Krach na rublu
Wczoraj, w mailu, jeden z czytelników zaproponował, abym podzielił się moimi przemyśleniami na temat tego jak krach na rublu wpłynie na gospodarkę, giełdy i złotówkę. W pewnym momencie sesji rubel tracił do innych walut prawie 30%. I to tylko jedna sesja. Taki krach na rublu robi wrażenie.
Krach na rublu: moje przemyślenia
Taka analiza nie jest łatwa, bo bardzo łatwo nie wziąć pod uwagę jakiegoś czynnika, czy też nie doszacować jakichś mechanizmów gospodarczych. Nie mówiąc już, że z takimi wydarzeniami jak krach na rublu czy innej podobnej walucie, nie mieliśmy do czynienie już od dawna. Dlatego też, schematyczne myślenie w takiej sytuacji, co może się dalej wydarzyć może być bardzo zwodnicze.
Niemniej jednak, na temat wydarzeń na wschodzie, pisałem w moim serwisie już parę razy w ostatnim roku, tezy postawione w tych artykułach całkiem ładnie się zrealizowały/realizują, więc wydaje się, że zebrane dane oraz tok rozumowania był słuszny. Pokusiłem się więc o kolejne takie przemyślenia.
Poniższe spostrzeżenia nawiązują w części do historycznych artykułów, gdzie bardzo szczegółowo analizowałem poszczególne kwestie i dane. Podawałem też szczegółowe wyliczenia, wykresy i tabelki.
Dlatego, aby nie powtarzać tutaj bezsensownie tych rzeczy, szczególnie, jeżeli ktoś jeszcze nie czytał, zapraszam do przypomnienia sobie poniższych wpisów:
- Prawdziwe przyczyny konfliktu Rosja-Ukraina i skutki dla polskiej gospodarki i giełdy (marzec 2014)
- Czas iść po podwyżkę :-) : bezrobocie znowu mocno w dół + kilka przemyśleń w kontekście Ukrainy (marzec 2014)
- Rosja zajmie wschodnią Ukrainę? Gaz łupkowy + wynagrodzenia kluczem do zrozumienia przyszłości? (kwiecień 2014)
- Słaby rubel i hrywna a nie załamanie gospodarcze prawdziwym powodem osłabienia eksportu do Rosji i na Ukrainę? (sierpień 2014)
- Klęska urodzaju sprzyja Rosji? W co gra Putin? Jaki dalszy rozwój sytuacji? (sierpień 2014)
- Ceny Ropy w USD wodospad ale w rublach… na najwyższych historycznie poziomach! (październik 2014)
Krach na rublu: wpływ na polską gospodarkę
Z tego artykułu: Prawdziwe przyczyny konfliktu Rosja-Ukraina i skutki dla polskiej gospodarki i giełdy wynika, że:
Polski eksport w 2013 roku wyniósł do Rosji około 2% PKB (30 mld zł), natomiast import około 5% PKB (80 mld zł), czyli netto mieliśmy deficyt handlowy w wysokości około 3% PKB (importujemy głównie ropę i gaz). Dla przypomnienia polskie PKB wynosi około 1600 mld zł w skali roku.
Z kolei z tego artykułu: Słaby rubel i hrywna a nie załamanie gospodarcze prawdziwym powodem osłabienia eksportu do Rosji i na Ukrainę? wynikało, że proces spadku wartościowego eksportu do Rosji rozpoczął się już początkiem 2014 roku ze względu na osłabienie rubla (i umocnienie złotówki). Natomiast wolumenowo w pierwszym półroczu 2014 roku Polska sprzedała więcej niż w pierwszym półroczu 2013 roku.
Jaki wniosek z tego wynika?
Obecne zawirowania w Rosji nie mają, wbrew pozorom, zbyt dużego wpływu na polską gospodarkę (co pisałem już w marcu i wydaje się, że scenariusz się realizuje):
- Eksport do Rosji jest niewielki patrząc na udział w PKB
- Ponadto wpływ spadku eksportu przez osłabienie rubla i sankcje widzimy już w dużym stopniu w danych makro z poprzednich miesięcy, więc proces już się w jakimś stopniu dokonał a polskie firmy starały się dostosować do nowych warunków.
Krach na rublu: WTI Oil Future wykres
Ale to co warto zwrócić uwagę, że skoro cena ropy spadła o kilkadziesiąt procent w skali roku:
Krach na rublu: wykres ceny gazu
Za gaz też powinniśmy płacić mniej w kolejnych kwartałach (też ze względu na spadki cen ropy):
W związku z tym, nawet gdybyśmy stracili cały eksport w postaci 30 mld zł, mamy znacznie niższe koszty importu z Rosji, co w zupełności powinno zrekompensować spadek eksportu (mniejsze koszty dla tych 80 mld zł importu o np. 25% to około 20 mld zł mniej wydatków ze strony polskiej gospodarki).
Tytułem uzupełnienia: złotówka trochę się osłabiła względem dolara, więc w złotówkach zapłacimy za ropę trochę więcej niż wynikałoby z powyższych wykresów (ale różnica jest rzędu około 10%):
Z tego samego powodu, osłabienie rubla względem złotówki jest poważne, ale nie aż takie jak rubla względem dolara:
Oczywiście z Rosji importujemy nie tylko ropę i gaz, również inne produkty, za które teraz zapłacimy kilkadziesiąt procent mniej, więc te 25% niższe koszty, przy obecnym kursie rubla dla złotówki, nie jest bardzo agresywnym założeniem (obecny spadek wynosi około minus 40%).
