Strategie przewidujące przyszłość w gospodarce i na giełdzie: wskaźniki wyprzedzające koniunkturę
Końcem listopada podzieliłem się z Wami wiedzą o tym jak każdy z Was sam może dowiedzieć się: Jaką mogę mieć emeryturę z ZUS i od czego to zależy?: Jaka emerytura z ZUS? Jak na własnym przykładzie policzyłem jaką będę miał emeryturę z ZUS?. Obiecałem Wam wtedy, że powstanie jeszcze drugi wpis, czyli dzisiejszy: na temat wskaźników wyprzedzających koniunkturę w gospodarce oraz na giełdzie.
Zachowanie giełdy jako dobry prognostyk tendencji w gospodarce
Na mojej stronie już sporo pisałem na temat powiązań między gospodarką a giełdą. Między innymi w tym artykule: Giełda a zachowanie gospodarki 1996-2015. Tendencje na giełdzie dosyć dobrze oddają to co dzieje się w gospodarce. Bardzo ładnie obrazuje to roczna zmiana giełdy, czyli ile w skali roku rośnie/spada giełda (jest hossa czy bessa).
Już kilka lat temu stworzyłem specjalną zakładkę na głównej stronie, gdzie krok po kroku wytłumaczyłem jak powstaje poniższy wykres >>> Nauka online >>> Gospodarka a giełda:
Obecnie wygląda on tak:
To właśnie dzięki powyższej zależności, na jesieni 2012 roku, zaraz po rezygnacji z pracy w ING OFE, pisałem, że właśnie mamy dołek na PKB co wywoływało wtedy powszechne oburzenie wielu czytelników: Dołek na PKB i GPW? Historia: 1998-2012
Opisana zależność, która dobrze sprawdzała się historycznie w Polsce, nie jest niczym dziwnym ponieważ w USA już dawno, dawno temu udowodniono tą zależność. Amerykańska giełda to jedna ze składowych… Conference Board Leading Economic Index.
Warto podkreślić, że powyższy wykres obejmuje historyczny okres już prawie dwudziestu lat:
- W związku z tym mamy coraz dłuższą historię. Dzięki temu wnioski wyciągane w przytoczonych powyżej artykułach są coraz bardziej wiarygodne. Szeregi czasowe nie są już bardzo krótkie co historycznie dla części osób ograniczało wiarygodność powyższego wykresu.
- Kolejna kwestia: wykres zawiera dwudziestoletni okres czasu, tak więc jeden rok na powyższym wykresie zajmuje niewiele miejsca. Dlaczego o tym piszę? Ponieważ kolejny wniosek jest taki, że roczna zmiana giełdy wyprzedzała tendencje na dynamice PKB, nieraz nawet o rok czy dwa. Żeby to sobie jednak uświadomić, trzeba złapać odpowiednią perspektywę czasową na powyższym wykresie. Takie momenty zaznaczyłem na wykresie poniżej:
Innymi słowy, patrząc na zmianę polskiej giełdy w skali roku:
- Czasem było tak, że giełda spada/rośnie i zaraz to samo dzieje się z polską gospodarką (dynamiką PKB)
- Były też okresy, gdzie giełda rośnie/spada znacznie wcześniej. Było to już widoczne nawet rok czy dwa przed prawdziwą tendencją na dynamice PKB.
Giełda: momenty zwrotne w gospodarce: wykres WIG (Warszawski Indeks Giełdowy)
Warto zwrócić uwagę, że historycznie polska giełda w różny sposób zachowywała się podczas momentów zwrotnych w polskiej gospodarce.
Wbrew obiegowej opinii, giełda w Polsce była… opóźniona względem szczytów na dynamice PKB. Szczyty na dynamice PKB, a później na giełdzie, zaznaczyłem poniżej:
Widać wyraźnie, że szczyty na giełdzie były ustanawiane zazwyczaj już jakiś czas po szczycie na dynamice PKB (pamiętajmy, że na wykresie nawet mała odległość to przynajmniej kilka miesięcy).
Jednak dołki na giełdzie były ustanawiane albo przed dołkiem na dynamice PKB lub też dokładnie w dołku na PKB. I tutaj rzeczywiście giełda wyprzedzała czy „dyskontowała” momenty zwrotne na dołkach PKB:
Giełda: „niewidzialna ręka rynku”
Jak to się dzieje, że giełda „dyskontuje” to co będzie działo się w gospodarce?
Inwestorzy mają do dyspozycji wiele różnych wskaźników, które albo mówią co dzieje się na bieżąco w gospodarce lub też starają się wyprzedzać te tendencje. Jest to ważne dla inwestorów ponieważ zyski spółek giełdowych w dużej mierze zależą od tego co dzieje się w gospodarce. A indeksy giełdowe złożone są właśnie z kursów spółek giełdowych.
Oczywiście temat różnych wskaźników to temat rzeka. Wiele już na ten temat pisałem na mojej stronie tutaj Spis zagadnień oraz tutaj Archiwum. Dlatego dzisiaj podejdę do tego zagadnienia z nieco innej strony.
Wskaźnik wyprzedzający PMI
Podstawowym wskaźnikiem wyprzedzającym jest wskaźnik PMI przemysł oraz usługi. W Polsce dostępna jest tylko wersja wskaźnika PMI dla polskiego przemysłu. Publikowany jest on przez firmę Markit Financial Information każdego pierwszego dnia nowego miesiąca.
Składa się on z pięciu sub indeksów:
- Nowych zamówień (jest to kluczowa składkowa bo najwcześniej sygnalizuje tendencje w zamówieniach krajowych lub eksportowych)
- Produkcji
- Zatrudnienia
- Czasu dostaw
- Zapasów pozycji zakupionych
Na przykład ostatnie dane dla Polski można zobaczyć tutaj PMI Polska grudzień 2015 (łącznie z komentarzem).
Poniżej załączyłem print screen dla najnowszych danych dla Polski z 1 grudnia 2015 roku:
Co obecnie pokazuje PMI?
Obecnie PMI znajduje się powyżej 50 pkt. więc na ten moment wskazuje, że polska gospodarka (polski przemysł) nadal notuje wzrosty (chociaż te wzrosty są jednak mizerne).
Niedoskonałość wskaźnika PMI
Problemem wskaźnika PMI jest jednak to, że jest to tylko badanie ankietowe. W związku z tym wskaźnik PMI narażony jest na krótkotrwałe zmiany nastrojów. I dlatego może dawać błędne sygnały w zakresie sytuacji dla całej gospodarki. Było tak na przykład w połowie 2014 roku zaraz po agresji Rosji na Ukrainę.
Ponadto słabością wskaźnika PMI jest to, że nie bierze pod uwagę cyklu dziesięcioletniego.
Pisałem o powyższych słabościach wskaźnika PMI wiele razy. Między innymi w wakacje 2014 roku, kiedy PMI błędnie pokazał załamanie polskiej gospodarki: Co dalej z giełdą? Nadchodzi wielki kryzys? PMI wskazuje na załamanie gospodarki? Kondycja polskiej giełdy i innych giełd światowych lipiec 2014.
Produkcja przemysłowa a dynamika PKB
Wskaźnik PMI ma za zadanie pokazywać tendencje w przemyśle. A przemysł to ważna składowa PKB. Dlatego inwestorzy śledzą też dane o produkcji przemysłowej, który jest już twardym (prawdziwym) wskaźnikiem makro. Wskaźnik ten publikowany jest przez Główny Urząd Statystyczny około połowy każdego miesiąca (dane za poprzedni miesiąc).
Poniżej pokazałem dane o dynamice produkcji przemysłowej oraz dynamikę PKB (są już dane o produkcji przemysłowej za listopad 2015):
Co prawda dynamika PKB nie pokrywa się dokładnie z dynamiką produkcji przemysłowej, niemniej jednak na tej podstawie inwestorzy mogą również sporo wnioskować na temat stanu polskiej gospodarki.
Co obecnie pokazuje dynamika produkcji przemysłowej?
Jak widzimy na wykresie powyżej wskaźnik ten notuje wzrosty, co prawda niezbyt wysokie, ale jednak wzrosty, co również potwierdza wzrost gospodarczy.
Wskaźnik wyprzedzający OECD CLI: Composite Leading Indicator
PMI oraz dynamika produkcji przemysłowej to wskaźniki, które w miarę na bieżąco pokazują tendencje zachodzące w gospodarce. Przedsiębiorcy oraz inwestorzy chcieliby jednak znać te tendencje z większym wyprzedzeniem.
