Referendum JOWy: zaledwie 7,8% frekwencji
Jak wyglądało referendum JOWy? Szczegółowa analiza oddanych głosów na poszczególne opcje polityczne w 2011, 2014 oraz 2015 roku versus frekwencja w referendum. Jak zwykle można dojść do zaskakujących wniosków… Zapraszam na moją analizę. Oczywiście jestem też ciekaw Waszych odpowiedzi na moje pytania.
Na początku przypomnę, co już wiele razy podkreślałem, że jestem apolityczny. To znaczy nie popieram żadnej konkretnej opcji politycznej. Interesuje mnie tylko analiza obecnej sytuacji gospodarczej i co warto a czego nie powinno się robić aby w Polsce znacznie wzrosły wynagrodzenia, ludzie przestali wyjeżdżać a część z tych co wyjechała chciała do Nas wrócić. A która opcja polityczna wdroży odpowiednie rzeczy w ogóle mnie już nie interesuje.
W ostatnich wyborach prezydenckich nie brałem udziału ponieważ nie miałem zamiaru głosować na mniejsze zło. Szczegółowo na temat mojego podejścia w tym zakresie i co warto w takim razie zrobić, pisałem w wielu komentarzach pod tym wpisem: Marzy mi się lepsza, piękna Polska
Bardzo niska frekwencja
Aż tak niskiej frekwencji na pewno nie spodziewał się Paweł Kukiz. Ale czy na pewno jest to oznaka bardzo niskiego zainteresowania tematyką JOW i przez to zmianami w Polsce? Postanowiłem do tego podejść analitycznie, poniżej kilka moich spostrzeżeń na ten temat.
Referendum JOWy: oczywiste rzeczy
- Fatalnie zostały dobrane i skonstruowane pytania, że już nie wspomnę, że trzecie pytanie było nieaktualne. Z tych pytań tak naprawdę nic nie wynikało bo były źle sformułowane. Chociażby tematyka JOW: jest ich co najmniej kilka rodzajów, pisałem o tym tutaj: JOWy: PO nie weszłoby do sejmu? Analiza jednomandatowych okręgów wyborczych.
- Konsekwencje referendum w praktyce też były żadne. Nie tak jak na przykład w momencie wyborów do parlamentu kiedy decyduje się kto stworzy rząd.
- Fatalnie, że referendum zostało użyte jako kiełbasa wyborcza i przeprowadzano go w okresie wyborów do parlamentu.
- Referendum w Polsce już bardzo dawno nie było organizowane a ludzie nie są do tej formy przyzwyczajeni.
Referendum JOWy: wybór daty referendum
Ale wisienką na torcie jest wybór daty referendum: jest to najgorszy moment w ciągu roku. Ludzie w okresie letnim bardzo specyficznie spędzają czas w Polsce (zazwyczaj organizując sobie wypoczynek w tym czasie).
Poniżej pokazałem dzienne statystyki mojej strony jeżeli chodzi o zwykły ruch z wyszukiwarki google za rok 2014. Poniżej specjalnie najechałem myszką aby pokazać 6 wrzesień 2014, czyli niedzielę. Jest to prawie ten sam początek września jak w tym roku (wczoraj była niedziela 6 wrzesień):
Dodatkowo na powyższym wykresie zaznaczyłem na czerwono po lewej stronie maj, czyli okres kiedy przeprowadzono w 2015 roku wybory prezydenckie. Jak widać, na wiosnę, kiedy jeszcze nie jest tak ciepło, nie ma urlopów, liczba wejść jest prawie dwa razy wyższa niż w okresie wakacyjnym, czy początkiem wrześnie.
Podobnie na czerwono w październiku (po prawej stronie), trochę mniej wejść, ale cały czas prawie dwa razy więcej niż w lecie. Dla przypomnienia w 2015 roku w październiku odbędą się wybory do parlamentu.
Na pomarańczowo są też ferie, Wielkanoc i Boże Narodzenie, kiedy ruch spada o minus 50% w porównaiu do okresów szczytowych na wiosnę i na jesieni.
Ruch z google jest o tyle ważny, że w dużym stopniu oddaje ruch z całego internetu oraz sposób spędzania czasu przez polskie społeczeństwo w ciągu roku. Nie wrzucałem całego ruchu na mojej stronie bo takie statystyki byłyby zaburzone przez wejścia bezpośrednie na mojego bloga, wysyłanie newsletterów czy odnośniki (linki) z innych stron.