Biorąc to wszystko pod uwagę oraz szczegółowe wnioski z analizy polskiej gospodarki z poprzedniego wpisu: Co dalej z giełdą i gospodarką? Co podpowiada struktura PKB w 3q 2014?, sytuacja wygląda, paradoksalnie, całkiem dobrze dla Polski.
Dynamika zatrudnienia przedsiębiorstwa powyżej 9 osób
Tym bardziej, że wczoraj dostaliśmy znowu dobre dane GUS o miejscach pracy w firmach zatrudniających co najmniej 9 osób (około 1/3 wszystkich miejsc pracy w naszym kraju). Wzrosło ono o 0,9% w skali roku:
Ale co najważniejsze, zatrudnienie tylko w listopadzie 2014 roku zwiększyło się o około 6 tysięcy miejsc pracy. Jest to lepszy wynik nie tylko od tego z 2010 roku, czyli jeszcze sprzed bankructwa Grecji:
ale aż od 2007 roku…!
Zmiana zatrudnienia miesiąc do miesiąca, dane GUS:
A przecież listopad to już parę miesięcy od wprowadzenia sankcji i pogorszenia sytuacji na wschodzie…
W efekcie w tych firmach od lutego 2014 do listopada 2014 roku w Polsce stworzono kilkadziesiąt tysięcy miejsc pracy:
(w moich analizach patrzę na dane od lutego do grudnia danego roku ponieważ liczba firm które zatrudniają co najmniej 9 osób zmienia się zawsze trochę na przełomie roku i wyciąganie wniosków byłoby bez sensu patrząc miesiąc do miesiąca styczeń do grudnia).
Dodatkowy czynnik, który warto tutaj jeszcze przytoczyć to możliwe dalsze obniżki stóp procentowych w takiej sytuacji przez RPP. Mamy jeszcze trochę miejsca.
Podobnie ma się sytuacja, jeżeli chodzi o krach na rublu i wpływ tego co dzieje się w Rosji na Unię Europejską (podobne dane i ich wpływ jak w przypadku Polski, wszystko jest dokładnie opisane w pierwszym artykule). Tylko Europa dodatkowo ma swoje problemy więc wpływ na Europę może być trochę większy niż na Polskę.
Rosja może nie zbankrutować jak w 1998 roku?
Natomiast to co wydaje się być kluczowe to odpowiedź, czy sama Rosja nie zbankrutuje jak w 1998 roku, co w tym wypadku miałoby większe implikacje dla Polski i wtedy krach na rublu miałby już znacznie większe znaczenie.
W takim razie po pierwsze trzeba zobaczyć jaka była sytuacja Rosji w 1998 roku: można na przykład poczytać o tym w wikipedii tutaj
Najpierw zobaczmy na podobieństwa sytuacji z 2014 roku i 1998:
- Załamanie cen ropy o 60% w 1998 (obecnie o około 45%)
I na tym podobieństwa się kończą. Jakie obecnie są różnice?
- Poprzedni kryzys był poprzedzony kryzysem azjatyckim z 1997 roku.
To ważne, bo Rosja była blisko tych wydarzeń i to mocno na nią wpłynęło. - Obecnie kurs rubla jest płynny, poprzednim razem był centralnie sterowany i sztucznie podtrzymywany na określonym poziomie.
To też ważne, bo ruchy na rublu powodują, że gospodarka rosyjska i firmy dostosowują się do jego zmian już od roku. To główna zaleta posiadania płynnego kursu walutowego. - Poprzednio polska gospodarka, po poprzednim systemie, była głównie powiązana z gospodarką rosyjską, w takim samy stopniu jak obecnie z Unią Europejską.
(o niewielkim powiązaniu z Rosją wiemy już z analizy wpływu wymiany handlowej z Rosją). To też bardzo ważne bo ewentualne reperkusje byłyby o wiele mniejsze teraz niż poprzednio. - Poprzednio Rosja miała bardzo duży dług publiczny w relacji do PKB, obecnie prawie go nie ma. I to ją tak naprawdę wywróciło… Jak widać posunięcie Putina sprzed paru lat, kiedy to miał do wyboru podwyżki emerytur czy spłatę długu, postanowił spłacić część długu, było inteligentnym posunięciem.
Dług Rosji do PKB w procentach:
źródło: pl.tradingeconomics.com: pozostałe wykresy tak samo
Natomiast całe zadłużenie zagraniczne Rosji wynosi około 1/3 PKB, co jest już większą liczbą, ale jak na standardy światowe cały czas nie jakimś katastrofalnym zadłużeniem i obciążeniem dla gospodarki(PKB Rosji to około 2 000 USD).
- Obecnie Rosja ma rezerwy walutowe USD, których poprzednio nie miała, co prawda zużyła już ich połowę, ale cały czas ma resztę z tych około 500/600 mld dolarów.
- I co bardzo ważne: Rosja ma nadwyżkę handlową: eksport wynosił około 500 mld USD (25% PKB) a import około 300 mld USD (15% PKB).