I tutaj z pomocą przychodzi nam wskaźnik wyprzedzający CLI. Jest to chyba najlepszy wskaźnik jaki znam. Wskaźnik ten przygotowywany jest przez OECD. Tworzony jest na podstawie zestawu rożnych wskaźników, które różnią się dla poszczególnych krajów. OECD przygotowuje wskaźnik CLI dla następujących państw, poniżej print screen dokumentu (w powyższym dokumencie macie podane indywidualne składowe CLI dla każdego państwa):
W przypadku Polski OECD bierze pod uwagę następujące wskaźniki:
W efekcie obecny wskaźnik CLI dla Polski oraz dynamika PKB wygląda tak (ostatnie dostępne dane są za październik 2015):
Jak widać poniżej, wskaźnik CLI dosyć dobrze pokazuje z wyprzedzeniem lub też „w punkt” momenty zwrotne na dynamice PKB. Dla Szczytów wygląda to tak:
Natomiast dla dołków historia jest taka:
Co obecnie pokazuje wskaźnik CLI?
Jak widzimy na wykresie powyżej, podobnie jak wskaźnik PMI oraz dynamika produkcji przemysłowej, również wskaźnik CLI wskazuje, że Polska gospodarka powinna nadal się rozwijać.
Niedoskonałość wskaźnika CLI
Wskaźnik CLI ma też jednak dwie niedogodności:
- Składa się z kilku składowych (dla Polski skład pokazałem powyżej). Ma to swój plus w postaci bardziej wygładzonego wskaźnika, który rzadko zmienia trend (w przeciwieństwie do PMI). Minusem jednak jest to, że trzeba czekać na publikację tych danych cząstkowych co zabiera czas zanim OECD opublikuje zbiorczy wskaźnik. Dlatego, na przykład, teraz ostatnie dane opublikowane przez OECD to dopiero dane za październik. Dla przykładu produkcja przemysłowa jest za listopad 2015 a wskaźnik PMI był publikowany pierwszego grudnia 2015 roku.
- Kolejną bardzo ważną słabością wskaźnika CLI jest to, że publikacja danych cząstkowych jest nie tylko opóźniona ale może podlegać rewizjom po czasie. Dlatego też w miarę upływu czasu sam wskaźnik CLI może się różnić jeżeli bierzemy pod uwagę publikowane poziomy.
Poniżej na wykresie pokazałem wskaźnik CLI Polska, którego obecne poziomy (grudzień 2015) zaznaczone są na niebiesko. Jednak wskaźnik CLI rok temu (październik 2014 roku) wyglądał inaczej: sygnalizował znacznie wyższą dynamikę PKB (czerwona linia).
Innymi słowy, wskaźnik CLI sygnalizował wyższą dynamikę PKB pod koniec 2014 roku w porównaniu z późniejszymi odczytami (po rewizjach). Obie ścieżki CLI pokazałem na wykresie poniżej:
Wskaźniki wyprzedzające a sygnały płynące obecnie z polskiej giełdy
Patrząc na to co sygnalizują wskaźniki wyprzedzające i zestawiając to z zachowaniem giełdy (roczną dynamiką giełdy) obecnie mamy dysonans.
Z jednej strony wskaźniki wyprzedzające sygnalizują, że gospodarka powinna się nadal rozwijać jak do tej pory a z drugiej mamy spadki WIGu w skali roku:
Mało tego: jeżeli obecne poziomy WIGu zostałyby utrzymane do wiosny 2016 roku, niedługo spadki na giełdzie wyniosłyby już prawie 30%. Wiosną 2015 roku indeks WIG ustanowił szczyt na poziomie ponad 57 tys. pkt a obecnie jest to już około 45 tys. pkt. Innymi słowy w takim scenariuszu nie zakładamy dalszych spadków, a roczna zmiana wyniesie i tak prawie minus 30%:
Historycznie spadek giełdy prawie minus 30% wskazywał na dynamikę PKB w okolicach zero plus w skali roku:
No więc powstaje pytanie kto ma rację?
Oczywiście po pierwsze od razu ktoś powie, że ta różnica to tylko kwestia podatków sektorowych oraz zamieszania w związku z energetyką. Niedawno pisałem o tym tutaj: Masakra na energetyce, bankach, KGHm, PZU i PKN… Poniżej krótki cytat:
Jak widać podatek bankowy robi swoje a w kolejce, przewalutowanie kredytów we frankach. Nie lepiej jest też z energetyką, powiązaną z tym co robiło PO a teraz zrobi PiS w górnictwie. No i takie spółki jak KGHm, gdzie podatek miał być zniesiony a na razie nie jest, PZU, gdzie jest podatek od firm ubezpieczeniowych, no i PKN.
Z drugiej strony wskaźniki wyprzedzające jak PMI czy CLI nie uwzględniają w swojej konstrukcji czegoś takiego jak podatek od aktywów dla banków. Nie wiemy więc jak ten czynnik wpłynie na polską gospodarkę.
Mamy już jednak przykład Węgier, gdzie Orban w 2010 roku wprowadził taki sam podatek i akcja kredytowa spadła tam o kilkadziesiąt procent (w innych krajach podatek bankowy ma całkiem inną konstrukcję niż ta przyjęta na Węgrzech czy w Polsce). Po pierwsze, zazwyczaj podatek bankowy dotyczy pasywów i to nie całych, ale tylko wybranych elementów, jest więc zdecydowanie mniej inwazyjny jeżeli chodzi o akcję kredytową. Po drugie, wysokość tego podatku w Polsce i na Węgrzech (jako procent), jest zdecydowanie wyższa niż w pozostałych krajach.
A może giełda dyskontuje jakieś ruchy na środkach z UE dla Polski bo właśnie w parlamencie UE pojawił się i taki głos? Czy unia zabierze Polsce pieniądze? Przyczyna: uchodźcy:
„Powołał się na opinię kanclerza Austrii Wernera Faymanna, który w wywiadzie dla niemieckiego dziennika „Die Welt” ocenił, że przyszłoroczny przegląd średniookresowy wieloletniego budżetu UE na lata 2014-2020 należy wykorzystać do ustalenia priorytetów finansowania unijnego. – To sprawa, nad którą bez wątpienia należy się zastanowić – ocenił Schulz.
W rozmowie z dziennikarzami Schulz podkreślił, że „nie jest to groźba” pod adresem krajów-odbiorców unijnych środków, ale „zwykłe stwierdzenie faktów”. To, że kraje-płatnicy netto mówią, iż należy zmienić priorytety budżetu UE, jest normalną sprawą, która pokazuje, że Unia nie jest w dobrym stanie – dodał szef PE. – W całej politycznej karierze nie przypominam sobie tak trudnego i złego roku, jak bieżący.
Czy to możliwe? Nie wiem, myślę, że nie jest to scenariusz bazowy. Ale nigdy nie wiadomo. Przecież taką groźbę miał już Orban na Węgrzech (zresztą żyjemy w ciekawych czasach: kto jeszcze niedawno pomyślałby, że na Ukrainie będzie wojna a Europę zaleją miliony uchodźców).
Mam nadzieję, że to jednak wskaźniki wyprzedzające mają rację.
Podsumowując, mamy bardzo ciekawą łamigłówkę : )
Uwaga: Powyższy artykuł umieściłem w ramach punktu osiem w sekcji: >>> Strona główna>>> Jak inwestować >>> Punkt 8. „Inwestowanie bezpośrednio w akcje: analiza fundamentalna.”
Powyższy artykuł powstał w ramach współpracy z firmą Skarbiec TFI.
Skarbiec TFI umożliwia oszczędzanie na emeryturę w IKE oraz IKZE w przy użyciu funduszy inwestycyjnych. Jest to rozwiązanie z punktu numer trzy o którym pisałem tutaj.
Szczegóły na ten temat możecie przeczytać klikając w poniższy baner (na dole strony macie przedstawione trzy modele portfeli inwestycyjnych do wyboru):
Inwestując przy użyciu funduszy inwestycyjnych warto pamiętać, że ponosimy z tego tytułu coroczną opłatę od zarządzania aktywami. Opłaty te różnią się w zależności od dokładnego profilu danego funduszu: można je sprawdzić w statucie danego funduszu. Oczywiście opłaty te zmniejszają naszą potencjalną stopę zwrotu. W przypadku funduszy akcyjnych mogą one wynosić w granicach 3/4% w skali roku.
