Kiedy podniosą stopy procentowe?
Ostatnio, po tym jak inflacja poszła mocno do góry, coraz więcej osób zadaje sobie pytanie kiedy podniosą stopy procentowe. Sprawa jest poważna i dosyć skomplikowana więc przygotowałem dla Was analizę w tym zakresie. Na jakie czynniki warto zwrócić uwagę analizując ostatnią eksplozję inflacji.
Kiedy podniosą stopy procentowe: deflacyjne starzenie się Polski
W długim terminie bardzo deflacyjnym czynnikiem jest polskie tsunami demograficzne. Jak pokazuje historia Japonii. coraz gorsza sytuacja demograficzna przekłada się na procesy deflacyjne w gospodarce. I to pomimo kolejnych QE wprowadzanych w Japonii. To pokazuje jak silne są procesy deflacyjne przy starzejącej się strukturze demograficznej:
Kiedy podniosą stopy procentowe: rynek pracownika/cykl dziesięcioletni
Z kolei w średnim terminie nakłada się na to obecnie czynnik związany z cyklem dziesięcioletnim i rynkiem pracownika. W takiej sytuacji naturalne jest, że rośnie presja płacowa bo brakuje rąk do pracy. A obecnie mamy historycznie bardzo, bardzo niski poziom bezrobocia. Tak wyglądają najnowsze dane: trzy cykle dziesięcioletnie po upadku poprzedniego systemu.
Kiedy podniosą stopy procentowe: inflacja producentów wskaźnikiem wyprzedzającym
Idąc bardziej w analizę inflacji (CPI: consumer price indeks). Na wiosnę 2014, jak po raz pierwszy pojawiła się deflacja w Polsce. Wskazałem, że świetnym wskaźnikiem wyprzedzającym, pokazującym co będzie się działo z inflacją w kolejnych miesiącach jest inflacja producentów (PPI, producent price indeks, zmiana rok do roku). W 2014 roku wyglądało to tak:
Inflacja producentów bardzo długo wskazywała na deflacyjne procesy w Polsce. Bo cały 2014, 2015 i większość 2016 roku. Dopiero na jesieni 2016 roku inflacja producentów PPI przebiła mocno poziom inflacji CPI. Co było znowu świetnym sygnałem dla zbliżającego się wystrzału na inflacji:
Kiedy podniosą stopy procentowe: ujemna realna stopa procentowa
W efekcie najnowsze dane o inflacji za luty 2017 roku, które wyszły na poziomie plus 2,2% spowodowały, że mamy ujemne realne stopy procentowe (inflacja minus poziom stóp procentowych, obecnie stopy procentowe RPP wynoszą 1,5%). Coś z czym dawno nie mieliśmy do czynienia w Polsce:
Kiedy podniosą stopy procentowe: ceny surowców/indeks CRB
W tej sytuacji coraz więcej osób osób zadaje sobie pytanie kiedy podniosą stopy procentowe. Tym bardziej, że w USA już są podwyżki stóp procentowych. Zgodnie z analizą Bartka ostatnich danych o inflacji za luty 2017. Tak naprawdę jest jedna kategoria, która bardzo mocno wzrosła podwyższając wskaźnik inflacji w Polsce. Ta kategoria to Transport. Gdzie koszty wzrosły o kilkanaście procent w skali roku.
Co nam daje to spostrzeżenie? Połączmy to z analizą Bartka na temat składu koszyka inflacyjnego. Innymi słowy jak GUS wylicza inflację (jakie wagi mają poszczególne kategorie). Udział transportu zmieniał się w ostatnich latach trochę. Najnowsze dane, które znalazł Bartek, to udział niecałe 10% w koszyku. W związku z tym dochodzimy do wniosku, że sam transport przyczynił się do podwyższenia inflacji o około jeden punkt procentowy (wzrost cen kilkanaście procent razy waga niecałe 10%). Innymi słowy gdyby nie tak ogromny wzrost cen transportu, inflacja za luty wyniosłaby okoł 1% r/r. Więc już znacznie mniej.