To dlatego Putin mógł zakumulować kilkaset mld USD w funduszu rezerwowym. Wydawali mniej niż zarabiali na eksporcie ropy i gazu. - Obecnie jesteśmy na początku „tłustych lat” dla gospodarki i rynku pracy co powinno potrwać do około 2018 roku. Jeżeli ktoś jest tutaj nowy, szczegółowo pisałem o tym tutaj: Bezrobocie w Polsce spadnie do 5% w 2018 roku!? Cykl dziesięcioletni na rynku pracy w praktyce.
Tak więc z tego tytułu mamy znacznie lepszą sytuację niż było to w 1998 roku: wtedy cyklicznie rozpoczynał się pięcioletni okres „chudych lat” dla gospodarki i rynku pracy.
Krach na rublu: co nam z tego wszystkiego wychodzi?
Rosja będzie przeżywała ciężkie chwile ale, przynajmniej na razie, nie widać czynników, które miałyby doprowadzić do jej bankructwa.
Po pierwsze warto pamiętać, że ma nadwyżkę handlową, co przy wysokich cenach ropy powodowało, że mogła zarówno zwiększać wydatki jak i odkładać nadwyżki dolarów do funduszu rezerwowego.
Przy niskich cenach ropy ta nadwyżka handlowa się zmniejszy, być może do zera. Ale nie powinni narzekać na to, że nie mają dewiz na pokrycie importu towarów. Po prostu ten import był znacznie mniejszy w stosunku do eksportu. Mogą też po prostu pociąć niektóre wydatki i zbilansować budżet.
Po drugie spadki cen ropy powodują mniejsze przychody w dolarach ale jednocześnie w rublach jest znacznie lepiej. A to ruble otrzymują emeryci czy szerzej cały sektor publiczny. Opis tego efektu wywołał duże emocje wśród niektórych czytelników mojego serwisu, dlatego cały proces tłumaczyłem szczegółowo, również w komentarzach, niedawno tutaj: Ceny Ropy w USD wodospad ale w rublach… na najwyższych historycznie poziomach!, więc jeżeli to kogoś dziwi odsyłam do tamtych spostrzeżeń.
Tytułem szybkiego uzmysłowienia, co jest sednem zagadnienia, proszę sobie wyobrazić obecną sytuację polskich kopalń: obecnie otrzymują za tonę węgla niecałe 100 dolarów za tonę, czyli około 300 zł (kurs USD trochę powyżej 3 zł). Jeżeli złotówka osłabiłaby się do 6 zł, te same kopalnie otrzymywałyby… dwa razy więcej czyli już 600 zł. A później wydawały te pieniądze w Polsce.
Owszem, za granicą siła nabywcza Polski znacznie by spadła, ale na produkty krajowe wydajemy już PLNy.
Oczywiście w trochę dłuższym terminie osłabienie waluty powoduje wzrost inflacji, co już się dzieje w Rosji, a bank centralny musi podnieść stopy procentowe (co też się wydarzyło bo przedwczoraj w nocy rosyjski CBR podniósł stopy z 10% na 17).
Krach na rublu: PKB Rosji
Niemniej jednak efekt wyższych wpływów z ropy, po osłabieniu rubla już widać w danych z Rosji, pkb za trzeci kwartał 2014 nadal rosło:
Sprzedaż detaliczna jest cały czas dodatnia:
Podobnie produkcja przemysłowa nie załamała się po sankcjach i jest płasko rok do roku:
A przecież na jesieni już działały sankcje a ceny ropy w skali roku już spadały kilkanaście procent. Tytułem przypomnienia, mówiło się, że tylko same sankcje spowodują recesję w Rosji: spadek PKB o -5% w skali roku. A co dopiero jak ceny ropy spadają kilkadziesiąt procent… już powinniśmy widzieć spore załamanie przy takich cenach ropy…
Co dalej jeżeli chodzi o sytuację polityczną i gospodarczą?
Czynnik polityczny jest nie do przewidzenia i nie wiadomo co Putinowi może wpaść do głowy. Jednak wyłączając wojnę:
- Putin nie ma powodu aby doprowadzić do załamania gospodarczego na świecie bo to jeszcze bardziej załamałoby ceny ropy
- Z tego powodu Putin nie ma też powodu do wstrzymania dostaw gazu i ropy teraz w zimie, bo to jeszcze bardziej pogorszyłoby sytuację budżetową w Rosji
- Unia Europejska oraz USA nie mają też interesu w bankructwie Rosji, bo to mogłoby spowodować spore problemy w UE czy w USA bo są mocno zadłużone
- To co jest trudne do oszacowania, to reakcja konsumentów i przedsiębiorców na sytuację w Rosji. Niemniej jednak ryzyko to jest w jakimś stopniu ograniczone ponieważ ta reakcja już się dokonała po inwazji Rosji na Krym. To dlatego PMI chwilowo zakręciły w dół (szczególnie w Polsce)
Krach na rublu: co dalej z giełdą?