Z drugiej strony, dzięki inwestycjom przy użyciu TFI:
- Zazwyczaj uzyskujemy szeroką dywersyfikację ze względu na liczbę walorów oraz region w którym inwestuje dany fundusz inwestycyjny.
- Nie musimy poświęcać czasu na podejmowanie decyzji w które dokładnie spółki czy papiery wartościowe zainwestujemy.
Uwaga : to nie jest artykuł sponsorowany. To znaczy, że ja sam wybrałem temat „Strategie przewidujące przyszłość gospodarki i giełdy: wskaźniki wyprzedzające koniunkturę w gospodarce” oraz stworzyłem zawartość tego artykułu. Umowa o partnerstwie jest taka, że mogłem napisać na ten temat co tylko uznam, że warto napisać. I to właśnie powyżej zrobiłem.
Za podzielenie się moimi przemyśleniami otrzymam stałe wynagrodzenie.
W ramach współpracy ze Skarbcem TFI powstał jeszcze drugi artykuł: „Jaka emerytura z ZUS? Jak na własnym przykładzie policzyłem jaką będę miał emeryturę z ZUS?„.
Krok po kroku: jak zarejestrować się na platformie skarbiec24.pl możecie zobaczyć na nagraniu poniżej:
Z kolei poniżej możecie zobaczyć krok po kroku jak zarejestrować się w programie emerytalnym Skarbca:
Analityk akcji/ współodpowiedzialny za wyniki inwestycyjne części portfela akcyjnego w ING OFE:
36 komentarzy “Strategie przewidujące przyszłość gospodarki i giełdy: wskaźniki wyprzedzające koniunkturę”
18/12/2015
NINONie ma dobrych wskaźników tzw. wyprzedzających. Wszystkie wyglądają ładnie po fakcie, gdyż po drodze są wielokrotnie korygowane.
Bez wchodzenia w szczegóły a odnosząc się do samego odczytu PKB. Za 3Q’15 poznaliśmy go raptem 3 tyg temu, a tymczasem kończy się nam już Q4. Poza tym GUS potrafi znacznie skorygować odczyty, czego ofiarą podłeś również i Ty Michale, gdyż wykresy pokazują nieaktualne odczyty (np. w Q1’13 było równe zero na PKB, podczas gdy Q4’11 było to aż 5.3).
http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rachunki-narodowe/kwartalne-rachunki-narodowe/wstepny-szacunek-produktu-krajowego-brutto-w-iii-kwartale-2015-r-,3,53.html
Oczywiście nie jest to aż tak ważne samo w sobie (ekonomia to nie apteka), ale pokazuje że to na czym się warto skupić to analiza poszczególnych spółek a nie przewidywanie makro.
Zresztą obecnie mamy taką sytuacje, że jest w zasadzie konsensus jak to piękny będziemy mieli wzrost w 2016 (no min 3.5), tylko że pogorszenie koniunktury jest tym samym dla ekonomistów – co zima dla drogowców.
Obstawiam, że to giełda ma racje i możemy „spekulować” dlaczego. A tak na marginesie, czyż ta „hossa” głupców pod wygasające kontrakty w tym tygodniu nie była urocza?
21/12/2015
Michał Stopka@ NINO
Dzięki za zwrócenie uwagi, że te dane historyczne GUS są dosyć mocno rewidowane wstecz.
Swoją drogą to się zastanawiam jak GUS liczy PKB? Zarówno na bieżąco jak i dlaczego rewiduje dane później? Przecież nie chodzi od drzwi do drzwi i nie sprawda tego dokładnie. Ciekaw jestem jaka jest dokładnie metodologia.
Obyś jednak był tylko niepoprawnym pesymistą i PKB w kolejnych kwartałach pojawiało się nadal całkiem przyzwoite bo jeżeli nie to PiS będzie musiał albo obciąć stronę kosztową albo podnieść podatki.
Warto przypomnieć, że program 500 plus w 2016 to około 15 mld zł tylko dlatego, że nie działa cały rok. W 2017 to ma być już 22 mld zł (no chyba, że cos zmienią w zakresie warunków i wprowadzą limity co do dochodów)
A druga sprawa to wiek emerytalny. Po pierwsze to oczywiście kilka mld zł wydatki na emerytury ekstra. Ale co też wiele osób zapomina, mniejsza liczba pracujących. Czyli mniejsze PKB bo mniejszy zasób siły roboczej no i mniejsze wpływy do systemu finansów publicznych…
21/12/2015
SławekPrzyznam że mam dziś mało czasu i nie czytałem uważnie tego solidnego opracowania. Zrobię to jak tylko czas znajdę.
Jeden wniosek mi się tylko nasuwa.
Wszędzie tam gdzie jest na wykresie WIG, zwłaszcza obok PKB, powinien być skorygowany o wskaźnik inflacji (najlepiej uśrednionej rocznej). W końcu PKB jest korygowane o inflację.
Może patrząc przez ten pryzmat można dowiedzieć się czegoś więcej a tym samym trafniej przewidzieć przyszłość.
Ciężko jest wyciągać właściwe wnioski z dynamiki WIG, porównując lata, gdy inflacja była powyżej 3% do czasów obecnych, kiedy mamy głęboką deflację. Nastały takie czasy, że brak wzrostów to też wzrost ;)
21/12/2015
Michał Stopka@ Sławek
Rzeczywiście, świetna uwaga. Można pokusić się o skorygowanie o inflację zarówno samego indeksu jak i rocznej zmiany.
Albo można to zrobić od drugiej strony: zostawić wig jaki jest i zmiast realnego PKB wrzucić nominalne PKB. Nawet nie wiem czy takie podjeście nie unaoczniłoby nawet lepiej zależności bo jesteśy przyzwyczajenie do WIGu jako takiego a to jest właśnie nominalna wartośc (uwazględnia, tak jak piszesz Sławku, inflację)
21/12/2015
SławekMichale
1. 500+ obejmie obligatoryjnie tylko 2 i kolejne dzieci.
A pierwsze tylko wtedy gdy średnia płaca na głowę będzie niższa niż 800pln. W PL mamy dzietność 1,3 więc wiesz… połowa się nie załapie
2. Z tymi emerytami to pewien drobny błąd logiczny się zakradł.
Wysłanie staruszków na wcześniejszą emeryturę nie spowoduje zmniejszenia się liczby osób pracujących (w sensie mających pracę) Miejsc pracy wciąż będzie tyle samo. Jedyne co się zmieni to spadek w ilości ludzi bezrobotnych. Należy się spodziewać spadku wysokości realnego bezrobocia i presji inflacyjnej płac – w średnim terminie. Wyższe płace (i co za tym idzie wyższe podatki od wyższych pensji) zarobią na emerytów – w dłuższym terminie.
21/12/2015
Sławeki zanim pójdę spać dodam, że projekt ustawy emerytalnej zakłada, że ludzie będą mieli wybór, czy przejść na emeryturę wcześniej czy pracować aż do śmierci :) Więc nie taki diabeł straszny, jak go malują -od strony kosztowej.
Tym bardziej że dzięki temu zmniejszą się wydatki na fundusz dla bezrobotnych, MOPSy i inne zasiłki socjalne.
Wtedy będzie można przełożyć zaoszczędzone środki na wcześniejsze emerytury.
21/12/2015
Michał Stopka@ Sławek
Te szacunki co podałem to są szacunki PiSu właśnie po uwzględnieniu, że połowa się nie załapie dzieciaków.
Zresztą samemu też łatwo policzyć kwoty jeżeli miałyby to być wszystkie dzieci: suma wynosi wtedy około 36 mld zł:
Mamy obecnie około 6 mln dzieci razy 500 zł razy 12 miesięcy daje kwotę 36 mld zł
@ Z tymi emerytami to pewien drobny błąd logiczny się zakradł
No właśnie nie ma błędu logicznego. I w tym jest sęk. Nie ma czegoś takiego jak miejsce pracy co do zasady. PKB tworzy liczba osób pracujących.
Gdyby było tak, że emeryt odchodzący zostawia puste miejsce pracy to wystarczyłoby np. obniżyć wiek emerytalny do np. 50 lat a nawet lepiej 40 lat. Pomyśl, ile zwolniłoby się miejsc pracy…
Zgodnie z taką logiką, osoby poniżej wieku 40 lat miałyby eldorado bo byłby gigantyczny rynek pracownika.