Idąc dalej. Skoro to wzrost cen transportu jest głównym winowajcą (ceny ropy naftowej w PLN). Poniżej wrzuciłem wam wykres CRB. Obrazuje on ceny szerokiego koszyka różnych surowców. Jak widzimy najpierw koszty surowców mocno działały deflacyjnie. Po czym ostatnio mocno inflacyjnie. Pokrywa się to też dosyć dobrze z okresem deflacji w Polsce:
Poniżej przygotowałem dla Was wykres. Pokazuje on jak indeks CRB zmienia się w skali roku. Innymi słowy jak ceny surowców zmieniały się historycznie w skali roku, ile rosły lub spadały: (CRB przeliczny na złotego: koszty surowców w złotym są ważne)
Jak widać powyżej inflacja w Polsce już od 2011 roku była mocno pod wpływem CRB w PLN. Najpierw stopniowy spadek infacji. Potem przejście w deflację. A ostatnio eksplodowała w dużej mierze właśnie przez tendencje na surowcach.
Kiedy podniosą stopy procentowe: co dalej z inflacją
A co będzie dalej? Poniżej stworzyłem wykres dla Was, który obrazuje zmianę cen indeksu CRB w skali roku. Przy założeniu, że obecny poziom CRB nadal się utrzyma. Innymi słowy jak zachowają się ceny surowców do grudnia 2017 w skali roku:
Jak widać powyżej, biorąc pod uwagę zachowanie indeksu CRB, właśnie jesteśmy na szczycie wzrostu indeksu CRB. Dla dokładnego zobrazowania zmiany CRB w skali roku wyglądają tak dla roku 2017:
- Styczeń r/r + 13%
- Luty r/r + 19%
- Marzec r/r +16%
- Kwiecień r/r + 5% zaledwie
Wygląda na to, że dane za luty to był szczyt impulsu cen surowców na inflacji. Dane za marzec też jeszcze będą podwyższone, chociaż trochę mniej. A dane za kwiecień to już niewielka zmiana cen surowców.
Kiedy podniosą stopy procentowe: FED i wzrosty na giełdzie
Dzisiaj Bartek zrobił analizę na temat podwyżki stóp procentowych w USA przez FED. W wystąpieniu Janet Yellen właśnie o tym mówi. Że ceny surowców odpowiadają po części za ostatni wzrost inflacji w USA. To też jest powód dlaczego FED wczoraj przedstawił bardziej łagodną ścieżkę podwyżek stóp procentowych w USA wobec oczekiwań.
Ten scenariusz był/jest grany ostatnio na giełdach. Jest to jeden z kilku powodów dlaczego mamy wzrosty na giełdach. Oczywiście podstawowy to ten o polepszeniu na dynamice PKB. Szczególnie w Polsce, o czym pisałem niedawno przy okazji dyskontowania PKB przez polską giełdę: link nr. 7 na liście linków na końcu wpisu. A brak rychłej podwyżki stóp procentowych ze względu na rosnącą inflację wspiera ten scenariusz:
Co prawda FED już podnosi stopy procentowe, ale jest to cały czas po wczorajszym wystąpieniu FED łagodna ścieżka. A Europejski Bank Centralny oraz Rada Polityki Pieniężnej cały czas prowadzi bardzo luźną politykę pieniężną. Tak luźną, że aż mamy ujemne stopy procentowe (!)
Kiedy podniosą stopy procentowe: podsumowanie
Jak na razie wiele wskazuje, że mocny wzrost inflacji i przejście z deflacji w inflację, jest wynikiem zachowania cen surowców. A ten efekt właśnie jest za nami. Co powinno przyczynić się do braku podwyżek stóp procentowych w Polsce w kolejnych miesiącach.
Oczywiście cały czas trzeba trzymać rękę na pulsie. Kolejne odczyty inflacji powinny ją sprowadzić znowu w okolice poniżej 2% w skali roku. Jeżeli zobaczyć na wykres CRB wersus inflacja: może nawet w okolice około 1% w skali roku. Czyli cały czas nisko.
