Zanosi się na to, że byłem zbyt pesymistyczny w swoim optymiźmie:-) i bezrobocie na koniec 2009 i 2010 nie wzrośnie nawet do tych 12 %, o których pisałem w lipcu w tej zakładce: Jak niskie bezrobocie w Polsce w 2009/2010?. (na koniec września bezrobocie wyniosło 11%).
A w 2010 roku powstanie jakieś kilkaset tysięcy nowych miejsc pracy…
Dlaczego?

W zakładce: Giełda i PKB (1996/2010) dorzuciłem w pliku excel wykres: “3 zmiana % WIG i zatrudnienie”, gdzie widać bardzo ładną zależność pomiędzy roczną zmianą procentową WIGu oraz dynamiką zatrudnienia (roczną procentowa zmianą miejsc pracy). Sprowadza się ona do tego, że roczna dynamika WIGu wyprzedza dokładnie o 3 kwartały to co wydarzy się z miejscami pracy
(UWAGA:
1) chodzi o roczną zmianę procentową giełdy a nie o same dołki/szczyty na giełdzie, bo te nie pokrywają się z rocznymi zmianami % na giełdzie
2) dynamika to nie to samo co bezwzględne poziomy indesku czy miejsc pracy, np. giełda w jednym roku może spaść -30% a w drugim tylko -10%, czyli na wykresie dynamiki będzie dołek przy -30% i dynamika spadku będzie coraz mniejsza chociaż poziom indesku nie wzrośnie w tym czasie)
Dlaczego roczne procentowe zmiany giełdy dyskontują dynamikę zatrudnienia? Skoro kursy akcji np. rosną (albo coraz wolniej spadają w procentach niż w poprzednim okresie), bo inwestorzy przewidują, że będa wyższe zyski (spowodowane np. wyższymi zamówieniami) to jak już po paru miesiącach te zamówienia są realizowane, firmy po prostu muszą zwiększyć zatrudnienie (i na odwrót w okresie spowolnienia).

Na wspomnianym wykresie bieżąca dynamika miejsc pracy r/r to kolor brązowy, a kolor żółty to dynamika zatrudnienia przeunięta właśnie o 3 kwartały wstecz.

Na wykresie widać bardzo ładnie, że przesunieta “wstecz” dynamika miejsc pracy pokrywa się dosyć ładnie z roczną zmianą procentową WIGu.
Do 2000 roku przesunięcie wynosiło 4 kwartały, a od 2000 roku już tylko 3 (od 2000 r. pewnie związane to jest z pojawieniem się internetu na szerszą skalę jak i większa liczbą spółek na giełdzie, co lepiej pokazywało “realną gospodarkę”)

Jaki wniosek można obecnie wyciągnąć na podstawie historycznego zachowania giełdy?

Read the rest…

Właśnie wróciłem z urlopu i mogą poświęcić trochę czasu na mojego bloga:-)

Ponownie uaktualniłem plik w zakładce Giełda i PKB (1996/2010) danymi za wrzesień 2009.

We wrześniu wydarzyła się wreszcie ciekawa rzecz - roczna zmiana WIGu, po raz pierwszy od stycznia 2008 roku, była dodatnia, co oczywiście wskazuje na przyzwoite PKB w ciągu najbliższych paru miesięcy:-)

Jeżeli zależności będą podobne jak w historii, dodatnia roczna zmiana WIGu wskazuje, że w kolejnych miesiącach kwartalne PKB  powininno być powyżej 3% r/r. Może będzie to już IV kwartał 2009 (pisałem o tym tutaj: A skoro dołek na PKB był w I kwartale 2009:-) to jakie PKB w III i IV q oraz w 2009?) a jeżeli nawet nie to pewnie będzie to I kwartał 2010.