Ale w praktyce tak nie jest.
To jest ta sama zasada co Polacy wyjeżdżający do pracy do Irlandii. Oni po prostu tworzą nowe PKB i nowe miejsca pracy przez to, że właśnie tam wyjeżdżają. Pracując tworzą nowe miejsca pracy. Nie jest tak, że zabirają miejsca pracy komuś. A przynajmniej ten efekt jest niewielki bo kluczowy jest ten, że wykonują pracę:
Praca>>>PKB>>>konsumpcja/inwestycje>>>tworzy się miejsce pracy dla lokalnego Irlandczyka. To znaczy nawet przy zalożeniu, że Polak podebrał miejsce pracy lokalnemu Irlandczykowi to taki Polak pracując i tak w konsekwencji tworzy miejsc pracy dla Irlandczyka, tylko to może być efekt opóźniony ewentualnie co do czasu.
I teraz jak ktoś wyjeżdzą z Polski to jest efekt przeciwny: nie pracuje w Polsce, to nie tworzy miejsca pracy w Polsce i nie twrorzy PKB.
I z emerytem nowym jest dokładnie to samo. Oba przypadki są takie same: Jak emeryt pracuje dłużej to wytwarza dodatkowe PKB itd.
Oczywiście jest jakiś też efekt, że jak emeryt odchodzi na emeryturę to może ktoś wskoczy na jego miejsce. Ale to jest tylko wyjątek i co do zasady zazwyczaj to tak nie działa. (to znaczy nie ma prostego przełożenia że jak ktoś odchodzi to ktoś inny wskakuje na to miejsce bo jest np. bezrobotnym). Ten efekt szczegónie jest pewnie mały obecnie bo według GUS bezrobocie jest około 9%, a według metodologii BAEL jeszcz niższe bo około 7%. A to już są poziomy bezrobocia naturalnego czy frykcyjnego.
21/12/2015
Michał Stopka@ Sławek
@ Tym bardziej że dzięki temu zmniejszą się wydatki na fundusz dla bezrobotnych, MOPSy i inne zasiłki socjalne.
Wtedy będzie można przełożyć zaoszczędzone środki na wcześniejsze emerytury.
Tak to jest słuszna uwaga. Przymierzam się do kompleksowej analizy obniżenia wieku emerytalnego. Właśnie aby brał właśnie pod uwagę też takie plusy kosztowe.
Wszystko przełożyć na liczby (z grubsza). Można zrobić listę rzeczy zwięszających koszty i zmniejszających i zobaczyć wielkość salda netto.
21/12/2015
SławekOtóż jest zasadnicza różnica pomiędzy przykładem Irlandii i PL
Imigrant zwiększa konsumpcję i swoją obecnością sam napędza rynek pracy i zwiększa PKB. Potrzebuje nowego mieszkania, je obiady, ubiera się, rodzi dzieci, posyła je do szpitala, przedszkola itd.
U nas ten element odpada.
„No właśnie nie ma błędu logicznego. I w tym jest sęk. Nie ma czegoś takiego jak miejsce pracy co do zasady. PKB tworzy liczba osób pracujących. ”
Nie 'pracujących’ tylko 'wydających kasę’ :)
Bez znaczenia pozostaje fakt, czy kasa pochodzi z pracy, z kredytu, z emerytury, zasiłku dla bezrobotnych czy z lokat.
Każdy kto cokolwiek kupuje, tworzy PKB a przy okazji tworzy miejsca pracy.
po wprowadzeniu reformy ilość ludzi pozostanie taka sama, tyle że zamiast większej ilości osób bezrobotnych w wieku 25+ więcej będzie emerytów.
… Swoją drogą, to powstrzyma nieprzerwaną falę emigracji młodych Polaków z kraju, bo wreszcie będą mieli tutaj pracę. Czy zdajesz sobie sprawę z tego, jak olbrzymi jest spadek PKB, wynikający z 3mln uciekinierów? Same tylko piekarnie tracą z tego powodu 3mln niesprzedanych chlebów …każdego dnia przez 365 dni w roku ;) A to działa jak lawina…bo później biedni właściciele piekarń nie budują nowych willi, więc budowlańcy nie mają pracy = nie produkują PKB i przez to sami nie mają nawet na wódkę, więc …pakują walizy i jadą budować domy Polakom w Irlandii ;) Każda złotówka nie wydana na chleb 1stycznia, do sylwestra nie obiega kraju wielokrotnie, za każdym razem zwiększając PKB i tym samym dobrobyt w kraju. To tylko chleb, a gdzie masełko, wędlinka, papieroski, buty, spodnie, papier toaletowy, węgiel, cement itd… ;)
21/12/2015
Michał StopkaSławku jednak nie poszedłeś spać :)
To też nadaje się na oddzielny artykuł i pewnie taki będzie za jakiś czas bo to są bardzo ciekawe rzeczy.
Teraz tylko aby dać do myślenia :)
@ Bez znaczenia pozostaje fakt, czy kasa pochodzi z pracy, z kredytu, z emerytury, zasiłku dla bezrobotnych czy z lokat.
Nie. ma znaczenie, wymieniłeś różne rodzaje (kategorie):
np. skąd emeryt ma emeryturę? Emerytura to jest tylko wynik opodatkowania obecnie pracujaćego (ZUS+dopłata z podatków z budżetu)
Jeżel np. dwie osoby pracują i nie ma emeryta to każdy z nich musiałby tylko płacić podatki na utrzymanie państwa (ale nie ZUSu: emerytów)
Jeżeli jeden przejdzie na emeryturję: to ten drugi musi z pracy (podatków/składek)
1. Utrzymać państwo, czyli zapłacić dwa razy więcej podatku niż wcześniej jak pracowało dwóch pracowników
2. Mało tego, dodatkowo musi zapłacić emeryturę dla tego nowego emeryta.
Na temat systemu emerytalnego, jak to wyglada z punktu widzenia każdego z Nas, jak każdy możę policzyć swoją przyszłą emeryturę w związku z tym co napisałem powyżej, pisałem ostatnio tutaj:
Jaka emerytura z ZUS? Jak na własnym przykładzie policzyłem jaką będę miał emeryturę z ZUS?
http://www.michalstopka.pl/jaka-emerytura-z-zus/
21/12/2015
Michał StopkaJest już po pierwszej, też muszę kłaść się spać :)
21/12/2015
Adam K@Michał Stopka
Teraz już wiem dlaczego czasem tak alergicznie reaguje Pan na pomysł „popyt tworzy podaż”. Po prostu niektórzy idą z nim „trochę” za daleko. :)
„Swoją drogą to się zastanawiam jak GUS liczy PKB? Zarówno na bieżąco jak i dlaczego rewiduje dane później? Przecież nie chodzi od drzwi do drzwi i nie sprawda tego dokładnie. ”
Zakładam, że ciężko jest odróżnić finalne dobra od pośrednich i zapasów firmy. Pewnie to musi być oparte o dane podatkowe. Proces wydaje się być skomplikowany.
„Przymierzam się do kompleksowej analizy obniżenia wieku emerytalnego.”
Dwa problemy, które by mnie interesowały w takiej analizie. Po pierwsze emeryci dalej mogą pracować i dorabiać sobie. Możnaby to potraktować jako dochód podstawowy dla starszych. Pytanie byłoby o zachęte do dalszej pracy i presje na rząd o podwyższenie świadczeń. Po drugie samo podwyższenie wieku emerytalnego nie sprawi, że starsi zaczną pracować. Możemy wtedy dojść do absurdalnego rozwiązania problemu przez podwyższenie wieku emerytalnego do 100 lat albo http://neveryetmelted.com/wp-content/uploads/2011/10/IceFlow.jpg
21/12/2015
SławekOwszem, masz rację, że ma to znaczenia czy wydajemy kasę z emerytury czy z pensji dla systemu emerytalnego… ale dla PKB, nadal pozostaje to bez znaczenia. Wydając kasę budujesz PKB i niemal zawsze dajesz pracę innym. Niemal zawsze, bo kupując produkty importowane, dajesz pracę ludziom za granicą.
Nawet bezdomny żul na dworcu musi coś jeść, kupując chleb i wódkę buduje PKB. Bez znaczenia jest czy kasę ma z opieki społecznej, użebrał, ukradł czy zarobił.
