Big Short na Polskę: krach polskiej gospodarki w ciągu kilkunastu lat
Poprzedni wpis: Giełda to sposób na oszukanie „drobnych inwestorów” którzy są mięsem armatnim wystawionym na odstrzał był świetnym wstępem do Naszych dzisiejszych rozważań. Złożyło się też bardzo dobrze bo dodatkowo mogę podzielić się moją analizą na temat obniżenia ratingu Polski przez Agencję S&P. Czyli nasz Big Short na Polskę.
Big Short na Polskę: nad artykułem pracowałem kilka dni bo od soboty. Zapraszam więc na seans: przyda się popcorn i cola albo coś mocniejszego :)
Na wstępie chciałem Wam bardzo, bardzo podziękować czytelnikom. Ta analiza nie byłaby możliwa w tej formie bez Waszego wkładu. Wiele wątków, spostrzeżeń, linków z tego artykułu nie znalazłoby się tutaj bez Waszej pomocy. Wasze komentarze, opinie, linki, które wrzucacie czy to na blogu, czy to na Fanpage na Facebooku, bardzo wzbogacają dodatkowo mój zasób wiedzy. I dzięki temu mogę starać się tworzyć dla Was coraz ciekawsze analizy.
A szczególnie chciałem podziękować tym kilku osobom, z którymi od jakiegoś czasu na bieżąco współpracuję lub wymieniam się spostrzeżeniami. To wiele dla mnie znaczy. DZIĘKUJĘ :)
Jeszcze raz podkreślę tutaj, co już kilka razy podkreślałem: nie jestem za żadną opcją polityczną, jestem za podwojeniem zarobków i PKB w Polsce.
Poniższa analiza zawiera kilkanaście wątków bo dopiero wtedy cały wpis ma sens. W mediach zobaczycie skrajne opinie, często opierające się tylko na jednym wątku co jest totalnie bez sensu bo obraz nie jest kompletny a przez to może być albo mylny albo stronniczy albo po prostu zmanipulowany.
Poniżej piszę o:
- Film „Big Short”: czy to wszystko prawda? To takie proste jak pokazano na filmie? Naprawdę tak to działa
- Big Short na Polskę: Efekt Krugera-Dunninga
- Konsekwencje Efektu Krugera-Dunninga
- Big Short Na Polskę: jaki jest prawdziwy stan polskiej gospodarki?
- Rządy PO: zdjęcie procedury nadmiernego deficytu z Polski to jedno wielkie oszustwo
- Big Short Na Polskę: już rozumiecie po co był manewr z OFE?
- Rok 2015: koniec rządów PO-PSL: prawdziwy deficyt to nie 50 mld zł ale 75 mld zł
- Rok 2016: rządy PiSu: prawdziwy deficyt to nie 55 mld zł ale 98 mld zł
- Kilka kluczowych kwestii nadal nie znamy ale… już niebawem poznamy
- Big Short na Polskę: Kwestia przychodowa finansów publicznych w kolejnych latach
- Podsumowanie: Polski „Big Short”. Realizuje się ten scenariusz z 2013 roku: W matni: krach polskiej gospodarki w ciągu kilkunastu lat? Podatki + wyjazdy = bankructwo państwa i ZUS
Big Short na Polskę: film „Big Short”: czy to wszystko prawda? To takie proste jak pokazano na filmie? Naprawdę tak to działa?
Ostatnio pytaliście mnie czy byłem na filmie „Big short”. Tak byłem i nie dziwię się, że ma ocenę prawie 8, co jak na Filmweb jest dobrą oceną: Big Short (2015) – Filmweb. Bo ten film jest naprawdę genialny. Pokazuje kilka bardzo ważnych rzeczy. Jeżeli jeszcze nie byliście, gorąco zachęcam do zobaczenia tego filmu bo lepiej też zrozumiecie o czym piszę w tym artykule. Jest to pierwszy film w moim życiu, gdzie rzeczywiście dobrze oddano wiele kwestii związanych z inwestowaniem i analizą gospodarki. Zawarto odpowiedź dlaczego w kluczowych momentach większość się myli: dlaczego inwestorzy, bankierzy, politycy i wreszcie społeczeństwo zachowuje się jak stado.
Na filmie bardzo ciekawie pokazano jak opinie wszystkich „ekspertów”, znanych z TV ekonomistów, bankierów oraz polityków można sobie generalnie wsadzić w… W momentach ważnych, zwrotnych dla gospodarki, takie osoby nie dostrzegają wyraźnych sygnałów świadczących o nadchodzącym kryzysie czy to na giełdzie czy w gospodarce. To spostrzeżenie z filmu Big Short, jest zgodne z spostrzeżeniami z mojego artykułu sprzed roku: Giełda: poleganie na opiniach innych: to nie jest najlepszy pomysł…
Big Short na Polskę: efekt Krugera-Dunninga
Wiecie dlaczego tak się dzieje, oprócz powodów opisanych w powyższym artykule?
Jakiś czas temu jeden z czytelników, w trakcie dyskusji na FB, podesłał mi ten link z wikipedii, dziękuję Jerzy :). Panowie Dunning i Kruger otrzymali za te badania w 2000 roku Nagrodę IG Nobla w dziedzinie psychologii. Co naukowo udowodnili? Ciekawą rzecz, która dotyczy wielu dziedzin życia. Również tych tematów o których rozmawiamy na mojej stronie. Poniżej print screen:
Na czerwono powyżej podkreśliłem ciekawą i ważną rzecz, która mi dała bardzo dużo do myślenia. Ludzie, którzy są niekompetentni zwykle przeceniają swoje własne zdolności. Zazwyczaj świadczy o tym brak poparcia ich opinii w logicznym rozumowaniu, faktach, konkretnych danych, pogłębionych analizach. Ale co najciekawsze, takie osoby, zgodnie z badaniami naukowymi, nie potrafią ocenić prawdziwego poziomu swoich zdolności dlatego przez lata mogą tkwić w swoim błędzie.
Mało tego, nie dość, że takie osoby są niekompetentne, wiele osób może słuchać porad czy rozwiązań proponowanych przez te osoby. Dlaczego? Bo inne osoby, mające małą wiedzę w danej dziedzinie: „(…) nie potrafią ocenić prawdziwego poziomu zdolności u innych” (pkt. 2. powyżej).
Oczywiście efekt Krugera – Duninga dotyczy wielu dziedzin życia
Jeżeli chodzi o przykład na temat inwestowania, zastanawiałem się nad tym i przypomniała mi się historia opisane przez Petera Lyncha w jednej z jego książek. Kto to jest Peter Lynch, jeżeli ktoś o nim nie słyszał? Peter Lynch to najlepszy zarządzający TFI na świecie w latach 1977 – 1990 (wtedy przeszedł na emeryturę). W tym czasie miał fenomenalną stopę zwrotu, znacznie powyżej indeksu S&P i wyniosła ona średniorocznie 30%. Aktywa jego funduszu urosły z 18 mln USD do… 14 mld USD! Nie muszę mówić, że pobijanie indeksów przy takich aktywach jest mega wyczynem. Więcej na jego temat możecie przeczytać tutaj w angielskiej wikipedii.
Co napisał w jednej z książek? Że zbadał stopy zwrotu klientów, którzy inwestowali w jego fundusz. Okazało się, że jedna trzecia z nich ma straty. Rozumiecie? Genialny zarządzający i wynik funduszu, a jedna trzecia klientów miała straty! Jak to możliwe? Bo ludzie ci próbowali przewidzieć lokalne górki i szczyty. Spekulowali na jednostkach tego TFI.
Zresztą nie trzeba daleko szukać. Od 2009 roku wiele osób, rok po roku, co chwila ktoś krzyczał: w tym roku będzie krach. A gdzie jest S&P teraz? S&P w tym czasie odnotował jedną z najsilniejszych w swojej historii hossę:
A jak było z cenami złota? Pamiętacie ilu było naganiaczy na złoto kilka lat temu? I jak wygląda wykres złota?
Złoto trzeba było kupować nie jak wszyscy już o tym krzyczeli ale jak między innymi Banki centralne się go pozbywały z rezerw, bo nawet bankierzy doszli do wniosku, że na złocie już nigdy nie da się zarobić. Czyli jakieś… dwadzieścia lat temu (pisałem o tym już kilka razy na moim blogu):
Dlatego też na każdym kroku powtarzam: edukacja, edukacja i jeszcze raz edukacja
To jest też jedyny sposób do zmiany wielu rzeczy w Polsce. Wiele osób w Polsce po prostu jest pod wpływem efektu Krugera-Dunninga. Efekt ten też dosyć dobrze może tłumaczyć, dlaczego banki sprzedawały kredyty we frankach, dlaczego doradcy finansowi je wciskali, dlaczego KNF nie zadziałał tak jak powinien. Mało tego, dlaczego wszyscy politycy to popierali? Wreszcie dlaczego ponad 500 tysięcy polskich rodzin jest teraz umaczanych w kredytach frankowych.