Od strony danych makro za sierpień, ponownie wyszły ciekawe dane: Dane makro (1992/obecnie). Szczególnie dobra była sprzedaż detaliczna i produkcja budowlano- montażowa. Potwierdza to tezę, że PKB w III kwartale wyniesie pewnie coś koło +2% r/r:-):

• produkcja przemysłowa -0,2% r/r (niestety zapewne ponownie widać efekt umocnienia złotówki: Giełda i PKB sierpień 2009)
• Sprzedaż detaliczna +5,2% r/r
• produkcja budowlana +11% r/r

Własnie uzupełniłem plik z danymi dla WIGu za sierpień 2009 w zakładce: Giełda i PKB (1996/2010). Oprócz danych dla indeksu wrzuciłem też teoretyczne polskie PKB za III i IV kwartał 2009 (odpowiednio +2% r/r i + 3% r/r), o którym pisałem tutaj: A skoro dołek na PKB był w I kwartale 2009:-) to jakie PKB w III i IV q oraz w 2009?

W sierpniu giełda ponownie ładnie wzrosła o + 8% w ciągu miesiąca, ale co najważniejsze, roczna zmiana WIGu jest już prawie dodatnia (na koniec sierpnia zaledwie -6%), co, sygnalizuje, że w kolejnych kwartałach PKB powinno być powyżej +3% r/r:-).
Pewnie będzie to I kwartał 2010 r.

Od strony danych makro: Dane makro (1992/obecnie) wydarzyły się dwie bardzo interesujące rzeczy, czyli wyszły dane znacznie powyżej oczekiwań. Oczywiście giełda “dyskontowała” te dane już od paru miesięcy :-) :

1. Sprzedaż detaliczna wyszła + 5,6% r/r (oczekiwania +0,9%)
2. Produkcja budowalno-montażowa wyszła +10,7% (oczekiwania +1%)

Natomiast produkcja przemysłowa wyszła poniżej oczekiwań -4,6% r/r przy oczekiwaniach -3,2%.

Co ciekawe słabszy od oczekiwań odczyt produkcji ostatnio zdarzył się w kwietniu 2009 r. (maj i czerwiec były powyżej). Zastanawiałem się, dlaczego tak się stało i doszedłem do wniosku, że… zarówno w kwietniu jak i w lipcu 2009 kurs euro mocno spadł, w granicach -7% w ciągu miesiąca (nie było takiego efektu w pozostałych miesiącach).
To tylko potwierdzałoby wnioski z tego artykułu: Dlaczego analiza fundamentalna to klucz do sukcesu cz.2 na przykładzie kwartalnych dynamik kursu euro i PKB Polski. Znaczna część polskiej produkcji jest powiązana z kursem EUR i USD, nie chodzi nawet o eksporterów, ale wiele produktów produkowanych i sprzedawanych w Polsce jest wprost zależna od kursu złotówki, jak np. ceny nawozów (na ceny wpływa możliwość importu).

Dla przykładu jeżeli założyć, że 30% polskiej produkcji zależna jest od kursu złotówki, to umocnienie się o -10% złotówki, czyli spadek kursu euro o około 40 groszy, powoduje gorszą produkcję aż o -3%, bo: 30% * (-10%) = – 3%!

No i jednak miałem rację co do PKB za II kwartał:-), pisałem o tym początkiem czerwca 2009 w tym artykule: Zależności łączące GPW, PKB, produkcję przemysłową oraz sprzedaż detaliczną, czyli dlaczego dołek na PKB Polski był prawdopodobnie w I kwartale 2009 r. oraz tutaj: Giełda i PKB lipiec 2009 oraz PKB za II kwartał 2009 Jednak “logiczne myślenie” i oparcie się praktycznie na jednej zmiennej (dynamika produkcji przemysłowej) wystarczyło, aby przewidzieć, że dołek na PKB Polski był w I kwartale 2009 :-) Właśnie dzisiaj GUS podał dane, PKB wyniosło +1,1% r/r, czyli więcej niż za pierwszy kwartał 2009, kiedy było +0,8% r/r ( średnia oczekiwań ekonomistów dla  PKB z II q była +0,5% r/r, a jeszcze kilka tygodni temu było to “zero plus”).

