za kółko po pijaku to i tak spowoduje nieszczęście. Dlatego jakie znaczeni ma czy stopy procentowe są 2% czy 1,5%? Jak ktoś ma popaść w kłopty finansowe przez kredyt to nie ma dla niego znaczenia czy to będzie 2% czy 1,%. Tak czy tak będzie miał problem.
Co do przyszłej inflacji, nie spodziewam się aby miała wrócić do historycznych poziomów a przez to stopy procentowe. Podążamy ścieżką Japonii/USA/Europy Zachodniej. Proszę zobaczyć co nas czeka. W miarę jak gospodarka jest coraz bardziej zadłużona (państwo, firmy i konsumenci) jest coraz niższa inflacja.
Aż się dochodzi do takiego stanu, że obniżi stóp procentowych do zera nic nie dają. Ta ścieżka nas czeka w kolejnych kilkunastu latach.
07/03/2015
sylwesterPanie Michale a jak się pan zapatruje na możliwość imigracji Ukraińców do PL? To może pomóc naszej gospodarce.
Pozdrawiam i czekam na kolejne wpisy ☺
08/03/2015
Michał Stopka@ sylwester :-)
Tak to może pomóc. Tylko wszystko zależy od liczb. Ile imigracja z Ukrainy będzie wynosiła. Potrzebujemy setki tysięcy ludzi.
Obawiam się niestety że dla wielu Ukrainców Polska może być tylko przystankiem na zachód.
15/03/2015
DamianPanie Michale zgadzam się, że wyjeżdżamy jako naród za granice za chlebem, natomiast cześć z tych pieniędzy wraca do Polski co wpływa pozytywnie na nasze PKB. Kolejny czynnik, który wg mnie pomoże w PKB to migracja obcokrajowców do Polski jest ich coraz więcej np. Ukraińców i to oni będą nam pomagać w naszym PKB. Skoro Polak może pracować na wyspach to Ukrainiec może pracować w Polsce. Uważam, że rząd powinien potraktować temat migracji w Polsce priorytetowo.
07/05/2015
ZabajonyKażdy cudzoziemiec, który zadeklaruje, że chce mieszkać w Łodzi powinien automatycznie dostawać pozwolenie na pobyt w PL. Cudzoziemcy to jedyna szansa na uratowanie naszego polskiego Detroit.