Na przykład na tej samej zasadzie podchodzą do tworzenia swoich programów stacje telewizyjne. W okresie letnim/ogórkowym puszczają powtórki a nowa ramówka, która sporo kosztuje i powinna się zwrócić z nawiązką, emitowana jest dopiero na wiosnę i na jesieni. Analiza branży mediowej/reklamowej była kiedyś tutaj
Referendum JOWy: frekwencja
Mając na uwadze powyższy wykres, kiedy najlepiej (albo najgorzej) organizować wybory/referenda, poniżej kolejna część analizy:
- W referendum wzięło udział prawie 2,5 mln osób, z czego w zdecydowanej większości opowiedziało się po stronie JOW: 78,75%, czyli niecałe 2 mln głosujących.
Ja też w nim wziąłem udział, chociaż, tak jak pisałem powyżej, w wyborach prezydenckich nie wziąłem udziału. Tym razem uznałem, że odpowiedzi są dosyć proste: albo jest się za czymś albo przeciwko. Prosty układ. - Moim zdaniem osoby, które wzięły udział w referendum reprezentują pewien sposób podejścia do spraw związanych z Polską. Ale co najważniejsze, tematyka referendum była bardzo, bardzo wąska. A tak już jest w życiu, że ludzie zazwyczaj nie interesują się wszystkim.
To nie znaczy, że dla osób, które nie poszły do referendum, sprawy ważne dla Polski nie są istotne. Bardziej poszedłbym w stronę stwierdzenia, że pomimo takich a nie innych opinii na temat referendum, te prawie 2,5 mln osób i tak postanowiło w nim wziąć udział.
Na podobnej zasadzie, jak prawie 3 mln osób postanowiły wybrać i zostać w OFE. Nie chodziło o to, że OFE są jakieś super ale bardziej chodziło o wystawienie politykom czerwonej kartki. Pisałem szczegółowo na ten temat w wakacje 2014 roku tutaj: Skutki dla giełdy i Polski: Prawie 2 (3) mln osób wybrało OFE. Zwróćmy uwagę, że tutaj również PO-PSL nakazało dokonać wyboru pozostania w OFE kiedy? W okresie letnim! - A jeżeli założymy, że osoby, które wzięły udział w referendum stanowią dosyć jednolitą grupę z punktu widzenia tego co napisałem powyżej, możemy zrobić kilka ciekawych porówań.
Referendum JOWy: rozkład głosów
- Zobaczmy jak rozłożyła się liczba głosów na poszczególne opcje polityczne jeżeli zobaczymy na wybory do parlamentu Europejskiego, źródło wikipedia tutaj. To po prostu jest liczba osób, które są dosyć jednorodne jeżeli chodzi o poglądy na temat tej konkretnej zbiorowości i poglądów (partii politycznej).
Jaka data wyborów? 25 maj 2014 (czyli najlepsza z punktu widzenia frekwencji)- około 2,3 mln głosów PO
- około 2,3 mln głosów PiS
- około 0,7 mln głosów SLD
- około 0,5 mln Nowa Prawica Janusz Korwin-Mikke
- około 0,5 mln PSL
- No ale ktoś może argumentować, że to tylko wybory do Parlamentu Europejskiego, w takim razie zobaczmy na liczbę wyborców, którzy opowiedzieli się za konkretną partią w wyborach do parlamentu w 2011 roku.
Jaka data wyborów? 9 październik 2014 (czyli znowu najlepsza z punktu widzenia frekwencji)- około 5,6 mln głosów PO
- około 4,3 mln głosów PiS
- około 1,4 mln Ruch Palikota
- około 1,2 mln PSL
- około 1,2 mln SLD
- No i zobaczy jeszcze na liczbę głosów w wyborach prezydenckich w pierwszej turze 2015.