No i co też bardzo ważne, dlaczego cała klasa polityczna w Polsce wygląda tak jak wygląda przez ostatnie dwadzieścia pięć lat? Dlaczego społeczeństwo wybiera takich a nie innych polityków? Pewnie część polityków ma dobre chęci. Ale zgodnie z powiedzeniem, dobrymi chęciami piekło jest wybrukowane, chęci to za mało. A wyniki powyższych badań wskazują, że liczy się to czy ktoś jest kompetentny czy nie. Bo przecież od tego zależy jak wygląda stan państwa i stan gospodarki.
Ale co najgorsze, taki polityk nawet jeżeli wygaduje bzdury, nie jest w stanie sam ocenić, że wygaduje bzdury. Po prostu nie jest tego świadomy… To jest bardzo ważne stwierdzenie jeżeli mówimy o działaniach polityków w kontekście badań Krugera i Dunninga.
Konsekwencje Efektu Krugera-Dunninga
Drugą konsekwencją efektu, który odkryli naukowcy (oprócz punktu czwartego, czyli, że przez edukację można efekt Krugera Dunninga zniwelować), jest to, że dokonując odpowiednich analiz, wiedząc jak to robić możemy osiągać przewagę konkurencyjna nad innymi uczestnikami. Oczywiście to wymaga ciężkiej pracy ale, tak jak pokazano na filmie Big Short, to jak najbardziej jest możliwe w praktyce. Tak, i jest takie proste i oczywiste.
To dlatego kiedyś przygotowałem poniższe nagranie. Wskazuję na nim dlaczego inwestor indywidualny jak najbardziej może stworzyć przewagę konkurencyjna nad inwestorami instytucjonalnymi:
Nagranie 32.
Dlaczego analitycy i zarządzający akcjami mają problem z właściwą analizą spółek
O pozostałych nagraniach z cyklu „Praktyczna analiza gospodarki, spółek i wycena firm”, jeżeli jesteście nowi, możecie przeczytać tutaj: Edukacja online
Tutaj warto też zwrócić uwagę, że w filmie „Big Short” nikt nie manipulował, nie próbował na siłę załamać gospodarki USA co w konsekwencji miałoby doprowadzić do biedy wielu ludzi i wzrostu bezrobocia. Społeczeństwo przed 2007 roku chciało żyć na wysokim poziomie. Każdy chciał mieć super mieszkanie, dom, samochody, ekskluzywne wakacje. A bankierzy i politycy im tego dostarczali. Oczywiście na kredyt. I oczywiście sowicie na tym zarabiając. Bankierzy w formie gigantycznych bonusów. A politycy? W formie wygranych kolejnych wyborów.
Główni bohaterowie filmu zrobili gruntowną analizę, której wynik wskazał im, że powinni obstawić instrumenty finansowe na spadki. Zarobią fortunę, jeżeli rzeczywiście wnioski z ich analizy zrealizują się. I zrealizowały się.
Paradoksalnie to bankierzy pod koniec filmu próbowali manipulować kursami tych instrumentów finansowych aby właśnie nie dopuścić do ogromnych strat a przez to krachu. Oczywiście na końcu i tak stało się to co nieuniknione. To co wychodziło z analizy.
Zresztą proszę zauważyć, że główny bohater, zanim poszedł na krótko na kredytach subprime, wcześniej dokonywał analizy fundamentalnej spółek giełdowych.
Obniżenie ratingu Polski przez agencję S&P: kto ma rację? Co wychodzi mi z mojej analizy?
Jak już pewnie każdy z Was słyszał, ostatnio obniżono Polsce rating. W efekcie mapa ratingów dla państw w Europie i Polski wygląda tak:
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Standard_%26_Poor%E2%80%99s
Po obniżeniu ratingu Ministerstwo Finansów opublikowało taki komunikat: link. Początek tego komunikatu wygląda tak:
Z kolei w poniedziałkowym wydaniu Pulsu Biznesu, link, ukazał się wywiad z człowiekiem odpowiedzialnym za rating Polski. Aby przeczytać cały artykuł trzeba mieć abonament, ale możemy bezpłatnie zobaczyć jego początek. Print screen:
Big Short na Polskę: jaki jest prawdziwy stan polskiej gospodarki?
Szczegółową analizę co dokładnie wydarzyło się w 2015 roku zrobiłem w podsumowaniu za rok 2015: Jak sprawdziły się moje analizy w 2015 r.? Co w 2016 r.?. więc tutaj podejdę do tego zagadnienia patrząc na nie z dłuższej perspektywy. Omówię zarówno podstawowe wskaźniki dotyczące gospodarki jak i stan finansów publicznych.
Rynek pracy i tendencje na wynagrodzeniach
Zgodnie z cyklem dziesięcioletnim: Bezrobocie spadnie do 5% w 2018 roku!: Cykl dziesięcioletni w gospodarce i na rynku pracy, od trzech lat poprawia się sytuacja na rynku pracy. W styczniu 2013 roku bezrobocie wyniosło prawie 15%, teraz jest już jednocyfrowe, czyli spadło o prawie pięć punktów procentowych. Wstępne dane za grudzień 2015 to 9,8% (metodologia GUS).
Big Short na Polskę: bezrobocie GUS
Big Short na Polskę: dynamika zatrudnienia powyżej 9 osób
Poprawiającą się sytuację na rynku pracy potwierdzają też od trzech lat coraz lepsze dane o liczbie miejsc pracy. Jest tak zarówno w ujęciu firm zatrudniających co najmniej dziewięć osób.
Big Short na Polskę: dynamika miejsc pracy BAEL
Jak i dla najszerszej miary: liczby miejsc pracy dla danych BAEL. W ciągu ostatnich trzech lat zostało stworzonych prawie milion miejsc pracy.
W efekcie polepszającej się sytuacji na rynku pracy, od trzech lat coraz lepiej wygląda też sytuacja pod względem wzrostu płac. Szczególnie, jeżeli uwzględnimy niską inflację i realny wzrost wynagrodzeń:
Big Short na Polskę: PKB + Sprzedaż detaliczna + PP
Podobnie relatywnie dobrze wygląda sytuacja jeżeli zobaczymy na dane o dynamice PKB oraz takich wskaźnikach jak sprzedaż detaliczna i produkcja przemysłowa.
Big Short na Polskę: Stopy RPP + Inflacja Konsumentów i Producentów
Obecną sytuację wspierają bardzo niski poziom inflacji. A przez to również historycznie niskie stopy procentowe, które zostały obniżone właśnie trzy lata temu.
Podsumowując powyższe dane makroekonomiczne i obecny stan gospodarki, PiS przejął stery rządów w Polsce w całkiem dogodnym momencie.
Big Short na Polskę: finanse publiczne Polski
Ale to nie cały obraz układanki. Bardzo ważny jest też obraz stanu finansów publicznych. Analiza dla lat 2009-2011 była tutaj: +300 mld zł długu w 2009/2011: zielona wyspa PO/PSL dlatego dzisiaj skupiłem się na analizie sytuacji finansów publicznych dla lat 2011-2017.
Rządy PO: zdjęcie procedury nadmiernego deficytu z Polski to jedno wielkie oszustwo
Rząd PO-PSL chwalił się jakiś czas temu, że z Polski zdjęto procedurę nadmiernego deficytu. Czyli mówimy o wielkości dziury budżetowej która zgodnie z prawem UE nie powinna być większa niż 3% PKB (w obecnej sytuacji Polski to trochę ponad 50 mld zł w skali roku). Warto tutaj jednak przypomnieć, że była to kolejna sztuczka księgowa w wykonaniu poprzedniego rządu. Dlaczego?
Poniżej pokazałem ile mld zł historycznie trafiało z Naszych pensji do OFE:
Omawiając powyższą tabelę warto przypomnieć, że:
- W 2011 roku już pierwszy raz obcięto składki przekazywane do OFE dlatego spada wartość składek.
- A w roku 2014 praktycznie zlikwidowano przekazywanie składek (zostają w budżecie i są w wydatkach) bo z 15 mln osób w OFE zdecydowało się zostać niecałe 3 mln osób.
Dlatego w celu zachowania porównywalności historycznego deficytu budżetowego, do OFE obecnie powinno być kierowane około 25 mld zł. A jest obecnie kierowane około 3 mld zł, co przy uwzględnieniu „suwaka”, netto obecnie daje wynik na zero pod tym względem. Dodatkowo w obecnym deficycie budżetowym brakuje więc nam w wydatkach właśnie te 25 mld zł które powinny być kierowane do OFE.
Big Short na Polskę: już rozumiecie po co był manewr z OFE?
Chodziło o zniesienie procedury nadmiernego deficytu ze strony UE czym PO mogło się pochwalić w wyborach w 2015 roku.
Ale nie chodziło o chwalenie się tylko aby pokazać jacy to oni są genialni. Chodziło o coś znacznie bardziej ważniejszego z punktu widzenia polityka. Po zdjęciu procedury nadmiernego deficytu PO mogło znacznie zwiększyć budżet wyborczy 2015/2016. Bo wcześniej Komisja Europejska dała bana na zwiększanie wydatków.