- Krótkoterminowo może być nerwowo, bo inwestorzy, jak to zwykle bywa w takich sytuacjach, będą działali nerwowo
- Jeżeli jednak mam rację co do oceny wpływu tych wydarzeń na polską gospodarkę sytuacja powinna się ustabilizować
- Oczywiście ryzykiem są działania Rosji jak na przykład destabilizacja na wschodzie Ukrainy, ale z drugiej strony sankcje mogą też być zniesione co byłoby pozytywnym wydarzeniem. Szczególnie, że UE i USA nie zależy na pogorszeniu sytuacji gospodarczej w tych krajach
- Co do samych spółek, na osłabieniu ucierpią spółki, które znaczna część przychodów mają w Rosji. A przychody te są teraz kilkadziesiąt procent niższe.
Oczywiście z czasem podniosą ceny (stąd inflacja), niemniej w krótkim terminie nie jest to możliwe przy tak drastycznym osłabieniu kursu waluty - Z kolei zyskają spółki, które ponoszą koszty powiązane z cenami ropy. Koszty te spadną o kilkadziesiąt procent więc mocno wpłynie to na zyski. Z tym, że tutaj trzeba uważać jaka to dokładnie jest branża i spółka, ponieważ w łańcuchu wartości zyski mogą zostać gdzie indziej niż tak naprawdę wydaje się na pierwszy rzut oka. Idealnie tutaj można przytoczyć do analizy pięć sił Portera: Analiza fundamentalna sektora: Analiza „pięciu sił” M.E. Portera (znana też jako „analiza pięcioczynnikowa” lub „analiza pięciu sił”) cz.1
Krach na rublu: podsumowanie
Rosja będzie przeżywała ciężkie chwile, ale wbrew pozorom, szczególnie dla Polski, sytuacja Rosji nie wygląda aż tak źle, jak można usłyszeć w mediach. Myślę, że wynika to z tego, że wiele osób pamięta co stało się z gospodarką rosyjską w czasie poprzedniego kryzysu i ekstrapoluje to na obecną sytuację. A obecne fundamenty rosyjskiej gospodarki są całkiem inne niż kilkanaście lat temu. Podobnie jak obecna sytuacja gospodarcza UE i USA w porównaniu z tym co było kilkanaście lat temu.
Zresztą to paradoks bo doświadczenia sprzed kilkunastu lat sprawiły, że Putin w Rosji odrobił zadanie, wyciągnął wnioski i znacznie polepszył odporność Rosji na kryzys. Oczywiście tylko polepszył ale nie uodpornił całkowicie stąd tez obecna sytuacja Rosji nie jest do pozazdroszczenia.
Natomiast w USA i UE nastąpił efekt przeciwny. Na fali dobrobytu i niskiego bezrobocia, oba regiony mocno się zadłużyły, żyły na kredyt i trochę spoczęły na laurach jeżeli chodzi o innowacje i rozwój gospodarczy. Wystarczy chociażby przypomnieć jakie podatki płaci się W UE i USA a jakie w Rosji.
A co ze złotym?
Jeżeli nie będzie bankructwa Rosji, chyba wydaje się, że złotówka w dłuższym terminie nadal powinna być w trendzie bocznym jak było to w ostatnich kwartałach. Tym bardziej, że przy większym osłabieniu NBP wejdzie na rynek:
A Wy co myślicie o tym wszystkim? Co będzie dalej?
Analityk akcji/ współodpowiedzialny za wyniki inwestycyjne części portfela akcyjnego w ING OFE:
29 komentarzy “Krach na rublu: konsekwencje dla gospodarki, giełdy i złotówki”
17/12/2014
PrzemysławTrochę żartów
Jakie powiązanie ma rubel, funt i dolar?
Synek pyta ojca w Rosji:
– Tato, dałbyś mi 10 rubli?
– 20 rubli?! Na co Ci 50 rubli?!
– Na lody, kosztują tyle co zawsze: 200 rubli
– No dobra masz już te 500 rubli”
PS: dolar to funt rubli
17/12/2014
ktośNo patrzcie, nie ma słowa „dupa” i komentarzy jak na lekarstwo…
17/12/2014
PassengerKomentarzy jeszcze nie ma, ale się pojawią :)
Tymczasem giganci przez wahania kursu rubla muszą chwilowo zrezygnować z rynku rosyjskiego, co uszczupli ich dochody.
http://di.com.pl/news/51176,0,Apple_wstrzymala_sprzedaz_online_w_Rosji_z_powodu_cen_rubla-Marcin_Maj.html
W najgorszej sytuacji będą firmy dla których to był ważny rynek przynoszący spore dochody w porównaniu do inncyh rynków.
17/12/2014
PassengerGospodarka Rosji jako całość pewnie da radę, pytanie czy dadzą radę Rosjanie, którzy mają kredyty – obecnie oprocentowani międzybankowe 17%, więc kredyty hipoteczne około 20%, a komercyjne jeszcze wyżej, no i co z kredytami w walutach, gdzie rata wzrosła o 100%?
Problemy też będą miały firmy, które potrzebują kredytu i te które importują towary.
17/12/2014
chbwCzy wie ktoś czy warto i w jaki sposób (w Polsce) skorzystać na oprocentowaniu obligacji RU?
17/12/2014
niko@ passenger
Słusznie prawisz ,przeciętnych rosjan to na pewno zaboli ale cóz u nas różowo też nie jest jak tam inwestycje giełdowe ostatnio wspominałeś o dystrybucji czy powoli przymierzasz sie do zakupów na gpw?