W naszym przypadku zakładamy, że ilość ludzi żyjących w Polsce po zmianie systemu, będzie rosła lub przynajmniej nie będzie nadal spadać, gdy młodzi znajdą u nas dobrą pracę. Dodatkowo wraz z niskim bezrobociem realnym, wróci era pracownika i inflacja płac. To zwiększy konsumpcję i przy okazji zwiększy przychody ze wszystkich podatków (vat, zus, pit, cit) jednocześnie może to spowodować powrót Polaków zza granicy!
Tym samym w naszym przypadku zmiana systemu spowoduje, że PKB będzie wyższe, gdy zatrzymamy nim falę emigracji. W połączeniu z akcją 500+ atrakcyjność Polski znacznie wzrośnie.
Na zakończenie dodam, że my już od dawna nie żyjemy w gospodarce rynkowej realnej, czyli takiej gdzie strona kosztowa musi równać się przychodom. Nie tylko my, cały świat rządzi się innymi zasadami. takie dajmy na to Niemcy, mają kilka BILIONÓW EURO długu. Znacznie większe znaczenie dla systemu ma polityka pieniężna i bankowa niż wiek emerytalny.
21/12/2015
Adam K@Sławek
„Nawet bezdomny żul na dworcu musi coś jeść, kupując chleb i wódkę buduje PKB.”
Nie, taka osoba konsumuje część PKB nie dając nic w zamian, jest obciążeniem dla państwa a nie jakimś „budowniczym PKB”.
„Znacznie większe znaczenie dla systemu ma polityka pieniężna i bankowa niż wiek emerytalny.”
Myślę, że trochę zagubiłeś się w określaniu znaczenia abstrakcji jakim jest pieniądz i musisz na chwilę wrócić do analizy realny dóbr i usług. To są limity „polityki pieniężnej”. Możesz pobudzać podaż do czasu osiągnięcia pełnego zatrudnienia, potem już jest tylko rosnąca inflacja. I ogromne znaczenie ma też na co wydajesz pieniądze, budowanie pustych lotnisk i aquaparków też „daje pracę”, ale jest ogromnym marnowaniem zasobów.
21/12/2015
AdrianWg mnie wadą wskaźników wyprzedzających, a także dynamiki PKB czy indeksu WIG, jest ich sumaryczny charakter. Jedną rękę wsadzasz do lodu, drugą do wrzątku, a średnia temperatura wskazuje tylko na lekką gorączkę… Rozdźwięk bierze się stąd, że firmy zarządzane przez polityków w dłuższej perspektywnie radzą sobie gorzej niż te prywatne. I nie chodzi to o niekompetencje czy nieuczciwość, ale o podejście do zarządzania ryzykiem. Prywatne firmy mające silnego właściciela zabezpieczają się lepiej na trudniejsze czasy, a także podejmują bardziej śmiałe wyzwania ze świadomością, że cześć pomysłów zakończy się klapą. Na takie myślenie nie mogą sobie pozwolić politycy – dla nich liczy się tu i teraz, bo co chwilę zmienia się ekipa rządząca.
Przecież na sWIG80 nie ma aż takich spadków? Jakby mieć PMI czy CLI w podziale na branże, wielkość firmy czy typ własności – więcej by można odczytać.
Podsumowując – będziemy mieli gospodarkę dwóch prędkości. Inwestowanie w indeksy grupujące obie grupy jest bez sensu, potrzeba jest dobra selekcja.
21/12/2015
Sławek@Adam K
Otóż nie. Bezdomny żul nie korzystający z zasiłków również buduje PKB, tak czy inaczej! A nawet jest płatnikiem podatków i akcyz! ;) Każdy kto w tym kraju żyje, coś konsumuje. Czyli coś kupuje. A skoro kupuje (chleb czy wódkę) to po pierwsze płaci w sklepie VAT, po drugie daje pracę innym… gorzelniom, piekarniom. Tym samym nawet bezdomny żul buduje nasze PKB. Nie bezpośrednio ale jednak buduje.
„To są limity „polityki pieniężnej”. ”
Póki co, to ten rząd dostał w prezencie deflację. Tym samym ma szeroki margines dodruku, aż do czasu gdy ropa wróci na 80-100$ za baryłkę. Dziwi mnie przeogromnie, dlaczego poprzedni rząd nie drukował kasy by nie dopuścić do deflacji. Deflacja jest 100x gorsza od nawet 5% inflacji.
A co do „limitów”, dodruk makulatury jest tylko jednym ze sposobów. Są inne, znacznie ciekawsze. Tymi sposobami jest obdarzenie kredytami hipotecznymi społeczeństwa, firm i samorządów!
Obawiam się jednak, że plotki dotyczące „naszego” NBP są w dużej mierze prawdziwe i że rząd ma bardzo ograniczone pole manewru w dziedzinie kreowania polityki monetarnej czy RPP.
21/12/2015
Adam K„daje pracę innym”
Dziękuje za takie prezenty, już wiem co będę rozdawać na święta ;) Chyba nie rozumiesz co to jest PKB, otóż jest to PRODUKT krajowy, to co ludzie wytworzyli, a nie wydatki w kraju. Wartość tego PRODUKTU można obliczyć przy pomocy wydatków. Ten produkt tworzy praca. To jest bardzo proste rozróżnienie, ten kto nie pracuje jest obciążeniem dla społeczeństwa. Nie ważne czy ma pieniądze.
„Dziwi mnie przeogromnie, dlaczego poprzedni rząd nie drukował kasy”
Ależ drukował, patrz wzrost zadłużenia. Widocznie za mało. Natomiast rozdawanie kasy, za darmo, każdemu jest po prostu głupie. Jak jest za mało popytu, to już lepiej obniżyć VAT.
21/12/2015
Sławek„jest to PRODUKT krajowy, to co ludzie wytworzyli, a nie wydatki”
Konsumpcja również zalicza się do PKB :) Aby coś zjeść, trzeba to wytworzyć.
PKB = konsumpcja + inwestycje + wydatki rządowe (bez transferów) + eksport – import + zmiana stanu zapasów.
„Ależ drukował”
Skoro pożyczali to nie drukowali. Teraz płacimy za taki „dodruk” odsetki prywatnym bankom, co dodatkowo obciąża budżet i powoduje transfer naszego PKB za granicę. Gdzie tu sens i logika??? Zwłaszcza w przypadku samorządów! Ten kto wprowadził taki zapis, by samorządy miały możliwość zadłużać się w prywatnych bankach, powinien zostać postawiony przed trybunał i rozstrzelany.
Przecież mamy swój BOŚ i zawsze możemy otworzyć nowy bank na wzór amerykańskiego Federal National Mortgage Association.
Taki manewr automatycznie spowoduje, że nie trzeba będzie płacić odsetek od złotówek wyemitowanych przez nasz NBP. Dzięki temu w budżecie zostanie każdego roku około 50mld pln więcej. To załatwi kwestię finansowania 1000+na każde dziecko i wcześniejszy wiek emerytalny jednocześnie. Tylko do tego trzeba przywrócić demokrację w polskiej bankowości… a to nie będzie łatwe. Prędzej zobaczymy amerykańskie F-16 zrzucające „demokratyczne” bomby na Warszawę niż bankowość w rękach demokratycznie wybranego rządu.
„to już lepiej obniżyć VAT” a niby dlaczego lepiej?
Polityka obecnego rządu jest jasna: mniejsze obciążenia podatkowe dla skrajnie ubogich, czasem głodujących Polaków. Temu ma służyć podniesienie kwoty wolnej od podatku z 3 do 8tys.
22/12/2015
Przemysław@Michał Stopka
„To jest ta sama zasada co Polacy wyjeżdżający do pracy do Irlandii. Oni po prostu tworzą nowe PKB i nowe miejsca pracy przez to, że właśnie tam wyjeżdżają. Pracując tworzą nowe miejsca pracy. Nie jest tak, że zabierają miejsca pracy komuś. A przynajmniej ten efekt jest niewielki bo kluczowy jest ten, że wykonują pracę:”
Panie Michale, gdyby było takie bezpośrednie przełożenie, to wchodzący na rynek pracy wyż lad 80 spowodował by gwałtowny wzrost PKB a nie bezrobocia do 20%. PKB bardziej uzależnione jest od ilości obsadzonych miejsc pracy niż od liczby pracujących. Efekt zabierania miejsca pracy komuś w Irlandii był niewielki, bo bezrobocie było niewielkie. Dodatkowo eksport bezrobocia z Polski spowodował, że PKB osób pracujących (bo tak naprawdę pracujący wytwarzają PKB) był dzielony między mniejszą liczbę ludzi.