No i oczywiście druga rzecz to zamiana 150 mld zł obligacji na zobowiązania ZUSu aby nie przekroczyć księgowo konstytucyjnego progu zadłużenia. Bo pomimo obcięcia przekazywania tych składek w wysokości 25 mld zł i tak wydatki były znacznie wyższe niż przychody więc nadal mocno zwiększał się dług publiczny.
Dla przypomnienia na temat tego jak dramatyczna jest sytuacja w ZUS i że nie będzie lepiej, niedawno kompleksową analizę w tym zakresie zrobiłem tutaj: Jaka emerytura z ZUS? Jak na własnym przykładzie policzyłem jaką będę miał emeryturę z ZUS?
Rok 2015: koniec rządów PO-PSL: prawdziwy deficyt to nie 50 mld zł ale 75 mld zł
Uwzględniając likwidację OFE, prawdziwy, porównywalny deficyt budżetowy w relacji do poprzednich kilku lat tak naprawdę nie wynosi 50 mld zł ale jakieś 75 mld zł bo trzeba do tego dodać brakujące 25 mld zł składek, które powinny iść z Naszych składek do OFE.
Czyli prawda jest taka, że w roku 2015 mieliśmy prawie 5 procent deficyt budżetowy do PKB a nie 3% (zachowując porównywalność deficytu, kosztów i przychodów z poprzednich lat).
Rok 2016: rządy PiSu: prawdziwy deficyt to nie 55 mld zł ale 98 mld zł
Pod koniec 2015 roku PiS dokonał nowelizacji budżetu. Tak naprawdę głównie chodziło o przesunięcie jednorazowych przychodów z aukcji LTE w wysokości prawie 10 mld zł z roku 2015 na 2016. Jeżeli w roku 2016 nie byłoby tej aukcji, prawdziwy deficyt musiałby być zapisany księgowo w wysokości 65 mld zł.
I to pomimo podatku bankowego i podatku od supermarketów. A to oznaczałoby przekroczenie deficytu budżetowego w wysokości 3% i ponowne wejście w procedurę nadmiernego deficytu.
Mało tego, rok 2016 to tylko kilka miesięcy kosztów związanych z programem 500 plus, który szacowany jest na 17 mld zł w 2016 roku. Jednak jego całkowity roczny koszt, według szacunków rządu PiS to ponad 25 mld zł. Więc do liczby powtarzalnego deficytu 65 mld zł trzeba dorzucić różnicę w wysokości 8 mld zł co daje już 73 mld zł.
Biorąc pod uwagę dodatkowo sprawę OFE za rządów PO, dla roku 2016 porównywalny deficyt do lat poprzednich to:
55 oficjalny deficyt + 10 mld zł jednorazowa aukcja LTE + 8 mld zł ekstra wydatki na dzieci (co razem z 17 mld zł daje te 25 mld zł) + 25 mld zł brakujących w OFE
Razem daje to kwotę dziury budżetowej w wysokości 98 mld zł (warunki porównywalne z poprzednimi latami)
Ale to nie koniec. Założenia budżetowe PO, które podtrzymał PiS, to dynamika PKB na poziome 3,8% oraz inflacja prawie +2% w skali roku. Jeżeli jednak te wskaźniki nie zostaną osiągnięte, będą niższe przychody i wyższe wydatki na pomoc socjalną.
Nie daj Boże jakiś krach na świecie lub mocne spowolnienie gospodarcze
Big Short na Polskę: kilka kluczowych kwestii nadal nie znamy ale… już niebawem poznamy
I na razie mówimy tylko o realizacji obietnicy wyborczej 500 plus. Bo:
- Czeka Nas jeszcze obniżenie wieku emerytalnego, gdzie sam PiS przyznaje, że koszt do 2018 roku to około 40 mld zł
- Podniesienie kwoty wolnej od podatku, gdzie szacunki ekonomistów wskazują na koszt w skali roku około 20 mld zł
- Dokładna forma rozwiązania kwestii kredytów walutowych, obecne szacunki mówią, że będzie to koszt dla sektora bankowego rzędu 16-32 mld zł
Big Short na Polskę: kwestia przychodowa finansów publicznych w kolejnych latach
- Podatek bankowy (4 mld zł) i od supermarketów (2 mld zł) jest już uwzględniony w powyższych obliczeniach dla roku 2016 no więc tutaj to już nic nie zmieni. Ewentualnie może być niższy jak np. firmy nauczą się go unikać przynajmniej w części.
- Ile natomiast będzie wpływów z uszczelnienia systemu podatkowego: zobaczymy. Szacunki większości ekspertów mówią o kwotach rzędu kilku lub kilkunastu mld zł w przeciągu roku czy dwóch.
Podsumowanie: Polski „Big Short”. Realizuje się ten scenariusz z 2013 roku: W matni: krach polskiej gospodarki w ciągu kilkunastu lat? Podatki + wyjazdy = bankructwo państwa i ZUS
Jeżeli ktoś się zastanawia dlaczego od jakiegoś czasu podnoszone są podatki, wprowadzane nowe, zmniejszane wydatki, ruchy na OFE, zniesienie progu zadłużenia 50% PKB: to niestety dopiero początek.
Najbliższe parę lat jeszcze nie będzie krachu polskiej gospodarki i ZUSu ale około 2020 roku będzie już „bardzo gorąco”.
A co najgorsze podwyżki podatków i coraz trudniejsza sytuacja finansów publicznych będzie dodatkowo napędzała falę wyjazdów z Polski. Będziemy w matni (piszę o tym na moim blogu już od paru lat).
Jaki z tego wniosek oprócz tego, że warto dobrze nauczyć się języka angielskiego lub jakiegoś innego?
Jeżeli Polska zmarnuje najbliższe kila lat (cykl dziesięcioletni i jeszcze względnie dobra sytuacja demograficzna) za kilka lat nastąpi rzeczywiście krach polskiej gospodarki, będą bardzo wysokie podatki a ludzie jeszcze bardziej masowo będą wyjeżdżać z Polski. Zostaną emeryci w… ZUS
Czy to naprawdę możliwe? Jak widać po przykładzie bankructwa Detroit tak. Liczba osób spadła tam z dwóch mln do siedmiuset tysięcy! Po prostu ludzie wyjechali… W dobie UE bez granic w Polsce dzieje się właśnie to samo…
Jak widzicie w powyższej analizie, stan polskiej gospodarki poprawia się od trzech lat ale stan finansów publicznych już od długiego czasu był, jest i będzie jeszcze bardziej fatalny. Już od kilku lat o tym pisałem w serii artykułów, które możecie znaleźć tutaj: Zus i Twoja emerytura.
Jeżeli w roku 2017 i 2018 nie będziemy mieli bardzo, bardzo wysokiego wzrostu gospodarczego co spowoduje naprawdę duży wzrost przychodów finansów publicznych, będziemy mieli okazję na żywo uczestniczyć w polskim filmie „Big Short”.
Byliście już na filmie „Big Short”? Wybieracie się? Ciekaw jestem Waszych opinii na temat filmu. No i co o tym wszystkim myślicie?
Uwaga: w trakcie zbierania materiałów do tej analizy znalazłem wiele ciekawych linków powiązanych tematycznie ale już nie chciałem dodatkowo rozbudowywać tego artykułu bo i tak jest dosyć obszerny. Jeżeli jednak kogoś interesują jako uzupełnienie, poniżej ich lista. Można dowiedzieć się z nich dodatkowo wielu ciekawych rzeczy w związku z dzisiejszą tematyką:
- Ile kosztuje rating Polski? 3 mln zł w 2015 roku
- Profil na linked in dla analityka który podpisał się pod obniżeniem rekomendacji dla Polski. Co ciekawe to Niemiec :)
- 7 sprawdzonych sposobów jak wytłumaczyć sobie, że obniżenie ratingu Polski to nic złego
- Zadłużenie Skarbu Państwa październik 2015 (obszerny dokument w PDF z ministerstwa finansów)
- Pierwsza taka obniżka w historii. Sprawdź, jak zmieniały się oceny Polski wg największych agencji.
- Dane roczne o rynku OFE (ze stron KNF)
- Kurs bardziej sprawiedliwy dla banków (koszt propozycji Prezydenta dla sektora bankowego)
- Standard&Poors: jesteśmy tylko dziennikarzami ekonomicznymi, mamy prawo się mylić
- Deficyt w budżecie na 2015 w górę. Opozycja: Grozi nam katastrofa w finansach
- NBP odpowiada agencji S&P. „Polska gospodarka ma silne fundamenty i jest stabilna”























60 komentarzy “„Big Short” na Polskę: krach polskiej gospodarki w ciągu kilkunastu lat”
20/01/2016
nikoCześć Michał
czy możesz sie podzielić informacją jakie jest twoje nastawienie do akcji polskich czy jesteś posiadaczem akcji czy niedługo zamierzasz nim być czy raczej obserwujesz tylko sytuacje?
20/01/2016
Michał Stopka@ W tym wpisie : Jak sprawdziły się moje analizy w 2015 r.? Co w 2016 r.? obiecałem Wam napisać co myślę o giełdzie i gospodarce w 2016 roku więc zapraszam, ten wpis przed nami.