A co najlepsze, do przewidzenia dołka na PKB nie trzeba było używać skomplikowanych modeli ekonometrycznych i sztabu ludzi, wystarczyło zauważyć prostą zależność: dynamika produkcji przemysłowej porusza się w takich samych trendach jak PKB (plik z wykresem od 1998 r znajduje się w cytowanym artykule), a skoro dołek na dynamice produkcji przemysłowej był w I kwartale 2009 to i również mieliśmy dołek na PKB:-)
Zresztą giełda ponownie okazała się “najszybszym i najlepszym analitykiem”:-) bo mocno rosła już od marca 2009: Giełda i PKB (1996/2010)

Na podstwie powyższej zależności i mając PKB za II kwartał, można postawić diagnozę na temat PKB Polski w III i IV kwartale 2009 a przez to można też powiedzieć co wydarzy się z PKB w całym 2009 roku:

Przy założeniu:

• że w III kwartale dynamika produkcji przemysłowej wyniesie -2 % r/r a sprzedaży detalicznej +3% r/r, PKB za III kwartał wyniesie około + 2% r/r
• że w IV kwartale dynamika produkcji przemysłowej wyniesie +3 % r/r a sprzedaży detalicznej +5 % r/r, PKB za IV kwartał wyniesie około + 3 % r/r
• Powyższe założenia co do dynamik nie są jakoś bardzo optymistyczne po danych za lipiec a po drugie końcówka 2008 była już słaba, więc będzie występował efekt “niskiej bazy”
• A w takim układzie PKB w 2009 roku wyniosłoby około +1,7% r/r, bo (0,8+1,1+2+3)/4 = 1,7%,
• Podobną diagnozę można też wyciągnąć na podstawie rocznych zmian indeksów giełdowych: Giełda i PKB (1996/2010), bo już niedługo roczna procentowa zmiana WIGu będzie dodatnia, a to historycznie wskazywało na PKB Polski powyżej 3 % r/r w kolejnych kwartałach:-)

Oczywiście w takim układzie nie sprawdzą się pesymistyczne prognozy recesji w Polsce, zamiast recesji -1,7 % będzie wzrost +1,7% a może nawet lepiej, bo poszczególne dane o produkcji i sprzedaży mogą być lepsze:-)

A co najlepsze, taką diagnozę można było postawić już w czerwcu, o czym pisałem w cytowanym artykule:-)

Ponadto, skoro dołek na PKB był w I kwartale 2009, moja diagnoza, że bezrobocie nie powinno już specjalnie wzrosnąć ma również szanse na realizację, bo jest to jeden z 15 powodów, dlaczego uważam, że bezrobocie już nie wzrośnie. Pisałem o tym tutaj: Jak niskie bezrobocie w Polsce w 2009/2010?. Może się nawet okazać, że na koniec 2009 roku jak i 2010 bezrobocie nie wyniesie nawet tych wspomnianych 12%:-)

Oczywiście bezrobocie trochę jeszcze wzrośnie do końca roku, bo od października zawsze wzrasta sezonowo. Według moich obliczeń, z obecnych poziomów (za lipiec było to 10,8%), “coroczny średni sezonowy wzrost” na koniec grudnia powinien w sumie dać bezrobocie w wysokości 11,4%. Tak więc widać, że jest jeszcze trochę zapasu na bezrobocie “cykliczne” do wspomnianych 12%:-)

Ostatnio w komentarzu nr. 25 pod tym artykułem: Jak znaleźć pracę jako analityk akcji? padł poniższy cytat: “(…) W tym miejscu przypomina mi się anegdota dotycząca rozmowy dwóch analityków giełdowych gdzie jeden mówi do drugiego: “Zaraz Ci wytłumaczę dlaczego mamy spadki”, na co ten drugi odpowiada ” wytłumaczyć to ja też potrafię” (…)”. Cytat ten zmotywował mnie do napisania poniższego wpisu, który jest również nawiązaniem do jednego z cytatów, które umieściłem w zakładce o mnie: Autor

Uważam, że paradoksalnie nie jest wcale tak łatwo wytłumaczyć (zrozumieć) wiele rzeczy które już się wydarzyły:-) A co dopiero umieć przewidzieć, co wydarzy się na tej podstawie w przyszłości.

Jedną z tych rzeczy jest np. zachowanie dynamiki sprzedaży detalicznej w latach 2001/2002, o czym pisałem w zakładce Dane makro (1992/obecnie)

Jakiś czas temu w Parkiecie ukazał się artykuł, gdzie autor wskazywał na bardzo mocne powiązanie, prawie liniowe, dynamiki sprzedaży detalicznej z dynamiką funduszu płac (fundusz płac=liczba miejsc pracy pomnożone przez przeciętne wynagrodzenie).