Natomiast jednocześnie trzeba pamiętać o rynku pracownika. Pytanie jak procesy na rynku pracy będą przekładały się na procesy cenowe: inflacyjne. Bo prędzej czy później powinniśmy tutaj jednak zobaczyć efekt. Ale pytanie jaki dokładnie? Z drugiej strony mamy obniżkę wieku emerytalnego od jesieni 2017 roku. Co będzie potęgowało z kolei procesy deflacyjne. Więc mamy ciekawą łamigłówkę. No i ciekawe jak zareaguje RPP. Bo przecież mamy obecnie jednak ujemne realne stopy procentowe. A inflacja może nie zejść znowu do zera w skali roku. Jak myślicie? Jak do tego podejdzie RPP na przełomie 2017/2018? Przyjmie łagodną czy ostrą retorykę?
Uwaga: aktualizacje powyższego wpisu znajdziecie tutaj: Inflacja w Polsce znacznie poniżej oczekiwań w marcu 2017: +2% r/r! Wszystko zgodnie z planem :)
Lista analiz do których nawiązuję w tym wpisie
Zgodnie z Waszymi opiniami, cały czas dążę do ulepszania tego co dla Was przygotowują na mojej stronie. Dlatego poniżej wrzuciłem listę linków do analiz do których nawiązuję w tym wpisie. Zamiast umieszczać je we wpisie. Tak aby było to dla was jeszcze lepiej czytelne. Dotyczy to szczególnie stałych czytelników, którzy znają historię moich spostrzeżeń i przemyśleń na moim serwisie:
- Tsunami demograficzne w Polsce a demografia Japonii: wpływ na giełdę, gospodarkę i inflację
- Prawdziwy rynek pracownika :) Rok 2017/2018 będzie masakra! Obniżenie wieku emerytalnego -2 mln pracowników! Cykl dziesięcioletni na rynku pracy i w polskiej gospodarce
- Nie jest dobrze? Bardzo słaba inflacja. Polskę czeka deflacja?
- Analiza Bartka: Inflacja w lutym 2017 + 2,2% r/r i 0,3% m/m powyżej oczekiwań
- Analiza Bartka: Uwaga nadciąga inflacja i koniec świata: analiza koszyka inflacyjnego w Polsce
- Analiza Bartka: Podwyżka stóp procentowych w USA: FOMC podnosi stopy o 0,25 pkt.
- Załamanie PKB w 2016 roku: giełda znowu dobrze je przewidziała! A teraz pokazuje… mocne odbicie na PKB! :-)
Analityk akcji/ współodpowiedzialny za wyniki inwestycyjne części portfela akcyjnego w ING OFE:
19 komentarzy “Kiedy podniosą stopy procentowe? Inflacja wystrzeliła a FED znowu podnosi stopy”
16/03/2017
NINOKlucz do poziomu inflacji trzymają Chiny. Wszystko zależy od sposobu wdrażania u nich kolejnej (XIII) pięciolatki oraz od tego czy uda im się utrzymać własną inflację w ryzach (ze względu na galopującą akcję kredytową). Chiny w ciągu ostatnich 10 lat zwiększyły PKB o 3x zwiększając przy tym dług ze 150% do 300% PKB (akumulując go głównie w przedsiębiorstwach rządowych).
Teza z artykułu, że za obecny impuls inflacyjny odpowiadają surowce jest jak najbardziej prawidłowa (ropa-OPEX ; węgiel, ruda żelaza, cynk, ołów, miedź – CHINY). Tylko nie jest to najprawdopodobniej zdrowy reflacyjny proces, a tylko impuls – który wygaśnie po Q1/Q2’17.
Można wnioskować, że właśnie dlatego FED jest taki ostrożny i utrzymuje tak wysoką ujemną realną stopę procentową (-1.8%).
Obecna RPP nic nie będzie robiła do czasu, aż będą musieli – możliwe że stopy w PL i US będą takie same przez krótki czas.
16/03/2017
SylwesterDopóty dopóki PLN nie rypnie mocno to stóp nie podwyższą. Zreszta UE i ECB jest jeszcze w fazie luzowania. RPP nie wyskoczy przecież przed orkiestrę. Chyba,że coś złego sie wydarzy i na gwałt kurs PLNa trzeba będzie ratować.
Z rok pewnie pociagniemy siłą rozpędu co dalej nikt nie wie.