17/12/2014
PeCetIde o zaklad ze Soros odpowiada za sporą część przeceny Rubla. On już od kilku lat mówił o tyn zeby Rosji unikać jako miejsca do inwestowania. Ale wiadomo że on Rosji nie lubi bo pogoniono jego organizację, która miała być siostrą Fundacji Batorego.
Trzeba pamiętać że Rosja będzie eksportowała coraz mniej ropy już od 2016r. W tym roku spodziewany jest kilkuprocentowy spadek wydobycia. Jednocześnie szybko rośnie konsumpcja krajowa. Polecam się zapoznać z tzw. modelem kraju eksportującego:
http://en.wikipedia.org/wiki/Export_Land_Model
17/12/2014
RadoMichale,
ostrożnie z przepowiedniami. W październiku (cena ropy 90..80usd) bardzo pewnie pisałeś o exporcie/imporcie ropy że kurs musiałby się przepołowić by zabrakło im nadwyżki (495 exp. vs 325 imp), tymczasem kurs teraz już 55usd, więc exp. jest bardzo blisko do importu.
To tak apropo silnego przeświadczenia że to niemożliwe..
18/12/2014
Michał Stopka@ Passenger
Tak, Rosjanie czy poszczególne firmy w Rosji, szczególnie te importujące czy mocno zadłużone w walucie, będą mieli naprawdę ciężkie chwile.
@ PeCet
Bardzo ciekawy link do wikipedii
@ Rado
Tak, kurs jest już 55 USD, ale
1) zrealizował się w ten sposób bardzo negatywny czynnik. I to pod pod wpływem USA na kraje OPEC aby nie obniżały wydobycia pomimo znacznego niezrównoważenia popytu z podażą. A w palecie różnych scenariuszy mogą się też ralizowac scenariusze optymistyczne (w tym wypadku zeralizował się scenariusz negatywny). Na przykład wystarczyłoby aby rynek ropy nie był oligopolem (OPEC) i już by tak najprawdopodobniej nie było.
2) Rosja nie tylko eksportuje ropę, są też inne surowce jak węgiel, drewno, metale itd. a tam ceny się tak nie załamały (przynajmniej na razie) więc spadek eksportu w USD nie musi być aż tak blisko importu w USD
3) No i co najważniejsze: pomimo tak ogromnego spadku cen ropy, i darstycznego spadku wpływów eksportowych, Rosja i tak na razie jest pewnie w okolicach zrównoważenia eksportu/importu w dewizach, a jeszcze dwa, trzy miesiące temu można było usłyszeć w mediach, że już przy wyższych cenach ropy (okolice 70/80 USD za baryłkę) to jest katastrofa dla Rosji. Co było, delikatnie mówiąc, nie do końca prawdą.
18/12/2014
Michał Stopka@ Rado
I jeszcze jedno, nigdy w życiu nie mówię „to niemożliwe”. Sczególnie na rynkach finansowych. Tutaj wszysto może się wydarzyć. Zresztą podobnie jak w życiu.
Niemniej jednak zawsze trzeba mieć jakieś scenariusze rozwoju wydarzeń. Ich brak jest znacznie gorszy niż jeżeli nawet czasem się pomylimy w kreśleniu naszych scenariuszy.
18/12/2014
SławekReasumując, dopóki ropa jest tania, nie ma się czym przejmować. Nasz bilans ze wschodem wychodzi podobnie.
Problem pojawi się wtedy, gdy cena wróci na swoje miejsce a embargo na nasze towary zostanie utrzymane.
Jako że instrumenty pochodne nie są mi zbyt dobrze znane, mam takie pytanie:
Czy istnieje jakiś instrument, pozwalający „zakupić” na przykład ropę, bez żadnych lewarów i bez terminu wykupu?
Ot po prostu płacę za 1000 baryłek po obecnej cenie i za kwartał albo za rok „sprzedaję” po obowiązującej wtedy cenie?
18/12/2014
NINOObecnie można zasadniczo powiedzieć, że temat Rosji jest już w cenach ;) – wiec już nie będzie miała większego wpływu na Polskę. Wymiana handlowa jest zmarginalizowana do zasadniczego „must have” dla obu stron.
Sami Rosjanie natomiast słowo bieda przećwiczą w każdy możliwy sposób – gdyż to oni będą głównymi „beneficjentami geniuszu jednostki”. No bo proszę sobie wyobrazić że Euro w Polsce chodzi po 7-8 pln.
Władza ma jeszcze sporo czasu na eksperymenty (min rok) – bo ma jeszcze solidne rezerwy, chociaż warto zauważyć że USA nie odpuszcza i dalej planuje kolejne sankcje. Całkowicie się zgadzam że obecnie to inny kraj niż w 1998. Choć jak gdzieś czytałem jest opracowanie że w Rosji 110 osób kontroluje około 30% PKB tego kraju – tak więc dobrze to tam długo nie będzie.
Myślę natomiast że to jeszcze nie tylko Rosja namiesza z związku z perturbacjami na rynku surowców. Oczywiście nie chcę zgadywać kto i tym bardziej kiedy.