Jaka data wyborów? 10 maj 2015 (czyli znowu najlepsza z punktu widzenia frekwencji)- około 5,2 mln głosów Andrzej Duda
- około 5 mln głosów Bronisław Komorowski
- około 3 mln głosów Paweł Kukiz
- około 0,5 mln Janusz Korwin Mikke
Referendum JOWy: podsumowanie
Z powyższego zestawienia moim zdaniem możemy dojść do wniosku, że konkretna postawa, podejście do dosyć wąskiego zagadnienia jakim była tematyka referendum, i udział w nim tych prawie 2,5 mln osób to nie jest wcale tak mało. Oczywiście to też nie jest jakaś porywająca liczba oddanych głosów, ale gdyby referendum było przeprowadzane w porównywalnym okresie jak powyższe imprezy wyborcze, pewnie frekwencja byłaby wyższa spokojnie o jakiś jeden czy dwa miliony wyborców. A to już dawałoby około 4 mln głosów. Czyli sporo, patrząc na oddawaną liczbę głosów na konkretną wizję i opcję polityczną w roku 2011, 2014, 2015…
Tak jak pisałem, nie jestem za żadną partią czy opcją polityczną. Jestem za Polską. To co na pewno można było zrobić inaczej to chociażby termin referendum. Tak jak pokazałem na statystykach google, na wiosnę i na jesieni, tylko z tego tytułu, frekwencja byłaby na pewno wyższa. No i dochodzą pytania od czapy. Nie dość, że od czapy, to jeszcze trzecie pytanie było już nieaktualne.
Z tego punktu widzenia te 100 mln zł zostało wyrzucone w błoto.
Referendum JOWy: ciekaw jestem Waszych opinii
- Byliście na referendum?
- Dlaczego?
- Jakie macie wnioski na przyszłość?
- Czy referenda powinny być znacznie częściej organizowane w Polsce niż było to do tej pory i na jakie tematy?










24 komentarze “Referendum JOWy 100 mln w błoto”
07/09/2015
RealistaByłem na referendum.Głosowałem
1.Przeciw JOWom
2.Przeciw finansowaniu partii z budżetu
3.Za korzyściami podatnika w przypadku sprzecznych orzeczeń.
Bez sensu to referendum. 7% osób odpowiedziało na zawołanie poprzedniego prezydenta, a 6mln osób składających swoje podpisy nie moze się wypowiedzieć. I to jest dramat obecnej władzy, która oderwała się zupełnie od rzeczywistości.
07/09/2015
bartek1. Za jowom
2. Przeciw
3. Za
Polacy maja głęboko w dupie co się dzieje.
I będą tylko śmieszne memy do internetu wrzucać, niż wziąć się do działania. Chociażby przez „głupie” referendum.
07/09/2015
TomekMichał,
rząd w poniedziałek przyjął projekt budżetu na 2016 rok. Planowany deficyt 55mld (+18% r/r). Mówisz, że czytają Cię dziennikarze, jesteś na „wykopach”. Czy możesz podjąć jakoś ten temat? Kto i kiedy spłaci takie wielkości długu? Przecież duża część świadomego społeczeństwa się na takie działania nie zgadza. Tę krótkowzroczną politykę trzeba powstrzymać. Co z tym robić?
07/09/2015
Michał Stopka@ Tomek
Jeszcze przed wyborami do parlamentu w październiku pojawi się analiza budżetu państwa/finansów publicznych i długu publicznego, poruszę w nim też projekt budżetu na 2016 rok.
08/09/2015
Adam K@”planowany deficyt 55mld (+18% r/r).”
Hmm, „Deficyt budżetu państwa wyniósł w minionym roku 28 mld 977,5 mln zł wobec planowanych 47 mld 505,1 mln zł deficytu”. Kto tam pracuje, że nie potrafi doliczyć się 20 mld. (sarkazm)
Ten deficyt ma nie przekraczać 3% PKB, co jest zgodne z wyśrubowanymi zasadami UE.
08/09/2015
Grzegorz1. Przeciw jowom
2. Za finansowaniem partii z budżetu
3. Za (ale już bez znaczenia, skoro ustawa weszła).
Tak bym zagłosował, gdybym poszedł. Nie poszedłem, bo chciałem, żeby referendum było nieważne. Wiem, że nie przegłosowałbym tych za jowami i tych przeciwko finansowaniu partii, więc najpewniejszym sposobem była absencja.
08/09/2015
NINO@Adam K
Deficyty:
2014 -28 976 mln
2015 -46 080 mln (plan)
2016 -54 630 mln (założenie) (+18% r/r)
proszę Cie litości jak 3% deficytu to wyśrubowane założenie.