17/03/2017
Czarek„Jak myślicie? Jak do tego podejdzie RPP na przełomie 2017/2018? Przyjmie łagodną czy ostrą retorykę?”
Zwykle pytasz czytelników pod koniec każdego artykułu o ich zdanie, a ja zapytam: co ty o tym myślisz?
W końcu masz o wiele więcej wiedzy i doświadczenia od wielu z nas :)
Pozdrawiam :)
17/03/2017
Michał Stopka@ Czarek
@ „Jak myślicie? Jak do tego podejdzie RPP na przełomie 2017/2018? Przyjmie łagodną czy ostrą retorykę?”
Zwykle pytasz czytelników pod koniec każdego artykułu o ich zdanie, a ja zapytam: co ty o tym myślisz?
Odpowiedź na pytanie nie jest łatwa. Generalnie jeżeli inflacja pójdzie mocniej do góry to RPP powinna mocno podnieść stopy procentowe aby przeciwdziałać rozkręceniu się spirali płacowo inflacyjnej. Konsekwencją takiego działania byłoby załamanie gospodarcze w roku 2018 i 2019. A to okres wyborczy dla PiS. 2018 wybory samorządowe. 2019 do parlamentu. Więc pytanie czy RPP zdecyduje się na taki krok bo RPP jest z nadania PiSu.
Z tym, że te działania RPP byłyby potrzebne jeżeli inflacja mocno pójdzie do góry. Bo jest też możliwy scenariusz, że przez deflacyjne działania obniżenia wieku emerytalnego od jesieni 2017 roku. Inflacja nie pójdzie mocno do góry. I RPP nie będzie miało tego dylematu.
17/03/2017
Michał Stopka@ NINO
@ No właśnie pytanie co dalej z cenami surowców. Na przykład patrząc na reakcję ropy to widać, że jest tam masakra. Kraje OPEC plus Rosja dogadały się co do zmowy cenowej ograniczającej wydobycie. A na cenach ropy nadal słabiutko: https://stooq.pl/q/?s=sc.f
Wygląda na to, że to co pisałem przy fundamentalnej analizie cen ropy naftowej nadal jest w mocy:
Fundamentalna analiza rynku ropy naftowej
http://www.michalstopka.pl/fundamentalna-analiza-rynku-ropy-naftowej/
No i oczywiście pytanie o Chiny. Co dalej.
17/03/2017
Adam KJa myślę, że RPP powinna jeszcze obniżyć stopy. Na podwyżkę bym nie liczył.
17/03/2017
Michał Stopka@ Adam K
Panie Adamie dlaczego? obniżka stóp procentowych przy inflacji kilku procent?
17/03/2017
NINO@Adam K
Jakieś krótkie uzasadnienie takiej obniżki?
Myślę, że ponad 50% udział inwestorów zagranicznych w polskim długu dosyć szybko zwinąłby nasze rezerwy i tym samym PLN do poziomu bruku.
Po styczniowych ekscesach na PP w lutym już nie ma po tym ani śladu; a i SD również się normalizuje.
17/03/2017
Adam KKrótkie uzasadnienie: inflacja bazowa to ledwo 0.3%, a w długim terminie to demografia czyli scenariusz japoński. Do tego to ciekawy eksperyment bo za dużo wagi się przypisuje stopom procentowym. Ile lat byliśmy pod celem inflacyjnym (2.5%) i RPP to wisiało więc co tam ;)
Jeżeli chodzi o dług to nie mamy ze sprzedażą obligacji żadnych problemów.
17/03/2017
Michał Stopka@ Adam K
@ Krótkie uzasadnienie: inflacja bazowa to ledwo 0.3%, a w długim terminie to demografia czyli scenariusz japoński.
Tylko to jest długi termin.
A w średnim terminie pytanie jak impuls podwyżek wynagrodzeń w związku z rynkiem pracownika/cyklem dziesięcioletnim przełoży się na wskaźnik inflacji.