Natomiast jeżeli chodzi o mnie, mnie interesuje tylko selekcja konkretnych spółek i na tym koncentruję moją uwagę. Na przykład zachowanie banków idealnie pokazuje ile można zarobić trzymając się z dala od spółek bankowych w 2015 roku.
W tym momencie mam częściowe zaangażowanie, czekam też na ewentualne okazje o ile się pojawią.
Z tym, że cały czas podkreślam, że wszystko zaczyna się i kończy od strategii inwestycyjnej w ramach strategii finansów osobistych o czym pisałem tutaj: Jak inwestować: Moje cele i ograniczenia inwestycyjne
Bez tego nie ma sensu mówić o inwestowaniu w akcje.
20/01/2016
oEfekt Krugera-Dunninga jest mocno wspierany przez błędy poznawcze. Polecam zapoznać się z nimi, bo rzuci to zupełnie nowe światło na wiele spraw z którymi mamy styczność w kontekście analizy (jakiejkolwiek, nie koniecznie finansowej/makro).
Czysta ekspozycja, autorytet, efekt potwierdzenia, przywiązania, nadrzędność przekonań… oczyszczenie swoich tez i wniosków z tego wszystko nad czym wprost nie panujemy jest pracą trudną, a jak do tego dochodzi gra interesów robi się na prawdę „ciężko”
https://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_b%C5%82%C4%99d%C3%B3w_poznawczych
PS Jak zwykle świetnie, rzeczowo, transparentnie i celnie.
PPS Big Short – warty polecenia, godny uwagi
20/01/2016
Jerry Sparrow„Dodatkowo w obecnym deficycie budżetowym brakuje więc nam w wydatkach właśnie te 25 mld zł które POWINNY BYĆ kierowane do OFE.”
To czy powinny czy nie powinny OFE dostawać obowiązkowe składki jest sprawą dość dyskusyjną… W moim spojrzeniu na sprawę wszystko zależy od tego czy ktoś jest zwolennikiem państwa „opiekuńczego” czy raczej takiego w którym obywatele troszczą się o siebie samych. Jak p.Michał sam zauważył spora część społeczeństwa wolała przenieść składki do ZUS.
Jak by nie było zadłużenie kraju zostało zmniejszone. Co oznacza, że koszty obsługi tego zadłużenia także się zmniejszyły. Są zatem również pozytywne aspekty takiego przeniesienia…
20/01/2016
maciejKoszty obsługi zadłużenia się nie zmniejszyły, zostały jedynie „zwirtualizowane”, bo podlegają waloryzacji na kontach ZUS, co Michał pisał niedawno niekoniecznie jest tańsze niż obsługa obligacji
20/01/2016
bartekO błędach poznawczych i działaniu człowieka w sytuacjach ryzykownych szeroko pisali Kahenman i Tversky, dostali też nagrodę nobla za teorię perspektywy. Więc powiedzenie ” punkt widzenia zależy od punktu siedzenia” cały czas aktualne.
PS. świetny artykuł
;)
20/01/2016
Robert O.Michale skąd zaciągasz ilość miejsc pracy bael? Można prosić o link?
20/01/2016
Michał Stopka@ o @ bartek
Dziękuję :)
@ Robert O.
Dane BAEL spisuję raz na kwartał bo są publikowane w połowie każdego kwartału. Można je znaleźć tutaj w Archiwum: http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-bezrobotni-bierni-zawodowo-wg-bael/kwartalna-informacja-o-rynku-pracy-w-iii-kwartale-2015-r-,12,22.html
@ Jerry Sparrow
@ To czy powinny czy nie powinny OFE dostawać obowiązkowe składki jest sprawą dość dyskusyjną… W moim spojrzeniu na sprawę wszystko zależy od tego czy ktoś jest zwolennikiem państwa „opiekuńczego” czy raczej takiego w którym obywatele troszczą się o siebie samych.
Ale moja powyższa analiza nie jest w kwestii czy OFE są dobre czy nie bo to oczywiście możnaby przedyskutować ale do tego trzeba napisać nową analizę za i przeciw. Bo to trochę jak analiza czy warto kupić mieszkanie na kredyt i płacić raty czy też lepiej wynajmowac mieszkanie. Bo tak jak pisze Pan Maciej, i tak trzeba płacić wirtualne odsetki, które są wyższe. Kiedyś zrobiłem na ten temat szczegółową analizę:
ZUS czy OFE: opłakane prawdziwe skutki wyboru dla polskich finansów publicznych?
Moja analiza nie jest na temat OFE ale na temat coraz większej dziury budżetowej czyli różnicy pomiędzy przychodami państwa a kosztami. I to pomimo wstrzymania kierowania składki do OFE!
To tak jakbyśmy miesiąc w miesiąc płacili ratę kredytu i jeszcze dodatkowo mieli dziurę w budżecie domowym X. Moja analiza wskazuje, że pomimo tego, że przestaliśmy płacić ratę kredytu hipotecznego, a środki z niej przeznaczyliśmy na bieżącą konsumpcję, to po tej decyzji, nasza dziura w budżecie domowym jest i tak znacznie większa niż początkowy X. Coś jest zdecydowanie nie tak z przychodami i kosztami!!!
@Jak p.Michał sam zauważył spora część społeczeństwa wolała przenieść składki do ZUS.
No chyba nie do końca tak było. Nie było prawdziwego wyboru bo aby zostać w OFE trzeba był specjalnie się pofatygować. A w ZUS nic nie robić. Podejrzewam, że gdyby trzeba było specjalnie się pofatygować aby zostać w ZUS i nic nie robić aby zostać w OFE, te liczby już by mogły inaczej wyglądać.
Gdzieś nawe w internecie czytałem, że taki konstrukcja zmiany w OFE mogła być zamierzoną manipulacją. Podobno badania wskazuję, że przy zgodzie na pobranie narządów w razie wypadku, jeżeli musimy taką zgodę samodzielnie wyrazić jako wolę to robi to około 10% ale około 90% nie.
Jeżeli jednak trzeba wyrazić wolę, że sobie nie życzymy aby Nasze narządy były pobierane to proporcje są dokładnie odwrotne. To znaczy około 10% wyraża wolę, że sobie nie życzy, a około 90% nic nie robi, czyli wtedy widzimy wybór że się zgodziły. Nie pamiętam już jakie dwa państwa w Europie były podawane jak przykład.
20/01/2016
CjZmiana trendu na zlocie byla widoczna ok 2002r. czyli nie 20 wstecz. A cale te wyliczenia budzetowe to takie same gdybanie jak przewidywanie WIG na koniec roku. Wydaje sie tez ze nie orientujesz sie w uszczupleniach podatkowych. Artykul nieco tendencyjny, ale fajnie ze pokazujesz jaki knypek decyduje o ratingu.
20/01/2016
Adam K@”Nie było prawdziwego wyboru bo aby zostać w OFE trzeba był specjalnie się pofatygować. Podejrzewam, że gdyby trzeba było specjalnie się pofatygować aby zostać w ZUS i nic nie robić aby zostać w OFE, te liczby już by mogły inaczej wyglądać.”
Czyli tak samo jak przy zapisywaniu, też nie było specjalnego wyboru, albo sam wybrałeś OFE albo wybrali za ciebie. Jakby był wybór to skala by była podobna jak przy IKE.
Cała sytuacja znowu pokazuje bezsensowność tych wszystkich limitów zadłużania państwa, kiedy każdy rząd może sobie robić różne sztuczki księgowe żeby to obejść. Prowadzi to do tego, że dyskutujemy o skali deficytu zamiast o tym na co się wydaje i powinno wydawać pieniądze. Szczególnie, że dług będzie rósł i bił kolejne rekordy co roku, tak jak od zawsze ;)
20/01/2016
kaizenwfinansachFajne wykresy i fajne liczby jednak trzeba się zastanowić dlaczego pojawia się deficyt. Czy nie sądzisz, że gdyby :
1) zmniejszyć lukę w VAT która wynosi według szacunków 3% PKB ( ok 53 mld). Swoją drogą według PwC luka ta rosła od 2007 z 0,6% do 3%. Majstersztyk.
2) Gdyby podatek CIT był płacony przez wszystkich co powinni.
Pewna sieci marketów od 5 lat ponoszą straty i płacą 0 ( słownie zero) PLN. Jak żyć :P
3)Zrobić podatek np. 0,6% od obrotu dla wszystkich jak leci od kwoty obrotu powiedzmy 0,5 mln i 0,25% dla obrotu poniżej.
Zamiast niewydolnego CITu
20/01/2016
Łukasz W.Dlaczego nasza giełda spada,dlaczego obniżają nam rating?Wcale nie musi mieć to związku ze zmianą rządu w Polsce.
Być może tutaj mamy odpowiedź:
http://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/kryzys-finansowy—nadchodzi-trzecia-fala,86,0,1929302.html
Więc raczej nie należy się spodziewać szybkiego tempa wzrostu gospodarczego,lecz należałoby zadbać chociaż o jego utrzymanie poprzez uruchomienie środków z UE.