Ideą miało być schodzenie do 1%, a tu jazda po bandzie dodatkowo z wliczonymi wpłatami z zysku Narodowego Banku Polskiego w wysokości 3 mld 200 mln zł i dywidendami 4 mld 500 mln zł i jeszcze założenia odnośnie inflacji i wzrostu. Nawet komentował nie będę.
08/09/2015
Adam K@NINO
„Deficyty:
2014 -28 976 mln
2015 -46 080 mln (plan)
2016 -54 630 mln (założenie) (+18% r/r)”
No to przecież napisałem o 2014. Plan był 47.5 mld wyszło 29. I tak sporo osób nie rozumie co to jest te +18% r/r. To trochę jak napisać, że wzrost PKB wzrósł o 100% bo wcześniej wynosił 1%, a teraz jest 2%. Tak samo z tym deficytem, wcześniej mógł wynosić 2% PKB, teraz będzie 2.36%.
@”Ideą miało być schodzenie do 1%”
Czyja to była idea? Dlaczego nie 0.5% albo 2%? Nie ma to jak liczby z księżyca prezentowane jako prawda objawiona. Dlatego nie mam też zaufania do unijnych zasad. Niby 60% do PKB można było mieć zadłużenia, a nawet Niemcy się do tego nie zastosowały. Przypominam, że Rosja ma bardzo niskie zadłużenie, a inflacja u nich szaleje.
08/09/2015
Adam KPS. Nie sprawdziłem jaki założyli wzrost gospodarczy na 2016. Te +18% r/r równie dobrze może oznaczać spadek zadłużenia do PKB. Przynajmniej do czasu rządów PiS ;)
08/09/2015
IgorWitam,
pytania tego referendum to „wierzchołki czy korzonki” z bajki o lisie i jaskółce. Jaskółki mam nadzieję że potwierdzą w październiku że już nie chcą tej spółki.
pozdrawiam
08/09/2015
bartByłem na referendum, głosowałem. Mam wewnętrzne przekonanie, że demokracja bezpośrednia jest najlepszą wersją demokracji. Pare razy byłem w Szwajcarii, mam tam rodzinę i obserwując jak tam działa „system” (i jakie są rezultaty) byłem zachwycony.
Spodziewałem się niskiej frekwencji, ale przyznam, że nie aż takiej. Jestem, prawdę mówiąc, mocno rozczarowany rodakami. Może pora posłuchać żony i zamiast czekać aż góra przyjdzie do Mahometa (czyt. zamiast czekać aż w Polsce będzie Szwajcaria)…
08/09/2015
TomekTen wzrost deficytu (planowanego, maksymalnego) 2016/2015 ja weryfikowałem prostym równaniem:
(54-46)/46 = 17%
W tym roku wykonanie do lipca szacują deficyt na kwotę 27mld (zaokrąglam). Będzie pewnie 30kilka do końca roku i to w czasie gdy gosp. funkcjonuje w miarę ok. Założony wzrost PKB na 2016 to zdaje się 3,8%. Nie rozumiem więc dlaczego planujemy powiększać deficyt? Co będzie jak będzie wzrost 0,5%, albo -2%. Jeszcze jakby to były pieniądze głównie na inwestycje/infrastrukturę – coś co w przyszłości może dać przychód, ale po tekstach w gazetach to raczej zwiększenie wydatków socjalnych.
Druga sprawa czy wyobrażacie sobie że np. w roku 2022 będzie nadwyżka budżetowa w kwocie np. 22mld PLN, żeby spłacić choć część kapitału tego długu zaciąganego rok-rocznie? Ten dług jest niespłacalny. Przecież nasze dzieci jakoś za to zapłacą – na moją skromną logikę. Czy limity długu w UE muszą być dla nas jedynym benchmarkiem i jak je spełniamy to wszystko jest ok? Nie widzę racjonalnego wyjścia z tej spirali długu i przykładając to na swoją „ekonomię” mikro, ktoś będzie musiał to kiedyś zapłacić. Jak dlugo Państwo może się tak zadłużać? Dopóki przychodów starczy na odsetki? Nawet 20 czy 30 mld to jest kupa forsy – 10% planowanych przychodów. Ktoś to może jakoś sensownie uzasadnić?
09/09/2015
Adam K@”przykładając to na swoją „ekonomię” mikro, ktoś będzie musiał to kiedyś zapłacić.”