Proszę zauważyć, że jak rosną wynagrodzenia na rynku pracownika to część firm nie nadąży ze wzrostem wydajności. I dlatego ta część firm może tylko zrobić jedno. Podnieść ceny produktów. Bo inaczej nie będzie konkurencyjna płacowo na rynku pracy. A nie mając z czego finansować tych podwyżek to jedyny ruch to podwyżki cen po stronie przychodowej.
I to się objawia w wskaźniku inflacji.
Tak więc gdyby ten scenariusz miał ostry przebieg to nie pytanie czy ale kiedy podniosą stopy procentowe.
Oczywiście to jest wszystko ciekawa łamigłówka bo mamy sporo różnych czynników za lub przeciw inflacji. A do tego mamy środki z UE. Konsumpcja środków jeżeli się skumuluje też może być czynnikiem inflacyjnogennym.
Pytanie który czynnik weźmie górę w najbliższych dwóch latach. Deflacyjne? Inflacyjne? Dla mnie odpowiedź nie jest jednoznaczna na ten moment.
17/03/2017
Adam KMichał Stopka
Tylko czy rozwiązaniem jest podnoszenie stóp, żeby zabić mniej dochodowe biznesy? Podniesienie bezrobocia żeby zmniejszyć presje płacową. To jest jak przyjście z młotem na operacje serca. Myślę, że jeden eksperyment ze „schładzaniem gospodarki” nam wystarczy.
@”pytanie jak impuls podwyżek wynagrodzeń w związku z rynkiem pracownika/cyklem dziesięcioletnim przełoży się na wskaźnik inflacji.”
Nie przełoży się jak podwyżki będą zgodne ze wzrostem produktywności :)
17/03/2017
Michał Stopka@ Adam K
@ Nie przełoży się jak podwyżki będą zgodne ze wzrostem produktywności :)
Ale właśnie nie będą! Wzrost produktywności nie przekłada się liniowo rok w rok w ramach cyklu dziesięcioletniego.
I to jest kluczowe do zrozumienia procesów inflacyjnych.
W okresie pięciu słabych kiedy jest rynek pracodawcy wynagrodzenia rosną mniej niż produktywność.
W okresie pięciu lat dobrych wynagrodzenia nadganiają zaległości i rosną szybciej niż produktywność.
W pełnym cyklu dziesięcioletnim wzrost wynagrodzeń równa się wzrostowi produktywności
Lecz przez to że jest przejście rynek pracodawcy/rynek pracownika to przełożenie wzrostu produktywności na wzrost wynagrodzeń nie jest linkowy. Tylko właśnie tak przebiega ja opisałem.
I dlatego w fazie 5 lat dobrych. W fazie zaawansowanej pięciu lat dobrych w pewnym momencie wynagrodzenia idą szybciej niż wydajność (rynek pracownika). I to powoduje impuls inflacyjny.
To inny rodzaj impulsu inflacyjnego niż impuls wynikający z polityki monetarnej znanej jako „drukowanie pieniędzy”.
I w tej sytuacji też są potrzebne podwyżki stóp procentowych aby schłodzić gospodarkę. Bo inaczej nastąpi spirala inflacyjno płacowa.
A na to nakłada się zwykła akcja kredytowa. Osoby indywidualne, biznes, skarb państwa. I tym bardziej jest impuls inflacyjny generowany.
Pytanie jak będzie to przebiegało tym razem w Polsce. Czy łagodnie czyli niewielki wzrost cen rzędu do 3% maksymalnie rocznie. Czy ostrzej niż 3%.
17/03/2017
Michał StopkaTak sobie myślę, że to można policzyć :) Oszacować jaki jest udział kosztów wynagrodzeń w koszyku inflacyjnym GUS. Kategoria po kategorii. I będziemy wiedzieli na ile wzrost wynagrodzeń da impuls inflacyjny.
Można założyć scenariusz jakiś ile wynagrodzenia mogą rosnąć i ile dana kategoria potrzebuje podwyższyć ceny produktów aby skompensować podwyżki wynagrodzeń.
Generalnie im mniej pracochłonne są te główne kategorie koszyka inflacyjnego tym mniejszy impuls inflacyjny. Im bardziej pracochłonne tym wyższe ceny trzeba zrobić aby pokryć wzrost wynagrodzeń w danej branży.