Na pierwszy rzut oka zależność wydaje sie logiczna. Problem w tym, że autor cytowanego artykułu wyciągnął taki wniosek na podstawie “połowicznej wiedzy”, gdyż dynamika funduszu płac dotyczyła tylko kilku ostatnich kwartałów. Jeżeli zobaczyć na zachowanie dynamiki sprzedaży detalicznej i funduszu płac od 2001 roku, ta zależność nie wydaje się już taka oczywista, żeby nie powiedzieć, że praktycznie nie istniała przez dłuższy czas:

 Sprzedaż detaliczna+PKB+fundusz płac

Read the rest…

Właśnie utworzyłem zakładkę, w której zebrałem dane fundamentalne, których używałem w różnych wpisach na moim blogu (ale nie tylko): Dane makro (1992/obecnie) . Wrzuciłem też kilka ciekawych wykresów.

• Z czasem powiększę bazę danych o kolejne dane z Polski i reszty świata.
• Na końcu zakładki podałem artykuły, gdzie wykorzystywałem poniższe dane.

Dane podzieliłem (na razie) na:

• Dane w ujęciu miesięcznym
• Dane w ujęciu kwartalnym

Na razie w pliku znajduje się:

• Wskaźnik optymizmu konsumentów w Polsce od 1992 roku
• Wskaźnik bezrobocia w Polsce według metodologii GUS od 1992 roku
• Liczba miejsc pracy w Polsce według metodologii BAEL od 1995 roku
• Dynamika produkcji przemysłowej w Polsce r/r od 1993 roku
• Dynamika produkcji budowlanej w Polsce r/r od 1994 roku
• Dynamika sprzedaży detalicznej w Polsce r/r od 1998 roku
• Dynamika kursu euro r/r od 2000 roku
• Kwartalne zamknięcia indeksu giełdowego WIG od 1997 roku

Ponownie uaktualniłem dane dla WIGu w zakładce Giełda i PKB , tym razem za lipiec. Lipiec był bardzo dobry dla polskiej giełdy.
Po pierwsze WIG mocno wzrósł o prawie +16% a po drugie tak silne wzrosty spowodowały, że roczny spadek giełdy zmienił się pozytywnie z -26% na -17%:-).
Oczywiście ponownie jest to bardzo dobry prognostyk dla PKB  w kolejnych kwartałach:-)

Patrząc na prawie “pionową” kreskę na indeksie od dołka w lutym 2009 (wzrost +64%), bardzo przypomina ona sytuację, jaka miała miejsce w 1998/1999 r. Wtedy, jak widać na wykresie pierwszym w cytowanej zakładce, na PKB było szybkie odbicie i formacja “V”, PKB z minimum +1,6% r/r w I kwartale 1999 przyspieszyło do aż +6,2% r/r w IV kwartale 1999 (zajęło to zaledwie 3 kwartały!, giełda wzrosła od dołka na jesieni 1998 do szczytu, przed mocniejszą korektą na jesieni 1999 o +66%). 
W odróżnieniu od roku 2001/2002, kiedy to PKB było słabe przez kilka kolejnych kwartałów: w minimum w IV kwartale 2001  z +0,2%  r/r PKB przyspieszyło do zaledwie +2,3% r/r w I kwartale 2003 (zajęło to aż 5 kwartałów). O  słabym PKB w latach 2001/2002 ostrzegały właśnie ”słabe” wzrosty na giełdzie, bo od dołka na jesieni 2001 do szczytu na wiosnę 2002 giełda wzrosła “zaledwie” +42%.

Teorię, dlaczego w poprzednim spowolnieniu PKB było słabe przez kilka kwartałów  opisałem tutaj: Dlaczego analiza fundamentalna to klucz do sukcesu cz.2 na przykładzie kwartalnych dynamik kursu euro i PKB Polski (i dlaczego tym razem formacja “V” ma szansę na realizację)

Ciekawa sprawa wydarzyła się, jeżeli chodzi o dane makro za czerwiec… Były one drugi miesiąc z rzędu powyżej oczekiwań, szczególnie produkcja. Produkcja przemysłowa wyszła -4,3% (oczekiwania -6,3%) a sprzedaż detaliczna wyszła +0,9% (oczekiwania +0,2%).