Jak na razie to wicepremier Morawiecki zapowiedział,że w 2016 roku,nie ruszą one pełną parą,więc lipa!!!
20/01/2016
ablankPodniesienie kwoty wolnej od podatku, gdzie szacunki ekonomistów wskazują na koszt w skali roku około 20 mld zł
Koszt niby dla kogo? Czy te pieniądze które zostaną w kieszeni Polaków, nagle wyparują? Polacy będą co miesiąc spotykać się w centrum miast jak na pochodach KOD i palić rytualnie te pieniądze? Śmiem twierdzić że nie. Zostaną w gospodarce wykorzystane na zakupy, inwestycje itp a od tego też są podatki (niestety). Koszt dla socjalu to jest to co widać i zysk dla ludzi, to czego nie widać. Bastiat się kłania.
20/01/2016
Michał Stopka@ kaizenwfinansach
O podatku obrotowym napisze analizę bo to nie jest takie proste. Prosze zauważyć, że przecież VAT jest rodzajem podatku obrotowego i wynosi nie jakieś drobne ale 23%. Ponadto zmiany systemu podatkowego powinny się wiązać z kompleksowymi reformami w podatkach ale i kosztach funkcjonwania państwa oraz ZUSu.
@ ablank
Oczywiście, że genralnie obniżanie podatków jest korzystne ale za tym jednocześnie musza tez iść cięcia w kosztach bo na stronę przychodową to jest pozytywne dopiero po jakimś czasie. Jeżeli obniżanie podatków nie jest połączone chociaż z częściową obniżką kosztów jak np. administracja, to w międzyczasie pojawi się dodatkowa dziura bużetowa, która spwoduje dodatkowy wzrost długu. A prosze pamiętac, że żyjemy w niepewnych czasach. Jeżeli akurat obniżka podatków o 20 mld zł zbiegłaby się z jakimś kryzystem na świecie, to przy obecnych poziomach zadłużenia bylibyśmy ugotowani bo mamy zdecydowaną większość kosztów sztywną.
To po pierwsze. A po drugie łączenie obniżki wpływów podatkowych z programem 500 plus czyli zwięszenie wydatków o 25 mld zł, oraz dodatkowo obniżenie wieku emerytalnego, co jest bardzo kosztowne, to już w ogóle może spowodować jakiś kosmos.
21/01/2016
MaciejMichał, odnośnie podatku obrotowego.
Jestem drobnym przedsiębiorcą. Działam w usługach i zatrudniam kilka osób. Kompletnie nie przemawia do mnie argumentacja, że podatek obrotowy bardziej niż CIT zniechęca do działania. Liczy się raczej wysokość tego podatku, a nie rodzaj? Przecież każdy wybierze 0.00001% obrotowego zamiast 99% dochodowego.
Więc jakie są problemy z podatkiem obrotowym? Załóżmy, że w 2016 uchwalamy, że od 2020 wszystkie firmy płacą np 0.5%, 2% lub 5% obrotowego. Przekonaj laika, że to totalnie od czapy pomysł :)
Dzięki!
21/01/2016
kaizenwfinansach@Michał – pisałem o podatku CIT, a nie VAT.
„Oczywiście, że genralnie obniżanie podatków jest korzystne ale za tym jednocześnie musza tez iść cięcia w kosztach bo na stronę przychodową to jest pozytywne dopiero po jakimś czasie” To właśnie jest robione : jeśli między innymi poprzez platformę epuap. Nie wiem czy Ci nie umknął fakt, że obecny rząd zdeklarował się otworzyć na tej platformie 140 nowych usług. Tak abyś nie musiał łazić do urzędu tylko większość rzeczy zrobił online. Bardzo kibicuje pani Annie Streżyńskiej bo uważam, że jest osoba bardzo kompetentną.
21/01/2016
MateuszCześć Michał!
Wyśmienity artykuł, zgadzam się z nim w 100% i podpisałbym się pod nim bez wahania. Obawiam się, że chcąc wysłać ten artykuł któremuś z moich „niefinansowych” znajomych, rodzinie lub nawet przeciętnemu parlamentarzyście, to niewiele by oni zrozumieli z Twoich celnych wniosków.
Myślą sobie – „ok, finanse państwa są w złej kondycji, politycy od zawsze obiecują i ściągają coraz wyższe podatki, ale co zrobić”. A przeciętny obywatel nie widzi, że w realnie wpływa to na stan JEGO PORTFELA. Może dobrym pomysłem na dalszy rozwój bloga byłoby stworzenie cyklu filmów / artykułów dla „przeciętnego obywatela”? Pomyśl o tym :)
Pozdrawiam,
Mateusz
21/01/2016
JanuszMichale,
Kruger i Dunning nie dostali nagrody Nobla! Nie ma nagrody Nobla z psychologii. Są przyznawane w dziedzinach:
– fizyka
– chemia
– medycyna i fizjologia
– literatura
– nagroda pokojowa
Nobel z ekonomii jest też czymś umownym i jest to nagroda im. Alfreda Nobla przyznawana przez bank Szwecji, ale nie znajdowała się w pierwotnym „wykazie” (za https://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Nobla )
Wspomniane przez Ciebie badania otrzymały inną nagrodnę, cyt. za wikipedią ( https://en.wikipedia.org/wiki/Dunning%E2%80%93Kruger_effect#Award ):
„Dunning and Kruger were awarded the 2000 satirical Ig Nobel Prize in psychology „for their modest report, 'Unskilled and Unaware of It: How Difficulties in Recognizing One’s Own Incompetence Lead to Inflated Self-Assessments'”.[13]”
Ig Nobel Prize:
„The Ig Nobel Prizes is a parody of the Nobel Prizes and is given out in early October each year for ten unusual or trivial achievements in scientific research.
The stated aim of the prizes is to „honor achievements that first make people laugh, and then make them think”. The awards are sometimes veiled criticism (or gentle satire), but are also used to point out that even the most absurd-sounding avenues of research can yield useful knowledge. (…)”
https://en.wikipedia.org/wiki/Ig_Nobel_Prize
Czyżbyś także uległ efektowi opisanemu przez badaczy?
Pozdrawiam
Janusz
21/01/2016
Michał Stopka@ Janusz
Tak, rzeczywiście wygląda na to, że też uległem efektowi opsanemu przez badaczy :) Nie zauważyłem w tekście liter „Ig”. Już poprawiłem.
Punkt za spostrzegawczość :)
21/01/2016
nikoMichał ,ja też nie mialem zadnych banków i kghm w zeszłym roku ale nic na tym nie zarobiłem bo nie jestem na tyle odważny żeby zająć pozycje spadkowe na futures a Ty pewnie to wykorzystaleś :-) i dobrze.
21/01/2016
Michał Stopka:)
Trzeba trzymać emocje na wodzy. I kluczowa sprawa, nie ryzykować za dużej części kapitału. To wtedy specjalna odwaga nie jest potrzebna.
22/01/2016
Łukasz W.Jak to jest możliwe,że to jeden facet decyduje o ratingu całego kraju???
22/01/2016
Takie tamW analizie brakuje próby oszacowania wpływu uwolnienia funduszy po zmniejszeniu kwoty wolnej od podatku oraz większych wydatków ludzi korzystających z programu 500. Będą to wydatki w dużej mierze na sprawy pierwszej potrzeby, które często są produkowane w Polsce. Dodajmy do tego, że rodziny z dziećmi są mniej mobilne. Jeśli program rzeczywiście zwiększy rodność, to czeka nas po pierwsze ograniczenie ujemnego trendu przyrostu naturalnego oraz zmniejszenie emigracji. Ciekawa też będzie kwestia imigracji do Polski z Europy Zachodniej, która będzie następstwem kryzysu migracyjnego.
22/01/2016
AndetWidzieliście to?
https://www.youtube.com/watch?v=iFDe5kUUyT0
„Biggest scam in the history of mankind”
„Największe oszustwo w historii ludzkości”
30 minut.
O tym jak finansjera żeruje na ludzkiej nieświadomości.
Michale (i inni), możesz skomentować ten film?
Czy to wyrafinowana manipulacja faktami czy może jest w tym coś?
22/01/2016
Adam KAndet
@”Michale (i inni), możesz skomentować ten film?”
Wytrzymałem 3 minuty, półprawdy zaprawione prawicową propagandą. Ogólnie ten filmik doskonale pokazuje żerowanie na ludzkiej nieświadomości ;)
23/01/2016
Michał Stopka@ Andet
Trochę jest tam manipulacji na pewno bo ten koleś sprzedaje złoto a takie rzeczy są idealne pod sprzedaż złota.
Z drugiej strony jest też w tym trochę prawdy bo tak po prostu działa system bankowy.
Ale to wszystko nadaje się na oddzielną analizę :)
@ Adam K
Dlaczego z góry wyrabiasz sobie zdanie zanim wysłusz do końca drugą stonę :) Ktoś może być w błędzie ale warto wysłuchać go do końca aby wykazać gdzie się może mylić.