Ponadto prawie nikt nie zwraca uwagi że obraz rynków jest mocno zniekształcony z powodu zerowego kosztu pieniądza, zerowej wagi ryzyka dla obligacji rządowych w bilansach banków oraz nadal zawieszonej zasady „mark to market” – co wczoraj wprowadziła także Rosja u siebie. Tak więc W zasadzie pieniądz nie jest już ani środkiem tezauryzacji, a powili przestaje być miernikiem wartości (gdy z jakiegoś powodu cena nie spełnia oczekiwań).
U nas ostrożnie można powiedzieć że giełda ma coraz większy problem z utrzymaniem status quo (przy czym TFI juz mają ujemne salda napływow w akcje, a i OFE bedą miały większą swobodę wkrótce z limitami), co jakby stoi w sprzeczności z gus-owym obrazem rynku pracy i PKB (gdzie jednak piątą część wzrostu już od 2 kwartałów generuje rząd – tak wynika z uaktualnionych danych o PKB – Ci co śledzą wiedzą jak bardzo się zmieniła struktura w ostatnim odczycie).
W sumie obecnie jest bardzo dużo czynników które mogą mieć wpływ na sytuacje w Polsce, ale Rosja (jeśli wykluczymy tematy militarne) jest już na tyle mocno izolowana że nie jest czynnikiem kluczowym. To taka bardzo ogólnia moja opinia.
18/12/2014
PassengerNino, obecnie rzeczywiście (szczególnie po analizach i wykładzie Michała) skłaniałbym się do wyszukiwania spółek na GPW o silnych fundamentach. Wygląda na to, że największe ryzyko związane z OFE i wojną na Ukrainie minęło, nastroje jeszcze raczej niepewne, więc psychologicznie też dobry moment na kupno.
18/12/2014
KarolKolejny bardzo dobry artykuł. Lubię czytać artykuły Pana Michała, ponieważ otwierają oczy na pewne sprawy.
18/12/2014
GrzegorzDzięki za artykuł.
Ja nie inwestuję, ale lubię wiedzieć, co się wokół dzieje, a Pana artykuły otwierają oczy na pewne sprawy i pozwalają lepiej zrozumieć świat.
Jeden kamyczek do Pana ogródka – jako inżyniera denerwuje mnie trochę fakt, że bardzo często nie opisuje Pan osi na wykresach (nie mówię o tym poście, ale ogólnie). Wprawdzie w parę sekund można się zorientować, ale jednak wykres czyta się łatwiej, jeżeli osie są opisane.
Pozdrawiam, i życzę Wesołych i Szczęśliwego
18/12/2014
waldekhttp://www.prisonplanet.pl/ekonomia/badacz_trendow,p400775976
19/12/2014
ustawa WilczkaJak to wszystko się ma do nadchodzącej konfiskaty depozytów w Europie?
http://independenttrader.pl/301,konfiskata_depozytow_w_europie_coraz_bardziej_prawdopodobna.html
19/12/2014
Michał Stopka@ Sławek
„Jako że instrumenty pochodne nie są mi zbyt dobrze znane, mam takie pytanie:
Czy istnieje jakiś instrument, pozwalający „zakupić” na przykład ropę, bez żadnych lewarów i bez terminu wykupu?
Ot po prostu płacę za 1000 baryłek po obecnej cenie i za kwartał albo za rok „sprzedaję” po obowiązującej wtedy cenie?”
Oj chyba nie ma takiej możliwości. Ale instrumenty pochodne nie są takie złe jeżeli wie się na czym to polega. To podobnie jak z energią atomową. Może być użyta z dobrym lub złym skutkiem. Zresztą na temat instrumentów pochodnych będzie seria wpisów w styczniu więc zapraszam do odwiedzania mojego serwisu. Najlepiej zapisać sie na newsletter :-)
@ NINO
„przy czym TFI juz mają ujemne salda napływow w akcje”
No to świetnie, zazwyczaj ulica w TFI robi dokładnie na odwrót niż powinno się zrobić, kiedyś to badałem i to fajny wskaźnik kontrariaństki :-)
@ Karol
Dziękuję :-)
@ Grzegorz
„Jeden kamyczek do Pana ogródka – jako inżyniera denerwuje mnie trochę fakt, że bardzo często nie opisuje Pan osi na wykresach (nie mówię o tym poście, ale ogólnie). Wprawdzie w parę sekund można się zorientować, ale jednak wykres czyta się łatwiej, jeżeli osie są opisane.”
Tak, czasem czytelnicy zwracają mi na to uwagę, ale niestety dotyczy to już historycznych wpisów więc trudno je teraz zmieniać. W ciągu tych paru lat prowadzenia bloga wiele się nauczyłem, również pod tym względem, i teraz już zwracam na to uwagę. Niestety historycznych wpisów już nie zmienię.