Tu jest Twój problem, trzeba korzystać z makroekonomii. Jeżeli przykładasz do tego miarę budżetu gospodarstwa domowego, czy firmy to rzeczywiście można się przerazić.
Nie masz się czym martwić, nasze dzieci nie będą musiały nic spłacać. Teraz budujemy ich przyszłość, dzięki nam będą żyć w lepszym kraju. Cały system finansowy to jest tylko mechanizm pozwalający działać państwu i napędzający gospodarkę. Jedyne co musisz pilnować to żeby nie marnować zasobów na rzeczy zbędne. Co jest zbędne, a co potrzebne? To już polityka.
09/09/2015
Michał Stopka@ Tomek
Jak się konczy jak dług jest za duży, pisałem niedawno w poniższych artykułach oraz w komentarzach pod nimi:
Krach w Grecji a Polska: prawdziwe przyczyny
http://www.michalstopka.pl/krach-w-grecji-a-polska-prawdziwe-przyczyny/
Bankructwo Grecji: Co dalej z giełdą i gospodarką? Lipiec 2015
http://www.michalstopka.pl/bankructwo-grecji-co-dalej-z-gielda-i-gospodarka-lipiec-2015/
09/09/2015
Tomek@Michał
Dzięki, jasne. Czytałem, ale szczegóły mi uleciały ;)
@Adam
Niestety o dzieci się martwię. Z długiem w takiej, czy innej postaci można przesadzić i chyba może to zatrząść nawet takim USA. Oczywiście bogaty dłużej biednieje, ma więcej możliwości, silną armię itp., a Islandia, Grecja, Portugalia, chyba już nie miały tak dobrze. My nie jesteśmy silni, więc powinniśmy być ostrożni.
Podsumowując zwiększanie deficytu w okresie względnej prosperity jest w mojej ocenie nieodpowiedzialne. Oczywiście cała trudność polega na tym, że większość społeczeństwa tego chce.
10/09/2015
RobertByłem na referendum, bo sprawy Polski są dla mnie bardzo ważne. Mało brakło, a przegapiłbym referendum, bo rzadko oglądam tv, a przypomnieli mi o ni w radiu.
Abstrahując od samej treści pytań zagłosowałem za JOW, przeciw finansowaniu z budżetu partii i tak na nie mające znaczenia 3 pytanie.
Ogólnie stwierdzam, że Broenk, to jest jednak tuman.
10/09/2015
KubekAbstrahując od frekwencji referendum, innej się nie spodziewałem, mnie zadziwiło coś innego. Otóż na trzecie pytanie 5.5% głosujących odpowiedziało: „nie”! Dla mnie zaskakujące bo nie spodziewałbym się że na takie pytanie można w ogóle odpowiedzieć przecząco. Chciałbym poznać „logikę” głosujących w ten sposób, jak można życzyć sobie, żeby przepisy były interpretowane na niekorzyść podatnika?
10/09/2015
Adam 222Tyle mamy demokracji ile osób poszło na referendum. Ale co się dziwić gdy spreparowano pytania. Ani jedno nie miało sensu. JOW-ów jest wiele wersji na którą głosowaliśmy? Co do finansowania partii to społeczeństwo chce aby tego nie było a nie jakaś inna forma. A ostatnie to pytanie czy zgadzasz się na łamanie prawa dla wybranych. Prawo powinno być jednoznaczne i wtedy nie ma dowolnych interpretacji. Jeśli tak nie jest to trzeba zmienić prawo a nie kombinować z interpretacjami.
Dlatego mieliśmy całkowitą kompromitację demokracji w tej bananowej kolonii. A co do wydania 100 mln zł. To żadna strata, mniej pójdzie na ośmiorniczki.
10/09/2015
PilotrPolska to nie Szwajcaria ja bym za każdą decyzję powinno sie płacić koszty które poniosło bez sensu państwo powinno być podzielone na konkretne osoby to na przyszłość by nie ruszyli publicznych pieniędzy i tak z wieloma sprawami państwo nasze jest bogate bo wytrzymuje ale biedne bo mamy takich myślicieli prywatny kapitał nigdy by nie zaryzykowal w środków mając 10 % prawdopodobienstwa uzyskania oczekiwanego skutku niezależnie od skali przedsięwzięcia dlatego 1 raz nie poszedłem na głosowanie aby zaprotestować przeciwko glupocie
11/09/2015
Adam K@Tomek
@”Niestety o dzieci się martwię.”