Przedstawie ten efekt na podstawie rodziny, z dwoma dorosłymi dziećmi. Powiedzmy, że oboje rodzice pracują, i mają dochód 4000zł. Dzieci skończyły edukację, lecz wysyłane przez nie setek CV nie przynosi efektu. Dochód na osobę wynosi 1000zł. Do tego dzieci potrzebują jedzenia, ubrań itp. W pewnym momencie dzieci znalazły pracę, ale w przykładowej Irlandii (Widać nie są w sanie wytwarzać PKB w Polsce:P). W efekcie dzieci na emigracji mogą same sobie opłacić koszty wyżywienia, ubrań, itp. Natomiast rodzice mogą przenieść wydatki na inne potrzeby, z których wcześniej rezygnowali (kino, teatr itp.)
Czy zdajesz sobie sprawę z tego, jak olbrzymi jest spadek PKB, wynikający z 3mln uciekinierów?
„Same tylko piekarnie tracą z tego powodu 3mln niesprzedanych chlebów …każdego dnia przez 365 dni w roku”
Strata dla piekarni jest spora, ale spadek PKB niekoniecznie musi być spektakularny. Zwłaszcza, że w Polsce w czasie emigracji nie spadła ilość miejsc pracy, o ile dobrze pamiętam, było wręcz przeciwnie.
22/12/2015
Adam K@Sławek
„Konsumpcja również zalicza się do PKB”
Za pomocą konsumpcji możesz obliczyć PKB dlatego, że przychód musi się równać wydatkom. To jest księgowa zależność. Co nie zmienia faktu, że PKB to jest produkcja dóbr i usług, z definicji, a nie wydatki. PKB na osobę jest o wiele ważniejsze. I kto produkuje mniej, niż konsumuje ten jest obciążeniem i zaniża tą wartość. Obniżając konsumpcje wszystkim i przez to ich poziom życia.
„Aby coś zjeść, trzeba to wytworzyć.”
Tak, ale różnica jest w tym kto je. Próbujesz udowodnić, że jak ktoś ci przyjdzie do domu i wyczyści lodówkę, to powinieneś mu podziękować bo dał ci dodatkową pracę i zwiększył PKB. Kiedy w rzeczywistości zmarnował zasoby, które mógłbyś lepiej wykorzystać. Tak samo jak by nie było emerytów, to poziom życia w Polsce byłby znacznie większy. Ten dodatkowy popyt, który generują i dodatkowa praca jest potrzebna tylko po to, żeby utrzymać dotychczasowy poziom życia pracujących. Metafora zbitej szyby się kłania.
„Skoro pożyczali to nie drukowali.”
Nie, to jest praktycznie to samo. W jednym i drugim przypadku rząd rozdaje więcej pieniędzy niż dostał w podatkach, czyli pompuje w gospodarkę więcej pieniędzy niż było wcześniej. Jak ktoś miał 100 mln w oszczędnościach, a teraz ma 100 mln w obligacjach, to dla niego to bez znaczenia. Jakby chciał to by mógł to w każdej chwili wydać.
„Teraz płacimy za taki „dodruk” odsetki prywatnym bankom, co dodatkowo obciąża budżet i powoduje transfer naszego PKB za granicę.”
Mówisz także o oszczędnościach społeczeństwa, emerytalnych i zwykłych, za które dostajemy odsetki. Natomiast jeżeli coś jest transferowane za granice to dlatego, że kupiliśmy dużo produktów wcześniej co zmodernizowało naszą gospodarkę. Chciałeś dostać coś za darmo? Na końcu za import trzeba zapłacić eksportem, na tym polega wymiana handlowa.
„Ten kto wprowadził taki zapis, by samorządy miały możliwość zadłużać się w prywatnych bankach, powinien zostać postawiony przed trybunał”
Nie, ten kto się zadłuża i wydaje na pierdoły w stylu nieskończonych aquaparków i lotnisk obsługujących 10 pasażerów dziennie powinien trafić za kratki. Natomiast zadłużenie na dobre inwestycje infrastrukturalne są bardzo ok. Zapewniają większy przychód w przyszłości i bez problemu będą mogli spłacić to zadłużenie.
„Przecież mamy swój BOŚ i zawsze możemy otworzyć nowy bank na wzór amerykańskiego Federal National Mortgage Association.”
Tak, ale jest parę powodów dlaczego mamy prywatne banki jako pośrednika dla NBP. Co nie zmienia faktów, że jest z tym trochę problemów. Zobacz, że w Chinach cały sektor bankowy jest państwowy i teraz mają OGROMNY problem z zadłużeniem biznesu.
„Taki manewr automatycznie spowoduje, że nie trzeba będzie płacić odsetek od złotówek wyemitowanych przez nasz NBP.”
Jakby państwo chciało to też by nie musiało płacić żadnych odsetek. Eliminujesz w ten sposób możliwość bezpiecznego oszczędzania, o odporności na inflację nawet nie wspomnę. Idealny sposób na zbudowanie bańki spekulacyjnej. Odsetki to nie jest problem tylko zaleta. No chyba, że chcesz mi pożyczyć 100 mln na parę lat, za darmo.
„To załatwi kwestię finansowania 1000+na każde dziecko i wcześniejszy wiek emerytalny jednocześnie.”
Szkoda, że nie załatwi lepszej jakości życia tym, którzy będą musieli na to pracować.
„Temu ma służyć podniesienie kwoty wolnej od podatku z 3 do 8tys.”
Mam nadzieje, że zrobią chociaż kryterium dochodowe. W końcu ma to być pomoc najbiedniejszym.
22/12/2015
Adam K@Przemysław
„gdyby było takie bezpośrednie przełożenie, to wchodzący na rynek pracy wyż lad 80 spowodował by gwałtowny wzrost PKB a nie bezrobocia do 20%.”
Problemem była między innymi zła polityka makroekonomiczna rządu. Skutki terapii szokowej. Mała tradycja dobrych przedsiębiorców wolnorynkowych, braki w kapitale. Oczywisty uraz do państwa jako pracodawcy ostatniej szansy. Zauważ, że Korea Północna nie ma problemów z bezrobociem ;)
22/12/2015
Michał Stopka@ Przemysław
Panie Przemysławie ależ oczywiście, że ma bezpośredni i proste przełożenie….
A jakim niby cudem z Polski w latach 2004-2008 wyjechało jakieś dwa lub trzy miliony osób a jednocześnie liczba miejsc pracy wzrosła z ponad 13 mln w 2003 do ponad 15 mln w 2008?
To dzieki temu mieliśmy wtedy wzrost gospodarczy rzędu 7-8% w skali roku (w ujęciu kwartalnym r/r), szczególnie w latach 2006-2008.
Ludzie dziwią się dlaczego Polska ledwo zipie teraz w granicach 3% PKB w skali roku. No właśnie dlatego, że w latach 1995-2010 na rynek pracy wchodził wyż demograficzny stanu wojennego.
A teraz…. wchodzi niż na rynek pracy a na emeryturęp przehchodzi powojenny wyż demograficzny.
Maksimum liczby osób w wieku produkcyjnym, o ile dobrze pamiętam, osiągnęliśmy w roku 2012.
Napisałem już szczegółową analizę na ten temat kiedyś:
Demografia Polski odpowiedzialna za ponad 20% bezrobocia w 2004 roku i emigrację Polaków? Wpływ demografii na rynek pracy w Polsce w latach 1966-2035
http://www.michalstopka.pl/demografia-odpowiedzialna-za-ponad-20-bezrobocia-w-polsce-w-2004-roku-i-emigracje-polakow-wplyw-demografii-na-rynek-pracy-w-polsce-w-latach-1966-2035/
A drugą kwestią ważną do uwzględnienia jest oczywiście cykl dziesięcioletni, bo nieszczęście polskiej emigracji jest też takie, że akurat w 1998 roku był kryzys rosyjski a Polska gospodarka była wtedy jeszcze głównie powiązana z gospodarkami postkomunistycznymi a nie UE. Dlatego na wchodzenie na rynek pracy wyżdu demograficznego nałożył się bolesny proces przestawiania się polskiej gospodarki na rynki UE:
Bezrobocie spadnie do 5% w 2018 roku!: Cykl dziesięcioletni w gospodarce i na rynku pracy
http://www.michalstopka.pl/bezrobocie-w-polsce-spadnie-do-5-w-2018-roku-cykl-dziesiecioletni-na-rynku-pracy-w-praktyce/
Proszę też zauważyć jeszcze jedną ciekawostkę: miejsca pracy a liczba bezrobotnych.