P.S. Wesołych Świąt i wszystkiego dobrego w Nowym Roku
19/12/2014
Michał Stopka@ NINO
„gdzie jednak piątą część wzrostu już od 2 kwartałów generuje rząd – tak wynika z uaktualnionych danych o PKB – Ci co śledzą wiedzą jak bardzo się zmieniła struktura w ostatnim odczycie”
Chyba nie bardzo… Poniżej wrzuciłem strukturę która przyczyniła się do takiego wzrostu PKB w 2014 jaki mamy:
Wynika z niego, że
1) Sam popyt krajowy odpowiadałby za około + 5 dynamikę PKB, to sporo jak na ostatnie czasy (na zielono)
2) Jednocześnie po raz pierwszy od paru lat, eksport netto odjął z naszego PKB (pogorszenie w eksporcie ale i zwięszenie importu) (na czerwono)
3) Spożycie gospodarstw domowych jest na przyzwoitym poziomie (dodawało okoł +2 punkty procentowe do wzrostu PKB) (na zielono)
4) W tym kontekście +0,7 spożycia publicznego (rząd) nie jest niczym nadzwyczajnym (na pomarańczowo) bo to dodało kilkanaście procent do dynamiki PKB, czyli tyle ile udział sektora publicznego w strukturze PKB Polski w skali roku (na przesztrzeni kilkunastu lat ostatnich)
5) I na końcu mamy cały czas mocne inwestycje, które w części wynikają z wzrostu zapasów, ale głównie w drugim kwartale (nic dziwnego po wydarzeniach na Ukrainie) (na czerwono)
19/12/2014
NINOJuż jestem przy tablicy Maestro ;)
Kolejno:
1. Popyt krajowy – zgadza się to przyzwoity poziom – ostatnio było podobnie w IIq2011 i RPP ostro chłodziła już dawno gospodarkę podnosząc stopy (Wibor był ponad 4,7%). Giełda miała adekwatną odpowiedz ;)
2. Export netto – właśnie w IIq2011 był poprzednio ujemny (-0.2%), natomiast w IVq2010 miał miejsce podobnej skali spadek.
3. Tak konsumpcja prywatna jest wysoka – lepszej musilibyśmy szukać aż w 2008 roku – ale własnie ostatnie korekty gus ją podniosły o około 10% (po około 0.2 na każdy kwartał) za ostatnie 1.5 roku. Cóż historia nowożytna nie zna ery tańszego pieniądza dla Polaków, wiec wydają.
4. Tak też napisałem 20% (0.7 z 3.5). Rząd polski wydaje więcej procyklicznie w okolicach szczytów koniunkury i przed wyborami (wyjątek 2008 rok).
5. Inwestycje – tak to jest to co naprawdę cieszy – gus to też korygował (zmniejszył w IIq2014 wielkość zapasów i dodał do inwestycji). Ale to dobrze że tak jest.
Wracając do uwagi: „Chyba nie bardzo…” to o co w zasadzie chodziło?
Obecnie bez wzrostu pensji nie już w zasadzie możliwości wzrostu konsumpcji prywatnej. Koszt pieniadza jest na podłodze.
W temacie TFI – „zazwyczaj ulica w TFI robi dokładnie na odwrót niż powinno się zrobić, kiedyś to badałem i to fajny wskaźnik kontrariaństki :-)”
To prawda, ale dopiero po przekroczeniu extremum odpływu – na razie to wygląda jak początek.
19/12/2014
Michał Stopka@ NINO :-)
A. Tak przyznaję, to co ja pisałem odnosiłem do popytu krajowego, rzeczywiście 0,7 do 3,3 dynamiki PKB to 20%
B. Co do rozwoju sytuacji gospodarczej w kolejnych kwartałach widzę to tak:
Paliwo do wzrostu popytu krajowego jest, bo na razie za nami rynek pracodawcy. A ten śmieszny wzrost wynagrodzeń dokonał się, kiedy bezrobocie było dwucyfrowe. I to był pierwszy etap w cyklu tłustych lat dla gospodarki i rynku pracy: Bezrobocie w Polsce spadnie do 5% w 2018 roku!? Cykl dziesięcioletni na rynku pracy w praktyce
Dla przypomnienia poniżej zaznaczyłem go na czerwono. Jest to okresy rynku pracodawcy. Przed nami rynek pracownika w latach 2015 i 2016 bo bezrobocie będzie jednocyfrowe. Zaznaczyłem to na zielono:
Dlatego siła pracowników na razie była mała, mały wzrost wynagrodzeń. A pracownicy i bankierzy bali się zwiększania akcji kredytowej.
Dlatego też na razie taniego pieniądza jeszcze nie widać w gospodarce, ale przy dalszym spadku bezrobocia powinno dopiero teraz to wszystko zadziałać. I to będzie nakręcało gospodarkę w kolejnych kwartałach.
Jeżeli mam rację, do tego dojdą inwestycje firm, które widząc spadające bezrobocie i wzrost konsumpcji dojdą do wniosku, że warto zainwestować w rozówj.
To właśnie stąd jest cały cykl dziesięcioletni, bo te procesy gospodarcze: nastawienie psychiczne pracowników, bankierów i przedsiębiorców zmienia się w ciągu paru lat: od skrajnego pesymizmu do skrajnego optymizmu.
Pytanie tylko jak na ten scenariusz wpłyną wydarzenia na wschodzie. Ile go osłabią.
„W temacie TFI – „zazwyczaj ulica w TFI robi dokładnie na odwrót niż powinno się zrobić, kiedyś to badałem i to fajny wskaźnik kontrariaństki :-)”
To prawda, ale dopiero po przekroczeniu extremum odpływu – na razie to wygląda jak początek.”