Wyobraź sobie taką sytuację. Jest rolnik, który produkuje zboże. Jako przezorny człowiek, dużą część pieniędzy ze sprzedaży odkłada na emeryturę. Na starość, za te odłożone pieniądze, będzie kupował od twoich dzieci produkty i usługi. Taka sytuacja chyba cię nie martwi? Jeżeli nie to dobrze, bo tak samo będzie to wyglądać kiedy ten rolnik będzie sobie oszczędzał w obligacjach. To jest właśnie ten dług, który ciągle rośnie.
@”Z długiem w takiej, czy innej postaci można przesadzić i chyba może to zatrząść nawet takim USA. Oczywiście bogaty dłużej biednieje, ma więcej możliwości, silną armię itp., a Islandia, Grecja, Portugalia, chyba już nie miały tak dobrze.”
To są dwie różne sytuacje. USA jest zadłużony w swojej walucie, nie może im jej zabraknąć. Są jej jedynym producentem i mogą ją tworzyć z powietrza. Polityka monetarna pozostałych krajów została zredukowana to poziomu powiatu. W praktyce oni mają ogromny dług w obcej walucie i im rzeczywiście może zabraknąć euro. Czego przykład mieliśmy w Grecji i na Cyprze. Tak samo jak miasto w Polsce może praktycznie zbankrutować, tak może zbankrutować kraj z dużym zadłużeniem zagranicznym.
Zamiast martwić się długiem państwa, martwiłbym się o swój dług prywatny, ewentualnie zadłużenie miasta w którym mieszkam oraz zadłużenie zagraniczne państwa w walucie obcej. Jak już chcesz się martwić o jakimś „państwowym” wskaźnikiem to polecam inflację.
@”Nie rozumiem więc dlaczego planujemy powiększać deficyt? Co będzie jak będzie wzrost 0,5%, albo -2%”
Tutaj gdzieś jest artykuł Michała jak bardzo wzrosło zadłużenie w czasie ostatniego kryzysu. Jak widzisz za bardzo nic się nie stało, przynajmniej nie na poziomie tych krajów ze strefy euro. Gdzie musieli nagle szukać obcych pieniędzy i zadłużać się u Niemców. Teraz Grecja praktycznie musi realizować wolę polityczną innego państwa.
12/09/2015
Adam KJako uzupełnienie akurat Krugman porównuje Polskę i Grecję http://krugman.blogs.nytimes.com/2015/09/11/poland-versus-greece/ ;)
12/09/2015
Michał Stopka@ Jako uzupełnienie akurat Krugman porównuje Polskę i Grecję
Analiza na poziomie studenta z pierwszego roku studiów.
A gdzie chociażby porównananie poziomiu zadłużenia sektora publicznego i prytwatnego i wpłwu na dynamikę PKB w ostatnich kilkunastu latach?
A gdzie chociażby porównanie wpływu demografii/liczby pracujacych na dynamikę PKB w ostatnich kilkunastu latach?
Aż mi się nie chce wierzyć, że ten koleś dostał nagrodę Nobla i pisze coś tak płytkiego. To ja na moim blogu, jak coś piszę to się bardziej przykładam do analiz a nie jestem noblistą ;-)
12/09/2015
CzarekWitam
Dzisiaj przeczytałem o propozycji PO i mnie „zatkało”. Co Pan, Panie Michale, o tym sądzi? Czy to jedynie kiełbasa wyborcza, czy coś zaczyna się dziać pozytywnego?
Poniżej wklejam dwa linki z Bankiera.pl:
http://www.bankier.pl/wiadomosc/PO-proponuje-jednolita-stawke-podatku-wynoszaca-10-proc-3407339.html?comments=1#boxArticleComment
http://www.bankier.pl/wiadomosc/Szczurek-Absolutnie-nie-ma-mowy-o-likwidacji-ZUS-u-3407372.html
Pozdrowienia z Anglii
12/09/2015
Michał StopkaTrochę tak a trochę tak. To tylko potwierdza co tyle razy mówiłem: o czym mówi się w mediach, czego chce społeczeństwo, politycy to im dają. Jak mieliby ganiać w kółko na golasa aby dostać sie do rządzenia to by to robili. A skoro tyle się mówi o tych tematach ostatnio, podobnie jak demografii, to politycy to podłapuja i chca realizować: dla dobra wyborców :-)