Ciekawie wyglądają też dane o produkcji i sprzedaży za cały II kwartał a przez to dane o PKB… Dane były i tak trochę lepsze niż optymistycznie założyłem w tym artykule (nie było jeszcze danych za maj i czerwiec): Zależności łączące GPW, PKB, produkcję przemysłową oraz sprzedaż detaliczną, czyli dlaczego dołek na PKB Polski był prawdopodobnie w I kwartale 2009 r. 

Produkcja przemysłowa spadła r/r o -7,3% (założyłem -7,6%) a sprzedaż detaliczna wzrosła r/r o +1% (dla bezpieczeństwa dla wyliczeń dla PKB za II kwartał, założyłem w artykule spadek sprzedaży podobny jak w I kwartale, czyli o -0,4%).

W konsekwencji zmiana rocznej produkcji wzrosła q/q o + 3,3% (bo -7,3% za drugi kwartał +10,6% za pierwszy kwartał) a sprzedaży detalicznej o +1,4% (bo +1%+0,4%), co zgodnie z historycznymi zależnościami sugerowałoby dołek na PKB już w I kwartale 2009.
Ciekawe jakie dane poda GUS końcem sierpnia, tym bardziej, że np. Ernest Pytlarczyk z DIBRE pisał, że PKB za drugi kwartał może być właśnie większe niż w I kwartale 2009 (w granicach 1%-1,5%), o czym pisałem w komentarzu nr. 3 pod tym artykułem: Jak wykorzystać wiedzę o tendencjach w gospodarce na podstawie zmian indeksów giełdowych?

Zresztą nawet jeżeli dołek na PKB nie był w I kwartale, to już na pewno w drugim, bo w III kwartale produkcja przemysłowa powinna spaść jakieś -2% rok do roku, co dałoby zmianę do I kwartału aż o +8,6% (bo -2%+10,6%). A różnica w wysokości +8,6% powinna dać PKB w III kwartale 2009 wyższe o jakieś +2% niż w I kwartale (czyli aż +2,8%, bo 2%+0,8%). Oczywiście usługi trochę odejmą od PKB, ale musiałoby być ogromne załamanie na usługach, aby PKB za III kwartał było niższe niż te 0,8% za I kwartał.

W tym kontekście dziwią mnie prognozy ekonomistów spadku PKB o -0,2% za III kwartał (oczekiwania z ankiety opublikowanej przez Parkiet początkiem lipca).

Właśnie utworzyłem zakładkę:  Jak niskie bezrobocie w Polsce w 2009/2010?. Jest to kolejny artykuł, dlaczego uważam, że analiza fundamentalna to klucz do sukcesu. Poprzednie to Dlaczego analiza fundamentalna to klucz do sukcesu cz.1 na przykładzie kursu giełdowego dewelopera, rynku nieruchomości oraz stóp procentowych oraz Dlaczego analiza fundamentalna to klucz do sukcesu cz.2 na przykładzie kwartalnych dynamik kursu euro i PKB Polski.
W pierwszym artykule pokazałem jak można było “przewidzieć” załamanie na rynku nieruchomości w Polsce w 2008 roku a w drugim wpisie przedstawiłem sposób na “przewidzenie” prawdopodobnego dołka na PKB Polski w I kwartale 2009, czas pokaże czy wniosek jest słuszny:-).

Co prawda najpierw planowałem napisanie tylko artykułu na temat bezrobocia, ale jakoże jest to bardzo ważna kwestia dla większości osób postanowiłem utworzyć zakładkę na ten temat na stronie głównej.
A wnioski płynące z moich przemyśleń są dosyć zaskakujące, bo najprawdopodobniej berobocie już jakoś specjalnie nie wzrośnie a nawet zostaną utworzone nowe miejsca pracy w 2010 r.:-)
Bieżące dane dotyczące bezrobocia oraz liczby miejsc pracy można ”sprawdzić” w zakładce: Dane makro (1992/obecnie)

Temat bezrobocia w Polsce jest o tyle ciekawy, że jeszcze w 2008 roku mało kto mówił, że może ono wzrosnąć (ja pisałem o tym na wiosnę 2008 o czym wspominam w cytowanej zakładce), to teraz w połowie 2009  wiele osób wieści “katastrofę” dla pracowników.