17/03/2017
KamilPrzydałyby się dokładniejsze dane dot. kosztów płac.
Myślę, że nadchodząca presja płacowa nie przełoży się istotnie na poziom cen. W Polsce udział kosztów płac w kosztach ogółem jest na niższym poziomie niż w europie, przez co pracodawcy nie są zmuszeni do optymalizowania kosztów pozostałych procesów, co na zachodzie zostało już dawno zrobione. Presja płacowa wymusi szukanie oszczędności w miejscach gdzie jeszcze można je znaleźć. Był poruszony wątek, że w tym momencie wzrost płac nie przełoży się wprost na efektywność i z tym się zgodzę, ale uważam że mamy jeszcze duże pole do popisu do szukania efektywności w procesach gdzie koszty płac nie są istotne.
Będą też takie miejsca gdzie w ogóle nie będzie presji płacowej lub będzie minimalna ze względu na imigrację. Na pewno wzrosną pensje wysoko wykwalifikowanych pracowników.
18/03/2017
Adam KMichał Stopka
Jeżeli chodzi o spirala cen i płac to myślę, że ma ona szanse się pojawić przy jakimś załamaniu produkcji czy innym kryzysie, a nie podczas normalnego wzrostu PKB.
Nurtuje mnie też taka kwestia dotycząca gospodarki. Jeżeli nie ma czegoś takiego jak miejsce pracy tylko są osoby pracujące to bez sensu jest też mówić o braku pracowników. Zawsze mamy pewną ograniczoną liczbę osób, którą trzeba odpowiednio rozlokować w gospodarce. Rynek pracownika czy pracodawcy to bardzo sztuczne pojęcia, które znaczą między innymi tyle czy utrzymujemy odpowiednio duży bufor bezrobotnych. Ja chce pełne zatrudnienie bez galopującej inflacji :)
A i jeszcze liczę na to, że wzrost płac spowoduje zwiększanie aktywności zawodowej.
20/03/2017
MarekPrzy tak ogromnych realnych ujemnych stopach % , PLN nie bedzie sie umacniał zbytnio. A surowce zaczną odwrót w 2.połowie roku. To nie koniec deflacji moim zdaniem.
20/03/2017
Michał Stopka@ Rynek pracownika czy pracodawcy to bardzo sztuczne pojęcia, które znaczą między innymi tyle czy utrzymujemy odpowiednio duży bufor bezrobotnych. Ja chce pełne zatrudnienie bez galopującej inflacji :)
No właśnie to jest istota cyklu dziesięcioletniego. Jak w kapitalizmie przedsiębiorstwa/gospodarka dostosowuje się do długoterminowych zmian technologicznych/wzrostu wydajności
Pełne zatrudnienie to było w komunizmie :) Myślę, że nie ma możliwości pełnego zatrudnienia i efektywności gospodarki. Bo to jedno z drugim wyklucza.
Przykład pełnego zatrudnienia mamy np. w polskim górnictwie. I do tej pory było jak było. Dostosowywanie struktury przedsiębiorstwa oraz poziomu zatrudnienia to jedyny sposób na to aby coś było dobrze zarządzane. Okres wzrostu/spadku bezrobocia jest moim zdaniem dlatego nieuchronny.
Bardziej myślę, że warto byłoby skupić się aby okres pomiędzy utratą pracy a znalezieniem nowej był jak najkrótszy. To jest moim zdaniem miejsce gdzie państwo może robić wiele dobrego lub wiele złego (złego np. to obecnie funkcjonujące urzędy pracy bo nie wiem po co one w obecnej formie funkcjonują)
28/03/2017
nikohttp://www.ticker.pl/2017/03/28/m-belka-o-inflacji-i-bezrobociu-mam-inny-poglad-niz-moi-koledzy-z-nbp/
Belka zakłada przekroczenie celu inflacyjnego :-) w tym roku.
28/03/2017
Michał StopkaNiby tak : ) Ale z drugiej strony mówi tak: ” Inflacja zbliży się do 2%. Co nie jest oczywiście niczym niepokojącym”
No i też kwestia rynku pracownika co zwróciłem uwagę w komentarzach powyżej.