No więc pytanie gdzie się może mylić ten Pan? Jaka jest Twoja opinia?
Bo akurat z tymi obietnicami polityków, co do zasady, jakbym widział Polskę :)
23/01/2016
Adam KTo wygląda na typowy filmik propagandowy w stylu „zlikwidować FED, kupujcie złoto!”. Już sam tytuł na to wskazywał, ale dałem mu 3 minuty ;) Dłuższe oglądanie może doprowadzić do utraty komórek mózgowych. Tak jak nie trzeba słuchać 30 minutowego wykładu Macierewicza, żeby wyrobić sobie o nim zdanie. Tak jak 30 sekundowa reklama Amber Gold wystarczyła do wyrobienia sobie opinii, że to oszustwo. To nie jest dobre źródło wiedzy tylko strata czasu.
System finansowy jest na tyle nieintuicyjny, że bardzo łatwo można go doprawić spiskowymi teoriami i stworzyć aurę wielkiego oszustwa. Nawet idąc według scenariusza fakt + bzdurna interpretacja + „i tak właśnie was okradają”.
Jeżeli znajdzie Pan chociaż jedną wartościową rzecz w tym filmiku to możemy o niej podyskutować ;)
23/01/2016
tomekTo o czym kiedyś już pisałem, przy okazji dyskusji o OFE:
http://dyskusja.biz/rynki/to-moze-byc-rok-transakcji-public-to-private-na-gpw-51592
23/01/2016
spekulantMyli Pan pojęcie krachu z bessą. Od 2009 roku praktycznie rok w rok dochodziło do krachu na S&P 500. Krachu, czyli paniki, krótkotrwałego załamania cen na rynkach. I tak jak Pan napisał, edukacja, edukacja i jeszcze raz edukacja.
Peter Lynch ? Najlepszy zarządzający ? Nie-e.
23/01/2016
Michał Stopka@ spekulant
Co to jest krach proszę przeanalizować sobie to co wydarzyło się w 1929 roku z giełdą a później z gospodarką, poziomem zatrudnienia i bezrobocia w USA i w gospodarce światowej
@ tomek
ciekawy link
@ Adam K
@ „fakt + bzdurna interpretacja + „i tak właśnie was okradają”
Tak, to jest słaby punkt takich filmików bo wykorzystują właśnie efekt Krugera – Dunninga i wiele osób ulega manpiulacji w rodzaju różnych teorii spiskowych. Zresztą nie tylko w takim wypadku. Przecież co robią często politycy? Te trzy powyższe elementy to właśnie przepis na zdobywanie głosów wielu wyborców, nieraz. Ale co najlepsze. Często politycy z powyższego zdania eliminują nawet część „fakt” i wstawiają w to miejsce „kłamstwo”. I wtegy mamy:
„kłamstwo ” bzdurna interpretacja ” „i tak właśnie was okradają”
Niemniej, jeżeli ma się już wiedze, takie filmiki też wzbogacają i edukują bo chociażby możemy zobaczyć jak ktoś manipuluje aby przestraszyć w celu zmuszenia kupna złota.
Zresztą czy ten fragment wyjaśnienia działania systemu bankowego na pierwszy rzut oka dla wielu właśnie tak nie wygląda? Jak Pan wytłumaczyłby działanie systemu bankowego?
23/01/2016
Adam K@Michał Stopka
Myślę, że ludzie nie mają pojęcia skąd się biorą pieniądze. Natomiast większość wie jak je zarobić, głównie ciężką pracą. Dlatego jak im ktoś powie, że banki mogą tworzyć pieniądze z powietrza i na tym zarabiać to czują się oszukani. To, że pieniądze są oparte na długu i udzielanie kredytu zwiększa ilość pieniądza, a jego spłata usuwa pieniądze z rynku jest dość nieintuicyjne. Umyka ludziom fakt, że przy rosnącej gospodarce zwiększa się liczba zawieranych transakcji co powoduje potrzebę większej ilości pieniądza. Ktoś musi go stworzyć. Państwo przerzucił ten obowiązek na banki, które robią to w sposób wolnorynkowy. Konkurują między sobą ceną i jakością usług. Udzielają kredytów tym, którzy są wiarygodni i będą w stanie je spłacić. Jako, że jest to spora odpowiedzialność to banki są mocno nadzorowane i muszą przestrzegać ustalonych reguł. Oczywiście rodzi to wiele problemów, ale sposoby ich rozwiązania ukazane w tych filmikach powodują więcej szkód niż są warte.
23/01/2016
Łukasz W.Rzeczywiście mamy chyba do czynienia z ”big shortem”na nasz kraj.Jak to jest możliwe,że poprzednia ekipa zwiększyła zadłużenie kraju o 100% i ograbiła ludzi ze środków z OFE,miała zawsze nadmierny deficyt,mizerny wzrost gospodarczy a rating był wysoki.
Teraz jeszcze nic takiego się nie stało,ale zaczęto opodatkowywać banki i już mamy niższy rating, tak jakby to była zemsta świata finansowego na naszych władzach.
Oczywiście,że planowane decyzje wpłyną na nasze finanse publiczne,ale w jakim stopniu, tego jeszcze nie wiemy.
24/01/2016
DawidMoim zdaniem to 500 zł na dziecko może mieć dobry wpływ na gospodarkę i demografię, popełniłem tekst na ten temat bo chciałem pokazać że jest to w skali europejskiej ewenement (stosunek tej pomocy do płacy minimalnej):
http://realneoszczedzanie.pl/500zl-na-dziecko-to-cztery-razy-wiecej-niz-srednia-europejska/
25/01/2016
TomaszDobry post! Tak poza tym, to byłem w kinie na Big Short, na sali była tylko jedna osoba… z innych sal wychodziły tłumy. Straszne jest to, że ludzie nie chcą oglądać wartościowych filmów
26/01/2016
Krzysiek@Michał Stopka
Od niedawna czytam twoje artykuły i chciałbym Ci podziękować za wyjaśnienie wielu kwestii.
Co do tego artykułu i masowej ucieczce ludzi z Polski (rok 2020): według mnie należałoby zwrócić uwagę na kwestię swobodnej migracji w UE – czy do tego czasu granice UE nie zamkną się dla Polski? Biorąc pod uwagę negatywną politykę Polski wobec UE i Niemiec, imigrantów i wzmożone przez nich kontrole na granicach, obawa przed zamknięciem granic chyba nie jest bezpodstawna. Chyba, że dałem się ponieść medialnej fali.
@Tomasz
Też byłem – była pełna sala :).
@Dawid
„500 zł” na dziecko szczególnie dla tych najbiedniejszych wcale nie musi przynieść korzyści. Ludzie Ci dostają zasiłki i zapomogi z MOPSu i np nie płacą za przedszkole. To czy im się należy pomoc zależy od przychodu jaki dostają. Może się mylę ale te „500zł” będzie wliczane w przychód a co za tym idzie część osób może już nie dostawać pomocy – mogą na tym wyjść jak Zabłocki na mydle.
Chciałbym jeszcze zwrócić uwagę na patologie: „jak będę miała „pięć” dzieci, to będę miała 2500 zł!” – są to prawdziwe usłyszane słowa matki już dwojga. Wiadomym jest, że takich rodzin będzie mało ale wzrośnie liczba dzieci wychowywanych w domach patologicznych, a większość z nich będzie potrzebowała pomocy socjalnej przez całe życie.
Nie jestem na bieżąco z kwestią prawną pomocy „500 zł na dziecko” i może nie wiem, że jest jakiś przepis uprawniający do otrzymania tej pomocy, a jeżeli jest to czy faktycznie będzie przestrzegany.
27/01/2016
AdamFajny i rzeczowy (co rzadkie) artykuł. Dziękuję.
Chciałem tylko zauważyć gwoli ścisłości, że obniżenie kwoty wolnej od podatku to obniżenie podatków a nie ich podwyższanie….zatem nie wpisuje się to w trend podwyższania podatków, o których mowa. Ponadto przyjmowanie 20 mld zł jako koszt jest dyskusyjne ponieważ jak wiadomo obniżanie podatków jest w długofalowym ujęciu opłacalne dla budżetu.
Zabrakło mi jeszcze jednego. Mianowicie w podsumowaniu chciałbym przeczytać Pana propozycję rozwiązania problemu i to zarówno w ujęciu kraju jak i poszczególnego obywatela. Chyba, że jedynym widocznym rozwiązaniem jest sugerowane pakowanie walizek. Słowem – proszę również o scenariusz optymistyczny :)
27/01/2016
AdamTak się jeszcze zastanawiam w kontekście polskiego i amerykańskiego big short-u, ponieważ z artykułu rysuje się marny obraz Polski za kilka lat….tymczasem obraz gospodarki USA w kilka lat po „big shorcie” jest zadziwiająco dobry. Proszę o komentarz.
28/01/2016
Maciek@Andet
@Adam K
@Michał Stopka
Kiedyś się mocno napracowałem wyjaśniając system kreacji pieniądza w formie polemiki z jednym z filmików propagujących teorię spiskową, jak ktoś chętny na lekturę kilkuczęściowego tasiemca to zapraszam:
http://www.eportfel.com/?q=node/557
Btw: dzięki Michał za artykuł, o to że trzymasz rękę na pulsie i dzielisz się wiedzą.