Jeżeli w roczniku jest 700 tys. osób to nawet jeżeli 500 tysięcy osób znajdzie pracę to pozostałe 200 tys. zasilając rzesze bezrobotnych… i tak zwiekszy nominalnie wskaźik bezrobocia.
A teraz na rynek pracy wchodzi w roczniku… około 400 tys. osób…
22/12/2015
Michał StopkaPanie Przemysławie w celu zobrazowania powyższego komentarza proszę zobaczyć na miejsca pracy BAEL tutaj
>>>Strona główna>>>> Online/Pobierze>>> Dane makro z wykresami:
http://www.michalstopka.pl/dane-makro/ (pod koniec wykresów są miejsca pracy BAEL)
Przed kryzysem Rosyjskim było około 15 mln miejsc pracy. Liczba miejsc pracy załamuje się do około 13 mln w 2003. Po czym rośnie do 16 mln, czyli więcej niż przed kryzysem rosyjskim. I to pomimo wyjazdu kilku mln Polaków za granicę. To było możliwe tylko dzięki wchodzeniu na rynek pracy wyżdu demograficznego stanu wojennego.
Ale teraz mamy już niż… Szczegółowa analiza demografii na rynek pracy teraz i w przyszłości była tutaj:
Wynagrodzenia +30% do 2018r.: czas na podwyżkę/zmianę pracy!
http://www.michalstopka.pl/wynagrodzenia-30-do-2018r-czas-na-podwyzkezmiane-pracy/
A jeszcze dochodzi nam do tego zaraz obniżenie wieku emerytalnego.
22/12/2015
Michał Stopka@Przemysław
@ Przedstawie ten efekt na podstawie rodziny, z dwoma dorosłymi dziećmi. Powiedzmy, że oboje rodzice pracują, i mają dochód 4000zł. Dzieci skończyły edukację, lecz wysyłane przez nie setek CV nie przynosi efektu. Dochód na osobę wynosi 1000zł.
Panie Przemysławie myli Pan pojęcia:
PKB w powyższym przypadku jest 4 000 zł (100% PKB)
Jeżeli dzieci nie pracują to nie tworzą PKB (żyją na koszt innych) czyli to nic nie zmienia (zmienia się tylko dystrybucja PKB pomiedzy członków rodziny)
Jeżeli dzieci wyjadą do Irlandii to PKB jest nadal 4 000 zł.
Jeżeli z Irlandi przyślą 400 zł dla rodziców co miesiąc to PKB w Polsce rośnie o 10% (4 000 plus 400 zł = 4 400), bo to jest to samo co byśmy zwiększyli Polski eksport produktów (tylko tutaj jest eksport pracy i dochody z tej pracy w wysokości 400 zł idą do Polski z tego esportu(
Jeżeli jeden z członków rodziny przejdzie na emeryturę to ten drugi musi mu zapłacić emeryturę (czyli spowodowałoby to wzrost podatków/składek dla tej jednej osoby).
Prosze też zauważyć, że czasy gdy bezrobotni wyjeżdżali za granice do pracy to głównie było zaraz po wejściu do UE po 2004 roku. Bo wtedy bezrobocie było powyżej 20%. A dodatkowo, tak jak pokazałem powyżej, na rynek pracy wchodził wyż demograficzny.
Obecnie za granicę wyjeżdżają już całe rodziny. Albo te które tutaj wcześniej pracowały. Albo te, gdzie ktoś już kiedyś pojechał za granice a teraz ściąga resztę rodziny.
Czyli nie jest to tak, że głównym powodem wyjazdów jest bezrobocie w Polsce. Przy obecy poziomie bezrobocia w Polsce, bez problemu można znaleźć pracę. Oczywiście mówimy o osobach, które mają odpowiednie kompetencje i doświadczenie w stanowiskach na które aplikuję.
A wynagrodzenia w Polsce wynikają wprost z PKB na osobę o czym już wiele razy pisałem:
W matni: krach polskiej gospodarki w ciągu kilkunastu lat? Podatki + wyjazdy = bankructwo państwa i ZUS
http://www.michalstopka.pl/w-matni-krach-polskiej-gospodarki-w-ciagu-kilkunastu-lat-podatki-wyjazdy-bankructwo-panstwa-i-zus/
22/12/2015
Adam K„Jeżeli z Irlandi przyślą 400 zł dla rodziców co miesiąc to PKB w Polsce rośnie o 10%”
Mała uwaga, oczywiście PKB się nie zmienia bo jest to produkt KRAJOWY. Napływ kapitału natomiast zwiększy import dzięki czemu rodzice będą mogli więcej konsumować. Jako, że ten napływ jest darowizną to nawet nie trzeba będzie zapłacić za ten dodatkowy import eksportem.
Poza tym Przemysław mówi dość sensownie. Jak niepracujące dzieci wyjadą to mamy nasze upragnione podwojenie PKB… na osobę i powszechną szczęśliwość. Teraz tylko trzeba zrobić uchwałę nakazującą wyjazd każdemu kto osiągnie wiek emerytalny ;) Tak na poważnie, te wyjazdy młodych można porównać do migracji ludzi ze wsi do dużych miast.
22/12/2015
Michał Stopka@ Mała uwaga, oczywiście PKB się nie zmienia bo jest to produkt KRAJOWY. Napływ kapitału natomiast zwiększy import dzięki czemu rodzice będą mogli więcej konsumować. Jako, że ten napływ jest darowizną to nawet nie trzeba będzie zapłacić za ten dodatkowy import eksportem.
Niekoniecznie:
1) A jeżeli kupią jedzenie od polskiego rolnika które w przeciwnym wypadku zepsułoby się?
2) Ponadto czy w takim razie środki z UE wchodzą do Naszego PKB? Przecież to też „napływ kapitału”
@ Tak na poważnie, te wyjazdy młodych można porównać do migracji ludzi ze wsi do dużych miast.
Co do zasady mechanizm jest taki sam. Tylko np. jak ja przyjechałem z Podhala do Warszawy to jednak jesteśmy w tym samy kraju. Nie ma znaczenia w jakiej miejscowości tworzę PKB w ramach Polski bo i tak podatki idą do budżetu centralnego (ZUS, VAT, część PIT).
Jeżeli jednak ktoś wyjeżdzą za granicę to już jest inny system finansów publicznych.
22/12/2015
Przemyslaw@Michał Stopka
„Panie Przemysławie ależ oczywiście, że ma bezpośredni i proste przełożenie….”
„To jest ta sama zasada co Polacy wyjeżdżający do pracy do Irlandii. Oni po prostu tworzą nowe PKB i nowe miejsca pracy przez to, że właśnie tam wyjeżdżają. Pracując tworzą nowe miejsca pracy. Nie jest tak, że zabirają miejsca pracy komuś. A przynajmniej ten efekt jest niewielki bo kluczowy jest ten, że wykonują pracę:”
Panie Michale, może przedstawie to twierdzenie w taki sposób. ,k ilość miejsc pracy tworzy m ilość miejsc pracy’ W pewnym sensie ilość miejsc pracy opisał Pan w formie rosnącego ciągu arytmetycznego. Natomiast wykres miejsc pracy jest niezgodny z twierdzeniem. Pewnie dlatego, że trzeba uwzględnić inne czynniki, które mogą być bardziej istotne.
„A drugą kwestią ważną do uwzględnienia jest oczywiście cykl dziesięcioletni, bo nieszczęście polskiej emigracji jest też takie, że akurat w 1998 roku był kryzys rosyjski a Polska gospodarka była wtedy jeszcze głównie powiązana z gospodarkami postkomunistycznymi a nie UE. Dlatego na wchodzenie na rynek pracy wyżdu demograficznego nałożył się bolesny proces przestawiania się polskiej gospodarki na rynki UE:”
22/12/2015
Michał Stopka@ k ilość miejsc pracy tworzy m ilość miejsc pracy’
Panie Przemysławie nie ma k i l, jest po prostu „miejsce pracy” po prostu jedna zmienna.
Ludzie pracując tworzą produkty i uslugi. Innymi słowy tworzą PKB.
Liczba miejsc pracy to to samo co liczba pracujących. Pracujących, którzy tworzą PKB.