Co prawda rozumiem, że te opinie są spowodowane “emocjami” i trwającym właśnie światowym kryzysem (jak i zapewne nie bez znaczenia są rozgrywki polityczne), uważam jednak, że ponownie, stosując analizę fundamentalną (i logiczne myślenie), można dojśc do wniosku, że bezrobocie w latach 2009-2010 nie powinno już jakoś mocno wzrosnąć, czyli na koniec grudnia 2009 i 2010 bezrobocie nie powinno wynieść więcej niż 12%.
15 argumentów (aż 15 :-)), dlaczego tak uważam, umieściłem we wspomnianej zakładce.

Kiedyś przeczytałem, że akcje  spółek giełdowych to jedyny taki paradoksalny “produkt”, na który zapotrzebowanie jest coraz większe im wyższe są ceny akcji a  z kolei gdy ceny są coraz niższe, zainteresowanie akcjami maleje.
Jest to dokładne przeciwieństwo “prawa podaży i popytu” znanego z ekonomii, które mówi, że im wyższa cena, tym niższe powinno być zainteresowanie tym produktem i na odwrót.

Obserwując jednak procesy zachodzące w gospodarce i w firmach dochodzę do wniosku, że takie paradoksalne zachowanie ludzi jest czymś bardzo często spotykanym i jest powodem występowania cykli zarówno na giełdzie jak i w gospodarce.
Takie zachowanie jest wynikiem po prostu walki pomiędzy strachem i chciwością ludzi. Tak naprawdę jest to czysta spekulacja i próba przewidywania przyszłości. Szczególnie dużą zasługę ma tutaj słuchanie “wszelkiej maści  ekspertów”, którzy niby potrafią przewidzieć tą przyszłość. A skutki takiego działania są zazwyczaj opłakane:-(

(Co prawda do poniższych przemyśleń doszedłem podczas ostatnich zaledwie dziesięciu lat, kiedy zajmuję się giełdą, ale potwierdzenie tej tezy znalazłem ostatnio w bardzo ciekawej książce “Księga bessy”, gdzie autor opisuje historię różnych rynków niedźwiedzia na świecie w ciągu ostatnich kilkuset lat, w wolnej chwili napiszę parę słów o tej książce)

Poniżej kilka takch przykładów:

• Rynek pracy
• Inwestycje firm i zachowanie osób indywidualnych
• Kupno nieruchmości przez osoby indwydualne i firmy
• Kredyty w bankach
• Ceny najmu biur i powierzchni handlowych

Na końcu robię podsumowanie, gdzie podaję przykład cyklicznego ( i nielogicznego) zachowania farmerów uprawiających truskawki. Co ciekawe takie nielogiczne zachowanie można odnaleźć również wśród ludzi próbujących przewidzieć przyszłe PKB…

1. Read the rest…

Właśnie uaktualniłem dane dla WIGu za czerwiec: Gielda i PKB. W czerwcu WIG wzrósł prawie +4%.
Ponadto rok temu w czerwcu 2008 były mocne spadki, więc również roczny spadek WIGu mocno się zmniejszył z -37% do -26%, co oczywiście jest pozytywnym prognostykiem dla PKB w kolejnych kwartałach:-)

Od strony danych makro za maj, były one powyżej oczekiwań i zgodne z nakreślonym trendem w artykule: Zależności łączące GPW, PKB, produkcję przemysłową oraz sprzedaż detaliczną, czyli dlaczego dołek na PKB Polski był prawdopodobnie w I kwartale 2009 r. Dla produkcji przemysłowej było to -5,2% (oczekiwania -6,7%) a dla sprzedaży detalicznej +1,1% (oczekiwania +0,8%). Co również wspiera tezę o lepszym PKB w kolejnych kwartałach.