29/01/2016
Adam K@Maciek
Artykuł dobrze wyjaśniający problemy ze zrozumieniem systemu kreacji pieniądza przez zwykłego obywatela, chociaż trochę rozwlekły jak na mój gust. Szkoda, że pomija dwie ważne kwestie – oszczędności i rządu. Nie ustrzegł się Pan też kilku drobnych idelogicznych docinek. Wpis można odebrać jako laurkę dla banków. Gdzie to w swej mądrości nie pożyczają tyle ile chcą. Prawda jest taka, że są mocno regulowane przez państwo i mają kaganiec w postaci wymagań kapitałowych oraz popytu na kredyt. Pomimo tego mieliśmy kryzys w USA, napędzanie baniek, czy nasz lokalny problem frankowiczów. A główna działalność banków to niestety nie kredyty inwestycyjne tylko konsumpcyjne.
29/01/2016
KamilW przypadku programu „500 +” należy mieć na uwadze, że program ten ma służyć poprawie dzietności Polaków, co z kolei wpływa na poprawę tragicznej już sytuacji demograficznej w Polsce. Polska w 2015 roku osiągnęła współczynnik dzietności kobiet na poziomie 1,3, co daje nam 199 (!) miejsce na 210 państw uwzględnionych w rankingu przeprowadzonym przez Population Reference Bureau. Warto zwrócić uwagę na to, że zastępowalność pokoleń gwarantuje dopiero współczynnik na poziomie 2,1.
Aby poprawić finanse publiczne naszego kraju należy natychmiast działać w kierunku zwiększenia liczby urodzeń w Polsce. Program „500 +” jest bardzo kosztowny, niemniej na początek może okazać się dobrym impulsem do poprawy sytuacji demograficznej. Jest to inwestycja długoterminowa, ponieważ trzeba czekać jedno pokolenie na jej zwrot. Decyzja ta wykracza poza kadencję obecnego rządu i jest rozwiązaniem lepszym, niż przelewanie pieniędzy z OFE do ZUS (które jest tylko trikiem księgowym). Nie wiadomo jaki wpływ będzie miał ten program na wzrost dzietności Polaków, dlatego trudno jest dokładnie policzyć, jakie korzyści z tytułu mniejszych zobowiązań państwa wobec ZUS za kilkadziesiąt lat przyniesie ten program. Warto jednak mieć to na uwadze w przypadku analizy wypłacalności Polski.
Uważam, że rozwiązanie samo w sobie nie jest optymalne i trzeba szukać sposobu w ochronie pracy, czy podatkach. Przyjęcie imigrantów z Syrii również jest odpowiedzią na kryzys demograficzny. Problem stanowią zasiłki jakie mają oni otrzymać. Jeżeli uda się uaktywnić zawodowo nowe ręce do pracy, wówczas upadłość Polski zostanie odłożona w czasie, dzięki czemu zyskamy czas na zmianę obecnego systemu emerytalnego, który nieuchronnie ściągnie nasz kraj w dół.
03/02/2016
PawełMichał, bardzo dziękuję za kolejny fantastyczny wpis.
A propos „Big short” – jeszcze nie widziałem ale polecam jeśli nie oglądałeś rewelacyjny dokument na ten sam temat” „Overdose – the next financial crisis” – ponad 3 mln odsłon na YT. https://www.youtube.com/watch?v=4ECi6WJpbzE\
Mam kilka pytań – w swojej analizie nie odnosisz się szczególnie do wpływu sytuacji międzynarodowej – w tym w szczególności prognozowanej 3ciej fali kryzysu łączonej z sytuacją w Chinach a także dalszego rozchwiania sytuacji w Europie. Za granicą chyba in plus nic nas raczej nie zaskoczy – na ile jednak może jeszcze pogorszyć naszą sytuację?
Jak oceniasz w kontekście swojej analizy sytuację na rynku nieruchomości – czy można liczyc na wzrost cen a także wzrost stopy zwrotu z wynajmu.
I ostatnie pytanie – czy w kontekście opisanej przez ciebie sytuacji prognozujesz dalszy wzrost CHF? Czy w razie uchwalenia programy przewalutowania radzisz skorzystanie z opcji.
Pozdrawiam.
03/02/2016
Michał Stopka@ Paweł
Dziękuję :)
Zobaczę w wolnej chwili.
Będzie analiza „Giełda i gospodarka w 2016 roku: co podpowiada mi doświadczenie” więc wiele się wyjaśni na temat Twoich pytań. I analiza też będzie niestandardowa więc zapraszam :)
Co do CHF niestety nie mam szklanej kuli :) Tutaj dużo zależy od tego co zrobi PiS. No i od sytuacji międzynarodowej.
04/02/2016
foxcatMówicie o BIG SHORT
ale czy widzicie, że
spadl LOP na FW20 o połowę?
Kto niby ma te shorty? jak ich nie ma…
Od czerwca 2014 jest mniej LOP !
I to skokowo.
Do czerwca 2014 ktoś kto miał duzo polskich akcji mial tez duzo S na FW20. S na FW20 mialy ubezpieczac dystrybucje akcji do innych inwestorów. Wiec BIG short juz sie zrealizowal
Jak sie wycofal z rynku akcji – to zamknal S.
Taka moja teoria.
Teraz albo lekko FW20 odbije albo bedzie dryfowac – bo beda dzialac tylko animatorzy….
05/02/2016
Michał Stopka@ foxcat
Spadek LOP na FW 20 to wynik wprowadzenia mnożnika 20 zł za każdy punkt. Wczesniej było 10 zł. To jedyny powód. Po prostu po podwojeniu mnożnika trzeba połowę mniej kontraktów do tej samej pozycji wartościowo co przed podniesieniem mnożnika
03/03/2016
MichalNa szczęście gospodarka Polski jet mniej zależna od eksportu niż np Niemcy, i opiera się głównie na popycie wewnętrznym. Z tym kryzysem to bym nie przesadzał-po prostu znowu dużo pieniędzy „wypłynie” z giełdy
11/03/2016
Fabian BaczkaCzytałem dużo na danyy temat, ale to Ty opisałeś temat w naprawdę świetny, nowatorski sposób. Gratuluję i życzę powodzenia
14/03/2016
DTDzień dobry. Sugerował Pan pod koniec zeszłego roku, że zerknie swym okiem na dziwne teraz zjawisko dysproporcji wzrostu podaży pieniądza M3 (już ponad 10% r/r) a brakiem inflacji i postara się podać swoje wyjaśnienie. Generalnie inflacja powinna średnio wynosić: wzrost podaży pieniądza minus wzrost PKB (w %). Jak Pan zapatruje się na przyczyny aktualnego zjawiska braku (lub niby-braku) inflacji przy tak dużym wzroście podaży pieniądza? Pozdrawiam
15/03/2016
Adam K@DT
Zgodnie z ilościową teorią pieniądza to podaż pieniądza razy szybkość jego obiegu ma się równać poziomowi cen razy PKB. Czyli jak M3 rośnie więcej od PKB, a nie ma inflacji to oznacza, że szybkość obiegu jest mała. W uproszczeniu większa ilość pieniądza powoduje inflację tylko wtedy jak jest na rynku i ludzie coś kupują, jak trzymają ją po skarpetach i nic nie kupują to inflacji nie będzie.
15/03/2016
Michał Stopka@DT
Adam K ma rację. To pewnie jest jakiś czynnik.
Zastanawiam się też na ile na przykład spadki cen surowców wpływają na dynamike PKB oraz inflację (deflację). BO to też może mieć znaczenie. Na przykład spadek cen ropy naftowej dodał do dynamiki PKB Polski pewnie jakieś 1 lub dwa punkty procentowe. Z kolei na inflację przełożył się jako deflacja. Dlatego same agregaty M to mogą nie być jedyne czynniki, które trzeba wziąć pod uwagę przy odpowiedzi na powiązania pomiędzy M3 a dynamiką PKB.
16/03/2016
Adam K@Michał Stopka
Jak zerkniesz na inflację po wyłączeniu cen żywności i energii (czyli też ropy) to też szału nie ma: http://www.nbp.pl/home.aspx?f=/statystyka/bazowa/bazowa.htm
16/03/2016
Michał Stopka@ Adam K
Tak to prawda. Z tym, że spadki cen ropy mają też pośrednie przełożenie na CPI bo to koszt w wielu produktach, które potem wchodza do koszyka CPI ale już nie jako ceny energii (PPI już dawno spada po kilka procent w skali roku od dłuższego czasu)
16/03/2016
Adam KAkurat pojawiły się ostatnie dane i pierwszy raz od 2006 inflacja bazowa jest poniżej zera https://pbs.twimg.com/media/CdrCMK9UkAAddBG.jpg:large :/
21/03/2016
SergiuszTaka ocena ratingu to samospełniająca się przepowiednia. Więc do pewnego stopnia zawsze jest „prawdziwa”
25/04/2016
ŁukaszPanie Michale,
Jak najlepiej zabezpieczyć oszczędności w PLN na wypadek ewentualnego bankructwa Polski już za kilka lat? Przewalutować złotówki? na Funta Euro Dolara czy Franka? Zakupić złoto? kupić nieruchomości?