Co innego jest np. gdybyśmy mówili o zasobie sile roboczej.
Wtedy może być tak, że w ramach zasobu osób w wieku produkcyjnym ileś osób pracuje (ma miejsce pracy) i ileś nie pracuje.
22/12/2015
Michał StopkaZ tym, że z tych niepracujących może być tak, że:
1) Ileś chciałoby pracować ale jest bezrobotnym
a) bo ma odpowiednie kwalifikacje ale trochę potrwa zanim znajdzie informację o odpowiedniej dla niej pracy
b) bo nie ma kwalifikacji: tzn. chciałoby pracować ale np. nie ma chętnego kto chciałby zatrudnić konstruktora karet czy powozów konnych
2)Ileś osób w ogóle nie chce pracować. Dlaczego? nie bo nie. a) Bo im się po prostu nie chce
b) Nie chcą pracować przy obecnych stawkach oferowanych w Polsce
22/12/2015
Adam K„Ponadto czy w takim razie środki z UE wchodzą do Naszego PKB?”
Nie wchodzą, napływ kapitału napędza nasz import, który jest neutralny dla PKB. Natomiast nasze inwestycje czy konsumpcja rośnie :)
„A jeżeli kupią jedzenie od polskiego rolnika które w przeciwnym wypadku zepsułoby się?”
Uwaga, bo jeszcze trochę i zacznie Pan popierać zwiększanie popytu przez drukowanie pieniędzy ;) Napływ kapitału MUSI się skończyć deficytem handlowym i odwrotnie. Taka jest księgowa zależność. Czy stanie się to poprzez zwiększenie wartości złotówki i boom importowy, czy zakup zagranicznych maszyn przez firmy u nas inwestujące to już dłuższa historia.
„Co do zasady mechanizm jest taki sam. Tylko np. jak ja przyjechałem z Podhala do Warszawy…”
Tak, miałem na myśli, że nie ma tych ludzi co winić, że wyjeżdżają, tak jak nie winie ludzi którzy opuszczają wsie, chociaż pracy tam pełno (mało produktywnej). Nie, że to jest pozytywny trend dla Polski :/
24/12/2015
martinNiestety ale ja to tego hura optymizmu w zakresie 500+, nie podzielam tak samo jak przesada jest twierdzenie ze zul przyczynia się w znaczącym stopniu do naszego PKB, warto przypomniec sama definicje pkb ze chodzi o efekty produkcji a nie konsumpcji. Oczywiście wydatki oddziałują ale nie są jedynym czynnikiem.
Jeżeli chodzi o szacowanie pkb jest tych metod co najmniej kilka. Gus stosuje metodę tramo seats.
Poraz kolejny powtórzę swoją projekcje….za dwa lata podniesienie podatków na realizację założeń wyborczych. W międzyczasie przejęcie kontroli nad trybunałem zmiana reguły wydatkówej to juz się dokonało, następnie ze względu na ograniczone możliwości budżetowe i wpływy wzrosnie dalsze zadłużenie, oraz wcześniejsza zmiana konstytucji związana właśnie z ta kwestia….model gospodarki pis w moim przekonaniu będzie bazowal na modelu amerykańskim w niektórych elementach zwłaszcza długu – 100% długu publicznego niskie bezrobocie….tym modelem chcą zwiększyć popyt wewnętrzny i wszystko jest pięknie gdyby nie fakt, ze majstruja rowniez przy innych sprawach ktore przyniosa odwrotny do zamierzonego efekt. Bo przecież oczywistym jest ze parapodatki obciąża ostatecznie kowalskiego….dodajmy jeszcze inflację, która na nasze nieszczescie zostanie rozruszana chociażby poprzez wzrost cen żywności spowodowany m.in. przezuceniem podatku marketów na obywatela (jeszcze nie widziałem handlowca który takich rzeczy nie wrzuca na kupującego ….z drugiej strony kwestia emigracji wewnątrz wspólnotowej
I demografii to są rzeczy na które w krótkim okresie czasu nie ma wpływu…i żaden rząd tego nie zmieni niezależnie kto jest u steru, po prostu jesteśmy jeszcze za biednym krajem żeby odbić z emigracji ludzi …. z drugiej strony migracja jest naturalnym procesem wewnatrz ue. 500 zl na dziecko to jest to fajna sprawa ale jako element długofalowej kompleksowej strategii a nie element strategii wyborczej….co do projekcji PKB jak dla mnie patrząc na dynamikę i to co dzieje się na giełdzie to jestem pesymista w w najbliższym latach należy spodziewać się spadku PKB, ograniczonego -na szczęście -inwestycjami z UE
26/12/2015
kaizenwfinansach@Adam K „Nie wchodzą, napływ kapitału napędza nasz import, który jest neutralny dla PKB. Natomiast nasze inwestycje czy konsumpcja rośnie :)”
Napływ kapitału przeznaczony na inwestycje nie jest neutralny dla PKB bo właśnie poprzez „import” kapitału możemy eksportować więcej produktów. Zauważ, że poprzez inwestycje unijne np. w rolnictwie pozwoliły nam uzyskać dodatni bilans handlowy z Niemcami. uzyskano to poprzez np. zakup maszyn rolniczych a to już jest ewidentny wpływ na PKB (podatki)
Teraz to już nie ma tak naprawdę znaczenia bo jesteśmy płatnikiem netto więc ma to pośrednio negatywny wpływ na PKB.
27/12/2015
Adam K@kaizenwfinansach
Tak, zakup zagranicznych maszyn rolniczych zwiększa produktywność, która przekłada się na wzrost gospodarczy. Natomiast sam ich import nie wlicza się do PKB, bo to nie jest produkcja krajowa. Dlatego też napływ środków unijnych (euro) też się nie wlicza. Co nie znaczy, że nie mają pozytywnego wpływu na gospodarkę.
„Zauważ, że poprzez inwestycje unijne np. w rolnictwie pozwoliły nam uzyskać dodatni bilans handlowy z Niemcami.”
Akurat bilans handlowy zawsze dąży do balansu bo ewentualnie za import trzeba zapłacić eksportem, więc to żadne osiągnięcie ;)
02/01/2016
Przemysław„Panie Przemysławie nie ma k i l, jest po prostu „miejsce pracy” po prostu jedna zmienna.”
Panie Michale, to „miejsce pracy” ja użyłem jako jednostki. Pod 'k’ i 'm’ chciałem przedstawić jako niewiadomą liczbę. Jeżeli 'miejsca pracy tworzą miejsca pracy’, to mogę napisać, że 1 miejsce pracy objęte przez Polaka w Irlandii powoduje powstanie 1 miejsca pracy dla Irlandczyka. Jednak nie jestem pewien czy ten warunek jest idealnie 1 do 1, więc wolałem to przedstawić w formie niewiadomych liczb.
03/01/2016
Michał Stopka@ Przemysław
Już rozumiem :)
23/10/2016
Jan@Slawek
Jedna rzecz o ktorej zapominasz. Zul nie wypracował PKB bo kupil wódkę, tylko podatnik ktorego panstwo okradlo zeby dac zulowi wodke. idac Twoim tokiem myslenia mozna by dawac wszystkim wszytsko i mielibysmy najwieksze PKB. PKB to tak naprawę wykonana praca a to co ty podajesz to rozdzielenie zysków z tej pracy.
Dziek hojnemy panstwu wykonując X pracy mozesz sobie kupic 1/2 identycznej usługi. miedzy innymi po to żeby zul mogl kupic wódkę. gdyby nie bylo zula pieniądze wrocily by do podatnika, albo w koncu obnizono by podatki. tak samo jest z emerytami. Zeby dostali emeryturę będą panstwo bedzie zabierać cześć efektow pracy podatnika.
kwstia wyjeżdżających za granice. dlaczego zakladasz ze ktos kto nie wyjechal nie potrzebuje mieszania itd ? No właśnie potrzebuje i tak samo za swoja prace chce pracy innych. jesli nie ma 2 obywateli pracujacych to zapotrzebowanie na jednego pracownika, i zmniensza sie kasa na emeryta czy inny socjal.
Az sie prosi zeby zrobić taka symulacje. masz 100 pracujących ludzi. kazdy ma 100 klientów.
Jak rozkladaja sie zyski tych pracowników/biznesów jak znikaja pojedynczo z kraju i co sie dzieje jeśli musimy zacząć kupować uslugi z zewnątrz.