Moim zdaniem to co ulica miała się przestraszyć to się już przestraszyła od marca 2013, zostali „długoterminowi” inwestorzy :-)
Podsumowując, tak widzę scenariusz gospodarczy na ten moment.
19/12/2014
Michał Stopka@ NINO
Natomiast jeżeli chodzi o wywalanie akcji pod wpływem wydarzeń w Rosji to bardziej obawiałbym się zagranicy która wkłada Polskę do jednego koszyka z innymi krajam Emerging Markets
20/12/2014
MarekPytanie o ile zwiększą polski PKB fundusze unijne 2015-2020. I w jakich branżach fundusze te będą najbardziej wykorzystane? Czy nadal budiwnictwo, infrastruktura? Czyli małe, średnie spółki?
20/12/2014
Michał Stopka@ Marek
Bardzo dobre pytanie, szczególnie, że w 2014 roku już pewnie niewiele ich zostało wykorzystanych. Będę pisał o tym w kolejnych tygodniach w artykułach/dopisałem do listy rzeczy do zbadania i opisania na blogu.
21/12/2014
limePost jednak zbyt jednostronny:
– gospodarka Rosji jest mało efektywna i dużo importuje płacąc w dolarach: już obecnie ceny wielu produktów poszly do góry
– zadłużenie przedsiębiorstw rosyjskich w USD znacznie przekracza rezerwy walutowe
– wysokie stopy proc. podwaza stabilność rosyjskiego systemu bankowego poprzez materialiacje ryzyka kredytowego
– Rosja na długo może zapomnieć o inwestycjach zagranicznych co jeszcze pogłębi i tak niemałą lukę technologiczną (m.in. w wydobyciu ropy i gazu)
– złoty będzie sukcesywnie deprecjonowal w miarę kłopotów rubla bo to ten sam koszyk walut
21/12/2014
Michał Stopka@ lime
Tak to wszystko prawda. Dlatego w tekście napisałem, że obecna sytuacja Rosji nie jest do pozazdroszczenia.
Jednak mój artykuł miał wskazać, że:
1) Wbrew temu co się mówi w mainstreamowych mediach, obecna sytuacja Rosji znacznie różni się od tej w której była w 1998 roku, która zakończyła się bankructwem Rosji. A to z kolei bardzo negatwynie wpłynęło na Polskę.
2) Obecna sytuacja Polski jest zdecydowanie inna niż ta z 1998 roku. Teraz już nie jesteśmy powiązani z Rosją jak wtedy dlatego, nawet jeżeli sytuacja Rosji bardzo się pogorszy, analizując ten czynnik, nie powinno to mieć dużego znaczenia dla polskiej gospodarki
21/12/2014
limeOwszem Michale dla polskiej gospodarki sytuacja w Rosji nie będzie miała takiego samego wpływu jak w 1998r. co nie zmienia faktu, że prognozowanie trendu bocznego na USDPLN jest wyrazem bardzo dużego optymizmu z Twojej strony ….
22/12/2014
Michał Stopka@ lime
Akurat kursy walut są najtrudniejsze do prognozowania i tutaj wszystko się może wydarzyć, ale na wykresie powyżej widać wyraźnie szeroki zakres wahań na USDPLN w latach 2008-2014 w okolicach od niecałych trzech złotych do niecałych czterech złotych.
Żeby wyszło górą z tej kosolidacji (trwale powyżej 4 zł) albo euro musiałoby się załamać (pln chodzi trochę podobnie do euro) lub musiałby być naprawdę poważny kryzys na świecie.
05/01/2015
PassengerCiekawe spojrzenie na sytuację gospodarki i budżetu Rosji. Zgoła odmienne od histerii i papki medialnej na głównych portalach…
„Rosja skupiła w swych rekach prawie 100% aktywów tych firm, kosztem zaledwie 20 mld $.
Teraz większość zysków z ropy i gazu pozostanie w Rosji.
Rosja odkupiła za grosze swoje zapasy ropy i gazu warte miliardy dolarów.
Takiej niezwykłej operacji nie widziano od czasu ustanowienia rynku akcji.
Jak cena ropy na rynkach światowych była dwa razy wyższa zysk dla rosji z eksploatacji złóż wynosił około 50 procent. Jak cena spadła o połowę co miało zabić rosyjską gospodarkę bo tak twierdzili zachodni „eksperci”, Rosja ma już prawie 100% zysku dla siebie!
Spadek cen na światowych rynkach ropy i gazu przełożył się na wzrost udziału rosyjskiego skarbu państwa w zyskach!
Putin ograł zachodnich inwestorów jak małe dzieci.
Wytrawny gracz potrafi zarobić zawsze niezależnie czy akcje spadają czy rosną!
Chiny wsparły rubla dopiero jak Putin zdążył zrobić porządek z zachodnimi inwestorami!
Wypowiedzi tzw. ekspertów w naszych mediach na temat kondycji rosujskiej gospodarki mówiąc delikatnie „mijają się z prawdą”.
Spadek cen ropy na świecie o np. 50% nie oznacza dla Rosji straty 50%.
Mają bowiem większy pakiet akcji niż wcześniej.”
źródło: http://polskiportal.net/classifieds/3852/787/putin-ogral-zachodnich-inwestoro