Co wydawać powinno się optymalnym rozwiązaniem?
Pozdrawiam
26/04/2016
Michał StopkaPanie Łukaszu bankructwo Polski jest potencjalnie możliwym scenariuszem ale mam nadzieję, że do niego nie dojdzie. Więc aż tak bardzo bym się tym nie przejmował. Będę jeszcze na ten temat pisał.
31/05/2016
Grzegorz S.Przejrzałem z zaintresowaniem Pana tekst i nasunęły mi się, pewne istotne, krytyczne, ale proszę mi wierzyć, życzliwe uwagi.
Obawiam się, że niezależnie od prześmiewczego charakteru Niesławnej (ignoble) Nagrody Nobla za efekt Dunninga-Krugera, jest Pan Panie Michale w szeregu istotnych punktów modelowym przykładem owego efektu, i to nie tylko przez symptomatyczną wpadkę z ową pseudonagrodą Nobla.
Ignorancja oraz, pewne ograniczenie spojrzenia (bez urazy, ale tak to trzeba określić) Pana (i niektórych Pana fanów) polega m.in. na wierze, że wszystko zawiera się w finansowych słupkach, podczas gdy one tylko pokazują pewien sumaryczny efekt działań w b. wielu sferach. Rozumiem oczywiście to spojrzenie, bo jest Pan analitykiem finansowym, ale chce Pan przecież wydawać oceny szersze i bardziej długoterminowe niż to, jakie papiery opłaca się teraz kupić.
A w ocenach tych pomija Pan rzeczy ABSOLUTNIE NAJWAŻNIEJSZE ze sfery polityki i (to prawda, że między wierszami) twierdzi Pan, że analiza gospodarcza daje najważniejszą mądrość i zdolność przewidywania rzeczy tego świata. Nie neguję oczywiście wagi gospodarki i finansów, bo bez nich nie da się robić polityki, ale bez odpowiednio ustawionej polityki, żadna gospodarka nie zadziała.
Opisując najprościej jeden z tych pozagospodarczych czynników polega na tym, że politycy muszą chcieć działać w interesie swojego kraju, a nie udawać, że to robią, działając w rzeczywistości na jego szkodę, np.w interesie krajów ościennych czy też zagranicznych korporacji. TO JEST FUNDAMENT. Jeśli naprawdę chcą działać dla dobra kraju, jest szansa, że zmienią/polepszą błędną politykę (także gospodarczą) – jeśli nie, będą tylko po knajpach śmiać się „ale jaja” z przykładów „teoretycznie istniejącego państwa” którym rządzą, a kraj ten będzie osuwał się na dno.
Tę ograniczoność Pana spojrzenia potwierdza powoływanie się przez Pana na głupka (i łajdaka) Clintona. Ten głupek faktycznie był na tyle sprytny, by wbrew zasadom swojego politycznego obozu pragmatycznie przejąć w niektórych kwestiach metody działania obozu przeciwnego, co oczywiście dobrze świadczyło o politycznej chytrości i skuteczności, bo dało mu głosy wyborców oraz efekty w gospodarce i polityce.
Jednak odstąpiwszy w tych dwóch punktach(czy to zakłamanie czy głupota to osobny problem) od zasad swojego obozu (i zebrawszy tego owoce), pozostał w nim ideowo i politycznie. Z tego powodu dokonał w innych sferach niepowetowanych zniszczeń,które będą dawać o sobie znać w następnych dekadach, ale to nie jest sfera finansowa więc dla Pana chyba nie istnieje. Prawdopodobnie Pan jej nie zauważy, jak daltonista zielonego. Bo najważniejsza jest „gospodarka, głupcze”.
A skoro już powołujemy się na ów gospodarczy wzorzec , to może warto by przywołać wzorzec pierwotny, źródłowy dla Clintona. A zatem, na kim gospodarczo (utrzymując niskie podatki), ale także politycznie (rozszerzając NATO na nasz region) wzorował się Clinton? Dodam dla ułatwienia, że była to ideologicznie i politycznie antyteza Clintona, ktoś, kogo jego obóz nienawidził, kim gardził i z którego szydził, nie mniej niż polskie „autorytety moralne i intelektualne” szydzą z PiSu i np. przywołanego przez któregoś z komentatorów Macierewicza. Nb. uważam szydzenie z niego za modelowy przykład stadnej głupoty, albo – jak kto woli – efektu Dunninga-Krugera .
Dodam też, że ten ktoś, choć dokonał swoistej gospodarczej rewolucji, to jednak pamiętał o tym szerszym kontekście niż głupek (i łajdak) Clinton.
Zachęcam zatem do szerszego spojrzenia, gdy pisze Pan o szerszych sprawach jak np. ewentualne bankructwo Polski i pozdrawiam.
31/05/2016
Michał Stopka@ Grzegorz S.
No właśnie biorę pod uwagę te rzeczy o których Pan pisze. Jeżeli się Pan zastanowi głębiej czym motywowana jest ludzkość od początku jej dziejów to właśnie była chęć przetrwania, przeżycia, władania naturą a później światem. Zgromadzenia jak największych zasobów, zdobycie jak najwięszej władzy (politycznej) itd. aby móc realizować te pierwotne instynkty.
Jeżeli np. USA od dziesięcioleci ingerowało w wiele państw na wschodzie to po co to robiło? No właśnie aby zapewnić sobie zasoby ropy naftowej (między innymi) potrzebne do wzrostu siły ekonomicznej.
Cofając się dalej, dlaczego Polska kilkaset lat temu toczyła tyle wojen? No właśnie aby zdominować region, a przez jakiś okres czasu Europę. I to właśnie interesy ekonomiczne były powodem tych wojen.
Zresztą, ponownie, jeżeli Pan się zastanowi dlaczego w ogóle były wojny historycznie? No właśnie po to aby grabić, zagrabić majątek innyc. No i zdobyć niewolników do pracy (lub aby płaciły podbite państwa haracz co na jedno wychodzi).
Podsumowując podsatwą potęgi jakigokolwiek imperium historycznie była silna gospodarka, a upadek jakiegokolwiek imperium najpierw był poprzedzony upadkiem gospodarki.
To wszystko co Pan pisze, co robią politycy i co potem z tego wynika, to tylko prosta konsekwencja tego co dzieje się z gospodarką (długofalowo). Gospodarką danego państwa w zderzeniu z gospodarką innych państwa. Państw krajów ościennych. Wygrywa ten który ma lepszą gospodarkę, większą siłę ekonomiczną. Zawsze tak było i nadal jest. I chyba tak będzie bo nie widzę powodów dlaczego by się miało zmienić.
I na zkończenie: byłbym ostrożny z osądzaniam kto jakie interesy wspiera i co powodują w konsekwencji jego działania. Bo tak naprawdę o prawdziwych skutkach takiego czy innego działania dowiadujemy się zazwyczaj po dłuższym okresie czasu. Mam na myśli, że nieraz potrzebne jest kolejne jedno czy dwa pokolenia aby można było obiektywnie podejść do danychdziałań. Dlatego mówi się, że to historia osądza/osądzi.
31/05/2016
Adam K@”politycy muszą chcieć działać w interesie swojego kraju, a nie udawać, że to robią, działając w rzeczywistości na jego szkodę (…) Jeśli naprawdę chcą działać dla dobra kraju, jest szansa, że zmienią/polepszą błędną politykę (także gospodarczą)”
Problemem jest identyfikacja błędnej polityki. Na przykład jeżeli wezmę pod uwagę Kukiza to widzę człowieka, który chce dobrej polityki dla ludzi, ale niestety diagnozy jego partii są całkowicie nietrafione. Wydaje mi się też, że to co promuje Nowoczesna jest ukierunkowane na poprawę jakości życia w Polsce, ale gospodarczo może mieć odwrotny skutek. To są doskonałe przykłady efektu Dunninga-Krugera.
05/07/2016
Mariusz„Wiele osób w Polsce po prostu jest pod wpływem efektu Krugera-Dunninga. Efekt ten też dosyć dobrze może tłumaczyć, dlaczego banki sprzedawały kredyty we frankach, dlaczego doradcy finansowi je wciskali, dlaczego KNF nie zadziałał tak jak powinien.”
Czyli bankowcy są niekompetentni, doradcy finansowi są niekompetentni, eksperci z KNF są niekompetentni. Michał Stopka to wie, bo jest? Kompetentny. Nie mówię, że nie. Nie czuje się na tyle kompetentny, aby to ocenić :)
23/08/2016
marekO błędach poznawczych i działaniu człowieka w sytuacjach ryzykownych szeroko pisali Kahenman i Tversky, dostali też nagrodę nobla za teorię perspektywy. Więc powiedzenie ” punkt widzenia zależy od punktu siedzenia” cały czas aktualne.
PS. świetny artykuł
;)